Adet Öncesi Sendromu (PMS) ve İyileşme

Genel Bakış

Adet Öncesi Sendromu (PMS), adet kanamasından yaklaşık 1-2 hafta önce başlayan ve adetin başlamasıyla ya da birkaç gün içinde geçen fiziksel ve duygusal belirtilerdir. Bu durum bir hastalık değil; adet döngüsündeki hormonal değişimlere verilen olağan bir tepkidir. 'İyileşme' çoğu kadında adet kanamasının başlamasıyla belirtilerin hafiflemesi ve birkaç gün içinde tamamen geçmesi demektir.

Evet, çok yaygındır. Kadınların yaklaşık yüzde 75'i adet öncesi en az bir belirti yaşar. Ancak belirtiler günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa tıbbi destek almak önemlidir.

Adet görmeye başlamış tüm kadınları ve ergenlik dönemindeki kızları etkileyebilir. En sık 20-30 yaş arasında görülür. Menopozla birlikte adet sona erdiği için PMS de sona erer.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramplar
• Göğüslerde hassasiyet ve dolgunluk
• Şişkinlik ve gaz
• Baş ağrısı
• Yorgunluk veya halsizlik
• Sinirlilik ve öfke
• Üzüntü ve ağlama isteği
• Uyku düzeninde değişiklikler
• İştah artışı ve özellikle tatlı isteği
• Ciltte sivilce artışı

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsünde östrojen ve progesteron hormonlarının dalgalanması
• Beyindeki serotonin gibi sinir iletim maddelerinin değişmesi
• Vücutta kalsiyum, magnezyum gibi minerallerin düşük seviyeleri
• Stres ve duygusal gerginlik

Risk faktörleri

• Yüksek stres düzeyi
• Ailede PMS öyküsü
• Depresyon veya anksiyete bozukluğu öyküsü
• Sigara kullanımı
• Fazla kafein ve tuz tüketimi
• Yetersiz uyku ve hareketsizlik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İntihar düşünceleri veya kendine zarar verme isteği varsa aynı gün acil servise başvurun.
• Ateşle birlikte şiddetli karın ağrısı yaşıyorsanız aynı gün doktora görünün.
• Bilinç değişikliği veya bayılma hissi varsa aynı gün değerlendirme alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PMS belirtileri 2-3 adet döngüsü boyunca devam ediyorsa ve günlük işlerinizi etkiliyorsa jinekoloji uzmanına rutin randevu alın.
• Evde uygulanan dinlenme, beslenme ve egzersiz yöntemleri fayda etmiyorsa doktorunuza danışın.
• Belirtiler yaşam kalitenizi bozacak kadar şiddetliyse tıbbi destek alın.

Tanı

PMS tanısı için tek bir laboratuvar testi yoktur. Doktorunuz belirti günlüğü tutmanızı isteyerek en az iki adet döngüsünü değerlendirir. Belirtilerin adet öncesi ortaya çıkması ve adet başladıktan sonra azalması tanı için önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Belirti günlüğü (adet takvimi)
• Fizik muayene
• Kan testleri (tiroid, hormonlar ve genel kan değerleri)
• Pelvik muayene ve ultrason (doktor gerekli görürse)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz adet döngünüz, belirtileriniz ve yaşam tarzınız hakkında sorular soracak. Belirtilerin diğer sağlık sorunlarıyla karıştırılmaması için birkaç ay boyunca günlük tutmanız istenebilir.

Tedavi

PMS tedavisinde amaç belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini korumaktır. Tedavi kişiye özeldir; hafif belirtilerde yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilirken, daha şiddetli belirtilerde doktor gözetiminde tıbbi destek gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yüzme, yoga)
• Tuz, şeker ve kafeini azaltmak; öğünleri küçük ve sık almak
• Yeterli ve düzenli uykuya özen göster
• Stres için nefes egzersizleri, meditasyon veya gevşeme teknikleri denemek
• Karına sıcak su torbası koymak veya ılık duş almak
• Belirti günlüğü tutarak tetikleyicileri tanımak

Tıbbi tedaviler

Belirtiler günlük hayatı etkileyecek kadar şiddetliyse doktorunuz; hormonal doğum kontrol yöntemleri, ağrı kesiciler, ruh halini dengelemeye yardımcı ilaçlar veya uygun takviyeler önerebilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağına mutlaka doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS tedavisinde cerrahi bir işlem gerekmez. Yalnızca çok nadir ve tedaviye yanıt vermeyen ağır durumlarda doktorunuz, adet döngüsünü etkileyen cerrahi seçenekler hakkında bilgi verebilir; ancak bu son derece istisnai bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

PMS belirtileri her ay tekrarlayabilir. Bu yüzden belirti günlüğü tutarak hangi günlerde zorlandığınızı öğrenebilir ve adet öncesi haftaları buna göre planlayabilirsiniz. Sizi en çok neyin rahatlattığını keşfedin ve kendinize karşı nazik olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika orta tempolu egzersiz
• Uyku saatlerinizi düzenli tutmaya çalışmak
• Alkol ve sigara kullanımını azaltmak
• Adet öncesi haftada tuzlu ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak
• Sevdiğiniz aktivitelere zaman ayırmak

Diyet ve egzersiz

Düzenli beslenme ve egzersiz PMS belirtilerini gözle görülür şekilde azaltabilir. Kan şekerini dengelemek için tam tahıllar, sebze ve meyve tüketin; kalsiyum ve magnezyumdan zengin besinler (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler) faydalıdır. Yürüyüş, yüzme ve esneme hareketleri hem bedeni hem ruhu rahatlatır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS duygusal dalgalanmalara yol açabilir; üzüntü, kaygı ve öfke dönemlerde artabilir. Bu belirtilerin geçici olduğunu hatırlamak önemli. İhtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

PMS tamamen önlenemeyebilir, ancak belirtilerin şiddetini azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve yeterli uyku, PMS belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına almaya yardımcı olur.

Aşılar

PMS'ye karşı bir aşı bulunmamaktadır. Genel sağlığınızı korumak için önerilen aşılarınızı (örneğin grip aşısı) Sağlık Bakanlığı rehberliğinde yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

PMS için özel bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler, şikâyetlerinizin başka bir sağlık sorunundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli PMS belirtileri iş, okul ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir.
• Uzun süreli uykusuzluk ve yorgunluk, genel sağlık durumunu zorlayabilir.
• Duygusal belirtiler ilişkilerde gerginliğe yol açabilir.
• Nadiren, ağır PMS tablosu 'Adet Öncesi Disforik Bozukluk' (çok ciddi duygusal belirtilerle seyreden bir durum) olarak adlandırılan daha şiddetli bir hâle dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, PMS belirtileri çoğu kadında yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Belirtiler adet sonrasında geçer ve uzun vadeli kalıcı bir sağlık sorununa neden olmaz. Kendinize iyi bakarak ve gerekli desteği alarak bu dönemi çok daha rahat geçirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.