Bağırsak Sorunları ve Mide Bulantısı

Genel Bakış

Bağırsak sorunları ve mide bulantısı birlikte görüldüğünde sindirim sisteminizin geçici veya kronik bir şekilde rahatsızlık yaşadığı anlamına gelir. Bu durum, bağırsak hareketlerinizde değişiklik (ishal veya kabızlık), karın ağrısı, şişkinlik ve mide bulantısı gibi belirtilerle kendini gösterir. Enfeksiyonlar, besin hassasiyetleri veya irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Yetişkinlerin önemli bir kısmı hayatlarının bir döneminde benzer belirtiler yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak genç erişkinler ve kadınlarda irritabl bağırsak sendromuna bağlı olarak daha sık görülür. Enfeksiyona bağlı durumlar herkesi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramp
• İshal, kabızlık veya dönüşümlü olarak yaşanması
• Mide bulantısı ve bazen kusma
• Şişkinlik ve gaz
• Dışkıda mukus (balgam benzeri madde)

Çocuklarda belirtiler

• Ateşle birlikte görülen ishal ve kusma
• Huysuzluk ve iştahsızlık
• Kilo kaybı veya büyüme geriliği (uzun süreliyse)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kuru cilt, halsizlik gibi sıvı kaybı belirtileri
• Düzensiz kalp atışı veya tansiyon düşüklüğü
• Karın ağrısında şiddetlenme

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler, bakteriler veya parazitlerin neden olduğu bağırsak enfeksiyonları (gastroenterit)
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
• Besin zehirlenmesi
• Gıda intoleransları (örneğin laktoz, gluten)
• Stres ve kaygı
• Kullanılan bazı ilaçların yan etkileri
• Bağırsak iltihabi hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit gibi)

Risk faktörleri

• Son seyahat veya bozuk yiyecek tüketimi
• Stresli yaşam olayları
• Ailede IBS veya bağırsak hastalığı öyküsü
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Aşırı alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı dışkı veya kusma görürseniz
• Şiddetli karın ağrınız varsa
• Kusma ve ishal nedeniyle sıvı alamıyorsanız
• Ateşiniz 38°C üzerindeyse ve 2 günden uzun sürdüyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftalarca süren veya tekrarlayan bulantı/ishal veya kabızlık
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Yemeklerden sonra sürekli şişkinlik ve rahatsızlık
• Gece uyandıran semptomlar

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve karnınızı muayene eder. Ardından gerekirse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı tahlili (enfeksiyon veya kan varlığı için)
• Kan testleri (iltihap veya beslenme durumu için)
• Nefes testi (laktoz veya diğer şeker intoleransı için)
• Kolonoskopi (şüpheli durumlarda bağırsağa kamera ile bakılması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle birkaç aşamada konur. Doktorunuz ayrıca beslenme alışkanlıklarınızı, stres seviyenizi ve kullandığınız ilaçları sorgulayacaktır. Çoğu hasta için ek test gerekmez, belirtilerinizle ilgili sorular yeterli olur.

Tedavi

Tedavi, altta yatan nedene bağlıdır. Enfeksiyon durumunda sıvı kaybını önlemek; IBS gibi kronik durumlarda ise beslenme düzenlemeleri ve stres yönetimi ön plandadır. Herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Evde kişisel bakım

• Bol su veya sıvı alın (ayran, maden suyu gibi elektrolit içeren sıvılar tercih edilebilir)
• Bir süre hafif beslenin (muz, pirinç, elma püresi, tost gibi) – BRAT diyeti
• Baharatlı, yağlı ve aşırı lifli yiyeceklerden kaçının
• Probiyotik yoğurt veya kefir tüketin (doktorunuza danışarak)
• Stresten uzak durmaya çalışın ve dinlenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bulantı için reçetesiz veya reçeteli ilaçlar önerebilir (örneğin mide bulantısını azaltan haplar). Bağırsak hareketlerinizi düzenlemek için de farklı ilaç grupları kullanılabilir. Ancak hangi ilacın size uygun olduğunu sadece doktorunuz belirleyebilir. Antibiyotikler sadece bakteriyel enfeksiyonlarda verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda (bağırsak tıkanıklığı, apandisit veya iltihabi hastalıklarda komplikasyon varsa) ameliyat gerekebilir. Bu genellikle son çare olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kronik bağırsak sorunlarınız varsa günlük yaşamınızda daha dikkatli olmanız gerekebilir. Belirtilerinizi tetikleyen yiyecekleri öğrenmek ve stresten kaçınmak önemlidir. Düzenli doktor kontrolleri ile durumunuzu yönetebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Belirtilerinizi tetikleyen yiyecekleri not edin ve onlardan kaçının
• Düzenli uyuyun ve uykusuz kalmamaya özen gösterin
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya yürüyüş yapın
• Sigarayı bırakın ve alkol tüketimini sınırlayın

Diyet ve egzersiz

Yavaş yiyin, iyi çiğneyin ve öğünleri atlamayın. Lif miktarını kademeli olarak artırın (sebzeler, meyveler, tam tahıllar). Düzenli egzersiz yapın; ancak aşırı yoğun egzersiz bazen semptomları tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli mide bulantısı ve bağırsak sorunları yaşamak kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu durum normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, ruh haliniz sindirim sisteminizi etkiler.

Önleme

Enfeksiyon kaynaklı bağırsak sorunları ve bulantı, el hijyenine dikkat ederek ve güvenilir su/yiyecek tüketerek kısmen önlenebilir. IBS gibi kronik durumlarda tam önleme mümkün olmasa da tetikleyicilerden uzak durarak atak sıklığı azaltılabilir.

Aşılar

Rotavirüs aşısı bebeklerde şiddetli ishal ve bulantıyı önlemeye yardımcı olur. Ayrıca kolera gibi bazı enfeksiyonlara karşı aşılar mevcuttur. Aşı takviminizi kontrol ettirin.

Tarama programları

Düzenli olarak tarama testi önerilmez. Ancak ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa veya kronik iltihabi bağırsak hastalığından şüpheleniliyorsa doktorunuz kolonoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süren ishal ve kusmaya bağlı sıvı kaybı (dehidratasyon)
• Beslenme yetersizliği (vitamin/mineral eksiklikleri)
• Kilo kaybı ve halsizlik
• Altta yatan bir enfeksiyonun yayılması (sepsis gibi)
• Kronikleşen IBS benzeri şikayetlerde yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi için bağırsak sorunları ve mide bulantısı geçicidir ve tamamen iyileşir. Kronik durumlarda bile doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle şikayetler kontrol altına alınabilir. Sağlık kuruluşlarına düzenli başvuru yaparak sağlığınızı korumanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.