Kanser Yorgunluğu ve Bulantı

Genel Bakış

Kanser yorgunluğu ve bulantı, kanser tedavisi görmüş veya halen tedavi gören kişilerde görülen aşırı bitkinlik ve mide bulantısı durumudur. Bu belirtiler dinlenmeyle geçmeyebilir ve günlük hayatı zorlaştırabilir.

Evet, kanser tedavisi gören veya tedaviyi tamamlamış kişilerde oldukça yaygındır. Özellikle kemoterapi ve radyoterapi görenlerde daha sık görülür.

Kanser tedavisi görmüş her yaştan kişiyi etkileyebilir. Çocuklar, genç yetişkinler ve yaşlılar dahil, kanserle ilişkili tedavi alan herkeste görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Mide bulantısı (bazen kusma ile birlikte)
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Uykuya rağmen dinlenememe
• Konsantrasyon ve hafıza sorunları
• Günlük aktiviteleri yaparken zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• Oyun oynamada isteksizlik ve halsizlik
• Mide bulantısı ve yemek yemeyi reddetme
• Aşırı huzursuzluk veya ağlama nöbetleri
• Okul etkinliklerine ilgi kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Denge kaybı ve düşme riskinde artış
• Beslenme yetersizliği ve sıvı kaybı daha belirgin olabilir
• Bulantıya eşlik eden baş dönmesi ve bayılma hissi
• Kafa karışıklığı veya unutkanlık artışı

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser tedavisinin yan etkileri (kemoterapi, radyoterapi, bazı ilaçlar)
• Kanserin vücutta yarattığı iltihabi yanıt
• Kansızlık (anemi)
• Beslenme yetersizlikleri ve protein kaybı
• Uyku bozuklukları
• Ağrı, kaygı ve stres

Risk faktörleri

• Yoğun veya uzun süreli kanser tedavisi görmek
• Birden fazla tedavi yönteminin birlikte kullanılması
• İleri yaş
• Hastalık öncesi düşük enerji düzeyi
• Depresyon veya anksiyete varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşiniz varsa
• Kusma geçmiyorsa veya safralı/kanlıysa
• Şiddetli karın ağrısı veya nefes darlığı gelişirse
• Bayılma hissi veya bilinç değişikliği yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk ve bulantı günlük yaşamınızı engelliyorsa
• Tedaviniz bittiği halde belirtiler 2-4 haftadan uzun sürüyorsa
• İstemsiz kilo kaybınız varsa
• Dinlenmekle geçmeyen bir yorgunluk hissediyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve kanser tedavinizin türünü ile süresini değerlendirir. Yorgunluk ve bulantıya neden olabilecek başka durumları (kansızlık, enfeksiyon, tiroid sorunları) elemek için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
• Elektrolit testleri
• Tiroid fonksiyon testleri
• Beslenme durumunu gösteren kan testleri
• Gerekirse görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testlerden sonra doktorunuz size sonuçları anlatacak ve belirtilerinizi nasıl yöneteceğinize dair bir plan oluşturacaktır. Şikayetlerinizi açıkça dile getirmeniz tedavi sürecini olumlu etkiler.

Tedavi

Yorgunluk ve bulantının tedavisi altta yatan nedene yöneliktir. Amaç belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi planı kişiye özel olarak düzenlenir.

Evde kişisel bakım

• Küçük ve sık öğünler tüketin
• Gün içinde yeterli sıvı alın
• Ağır, yağlı ve baharatlı yiyeceklerden kaçının
• Yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın
• Kendinizi dinleyin, gerektiğinde mola verin
• Bulantıyı artıran kokulardan uzak durun
• Temiz hava almak için pencere açın veya kısa yürüyüşler yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bulantıyı azaltmak için ilaç tedavisi önerebilir. Ayrıca yorgunluğun altında yatan kansızlık gibi bir durum varsa buna yönelik tedaviler planlanabilir. Bazı hastalarda iştah düzenleyici ilaçlar, kortikosteroidler veya destekleyici psikolojik tedaviler de kullanılabilir. Bu tedaviler mutlaka doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu belirtilerin çoğu doğrudan ameliyatla tedavi edilmez. Ancak yorgunluğa veya bulantıya neden olan bir kitle varsa doktorunuz cerrahi seçeneğini değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Enerjinizi iyi yönetin. Önemli işleri kendinizi iyi hissettiğiniz saatlere denk getirin. Günü küçük parçalara bölerek planlamak, kendinizi daha az zorlamanıza yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku alışkanlığı edinin
• Hafif egzersizleri günlük rutine ekleyin
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Yakınlarınızdan yardım istemekten çekinmeyin
• Sigara ve alkolden uzak durun

Diyet ve egzersiz

Protein ve lif açısından zengin, küçük ve sık öğünler tercih edin. Bulantı hissini azaltmak için zencefil veya nane gibi doğal aromalı yiyecekleri deneyebilirsiniz. Yemekten hemen sonra uzanmayın. Yürüyüş, yoga veya yüzme gibi düşük yoğunluklu egzersizler hem yorgunluğu hafifletir hem de bulantıyı azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yorgunluk ve bulantı üzüntü, kaygı ve çaresizlik duygularına yol açabilir. Bu durumun 'tembellik' olmadığını unutmayın. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya bir uzmanla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Kanser yorgunluğu ve bulantısı her zaman önlenemez çünkü tedavinin bir parçası olabilir. Ancak belirtileri erken fark edip yönetmek, yaşam kalitesini önemli ölçüde korur.

Aşılar

Aşılar kanser yorgunluğunu veya bulantısını doğrudan önlemez; ancak enfeksiyonlardan korunmak için doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırmanız sağlığınız için önemlidir.

Tarama programları

Düzenli kanser taramaları erken teşhis sağlayarak tedavinin daha hafif geçmesine yardımcı olabilir ve bu belirtilerin şiddetini dolaylı olarak azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Beslenme yetersizliği ve kilo kaybı
• Vücutta sıvı kaybı (dehidratasyon)
• Düşme ve kırık riskinde artış
• Depresyon ve sosyal izolasyon
• Tedavinin aksaması veya yarıda kalması

Uzun vadeli görünüm

Bu belirtiler çoğu zaman tedavinin tamamlanmasıyla azalır veya kaybolur. Uygun tıbbi destek, beslenme düzeni ve yaşam tarzı değişiklikleriyle yaşam kaliteniz büyük ölçüde artabilir. Pek çok kişi zamanla enerjisini yeniden kazanır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi Başkanlığı · Türkiye
• Hastanenizin Psiko-Onkoloji Birimi · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.