Hamilelik Planlarken Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Hamilelik öncesi bakım, bir bebek sahibi olmayı düşündüğünüzde sağlığınızı gözden geçirmek ve gebeliğe en iyi şekilde hazırlanmak için yapılan bir sağlık kontrolüdür. Amaç, hem sizin hem de bebeğinizin gebelik boyunca sağlıklı olmasına yardımcı olmaktır.

Dünyada ve Türkiye'de sağlıklı bir gebelik geçirmek isteyen birçok kişi, gebelik öncesi sağlık değerlendirmesi için sağlık kuruluşlarına başvurur. Bu görüşme, özellikle kronik (uzun süreli) bir hastalığı olan kişiler için önemli ve yaygın bir adımdır.

Hamilelik planlayan tüm kişileri etkiler. Kadınlar kadar partnerleri de bu planlamaya dahil olmalıdır. Ayrıca daha önce gebelik geçirmiş olsanız bile her gebelik farklıdır; bu nedenle planlanan her gebelik öncesinde sağlık değerlendirmesi önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gebelik öncesi bakımın kendine özgü belirtileri yoktur. Amacı, sağlıkla ilgili riskleri henüz gebelik oluşmadan tespit etmektir.

Çocuklarda belirtiler

• Bu konu çocuklar için geçerli değildir; hamilelik planlayan yetişkinleri ilgilendirir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• 35 yaş ve üzerindeki gebeliklerde ek riskler olabilir. Bu yaş grubunda gebelik öncesi değerlendirme ve doktorla riskleri konuşmak özellikle önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Gebelik öncesi bakım eksikliği, sağlık sorunlarının gebelik sırasında fark edilmesine neden olabilir.
• Kontrol altında olmayan diyabet (şeker hastalığı), yüksek tansiyon, tiroid hastalıkları gibi kronik sağlık sorunları gebelik risklerini artırabilir.
• Sürekli kullanılan bazı ilaçlar, gebelikte bebeğe zarar verebileceği için önceden düzenlenmelidir.
• Aşılama eksiklikleri veya bazı enfeksiyonlar bebek sağlığını etkileyebilir.

Risk faktörleri

• 35 yaş üstünde olmak
• Daha önce düşük veya erken doğum yaşamış olmak
• Ailede kalıtsal (genetik) hastalık öyküsü bulunması
• Fazla kilo veya aşırı zayıflık
• Sigara, alkol veya madde kullanımı
• Bazı kronik hastalıkların olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kronik bir hastalığınız varsa ve ilaç kullanıyorsanız, gebelik planı yapar yapmaz doktorunuza danışın.
• Daha önce gebelikte ciddi bir sorun yaşadıysanız (örneğin erken doğum, düşük), bu durumu doktorunuzla hemen paylaşın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik planladığınızda, gebe kalmadan 3-6 ay önce bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir.
• Adet düzensizliğiniz veya kronik bir hastalığınız yoksa bile bu rutin görüşmeyi yaptırın.

Tanı

Gebelik öncesi bakımda, doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, genel bir muayene yapar ve yaşam tarzınız ile kullandığınız ilaçları sorar. Bu bir 'tanı' süreci değil, sağlık durumunuzu gözden geçirme sürecidir.

Yapılabilecek testler

• Kan grubu ve kan sayımı testleri
• Kızamıkçık (rubella) ve hepatit gibi enfeksiyon bağışıklığını kontrol eden testler
• Tiroid fonksiyon testleri (doktorunuz gerekli görürse)
• Genetik taşıyıcılık taramaları (aile öyküsüne göre)

Randevunuzda neler beklenir

Görüşme sırasında doktorunuz size gebelik, doğum kontrol yöntemlerinin bırakılması, aşılar ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları hakkında bilgi verir. Sorularınızı sormak için zaman ayıracaktır. Görüşme genellikle 30-60 dakika sürer.

Tedavi

Gebelik öncesi bakımda 'tedavi', mevcut sağlık sorunlarını gebelik için en uygun hale getirmek ve riskleri azaltmaktır. Bu kişiye özeldir ve doktor tarafından planlanır.

Evde kişisel bakım

• Dengeli ve yeterli beslenmeye dikkat edin.
• Doktorunuzun önerdiği folik asit desteğini kullanın (doz ve süre doktor tarafından belirlenmelidir).
• Sigara, alkol ve her türlü madde kullanımını bırakın.
• Düzenli uyuyun ve günlük yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• İlaçlarınızı doktorunuza danışmadan bırakmayın veya değiştirmeyin.

Tıbbi tedaviler

Kronik hastalıklarınız varsa doktorunuz gebelik için güvenli ilaç düzenlemeleri yapabilir. Aşı eksiklikleri tamamlanabilir. Bazı enfeksiyonlar gebelik öncesinde tedavi edilebilir. Tüm bu adımlar doktor gözetiminde gerçekleştirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, rahim veya yumurtalıklarla ilgili bir sorun tespit edilirse, gebelikten önce cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durum doktorunuz tarafından net bir şekilde açıklanır.

Bu durumla yaşamak

Gebelik öncesi planlama bir kez yapılıp biten bir işlem değildir. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmek, hem gebe kalmayı hem de gebelik dönemini kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın ve gevşeme teknikleri öğrenin.
• Düzenli sağlık kontrollerinizi aksatmayın.
• Partnerinizle birlikte sağlıklı yaşam kararları alın.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve protein açısından zengin bir beslenme düzeni oluşturun. Haftanın çoğu günü 30 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak yararlıdır. Doktorunuz size özel önerilerde bulunacaktır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hamilelik planlamak bazen kaygı ve stres yaratabilir. Özellikle geçmişte gebelik kaybı yaşadıysanız veya kronik bir hastalığınız varsa, duygusal olarak zorlanabilirsiniz. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. Kendi ülkenizdeki veya yerel sağlık kuruluşlarındaki ruh sağlığı hizmetlerine ulaşın.

Önleme

Gebelikle ilgili bazı sorunlar tamamen önlenemese de, gebelik öncesi bakım ile pek çok risk önemli ölçüde azaltılabilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve düzenli sağlık kontrolleri bu nedenle çok değerlidir.

Aşılar

Kızamıkçık, suçiçeği ve hepatit gibi hastalıklara karşı bağışıklığınız yoksa, doktorunuz gebe kalmadan önce aşı önerebilir. Aşılar, bebeği bazı enfeksiyonlardan koruyabilir. Hangi aşıların yapılacağına doktorunuz karar verir.

Tarama programları

Gebelik öncesi, tansiyon, kan şekeri, kan sayımı ve bazı genetik hastalıklar için tarama testleri yapılabilir. Aile öykünüze göre doktorunuz gerekli taramaları planlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gebelik öncesi bakım ihmal edilirse, kontrolsüz kronik hastalıklar gebelikte ciddi sorunlara yol açabilir.
• Bazı ilaçlar gebeliğin ilk haftalarında bebekte gelişim bozukluklarına neden olabilir.
• Eksik aşılar, bebeği enfeksiyonlara karşı korumasız bırakabilir.

Uzun vadeli görünüm

Gebelik öncesi bakım, sağlıklı bir gebelik ve sağlıklı bir bebek için atılmış en önemli adımlardan biridir. Pek çok risk, zamanında alınan önlemlerle azaltılabilir. Doktorunuzla birlikte hazırlanan iyi bir plan, size güven verecektir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.