Kemoterapi ve Egzersiz: Yan Etkilerle Baş Etme

Genel Bakış

Kemoterapi sonrası egzersiz yaptığınızda ortaya çıkabilen yan etkilerdir. Bunlar yorgunluk, kas ağrısı, bulantı, baş dönmesi gibi şikayetlerdir. Egzersiz yapmak genellikle sağlığa yararlıdır, ancak kemoterapi sırasında vücudunuzun tepkisi kişiden kişiye değişebilir.

Evet. Kemoterapi alan birçok kişi egzersiz sonrası yorgunluk, kas ağrısı ve bulantı yaşayabilir. Bu yaygın bir durumdur ve çoğu zaman yönetilebilir.

Kemoterapi gören herkesi etkileyebilir. Özellikle tedavinin hemen ardından egzersiz yapanlar, düşük kan değerlerine sahip olanlar, yaşlılar ve daha önce düzenli egzersiz yapmamış kişiler daha duyarlı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk (egzersiz sonrası uzun süre dinlenmek gerekmesi)
• Kas ve eklem ağrıları
• Bulantı veya iştahsızlık
• Baş dönmesi veya sersemlik
• Nefes darlığı
• Kalp çarpıntısı
• Ani terleme veya vücut ısısında artış

Çocuklarda belirtiler

• Oyun sırasında çabuk yorulma
• Sinirlilik veya huzursuzluk
• Kas ve bacak ağrıları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin yorgunluk
• Denge kaybı ve düşme riski
• Nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• Kemoterapi ilaçları vücuttaki hücreleri etkileyerek enerji üretimini azaltabilir ve kaslarda yorgunluk hissi oluşturabilir.
• Kemoterapi kan sayımını düşürerek (kansızlık) yorgunluğa yol açabilir.
• Sinir hasarı (nöropati) denge ve kas gücünü etkileyebilir.
• Vücudun sıvı dengesinin bozulması (dehidratasyon) yan etkileri artırabilir.

Risk faktörleri

• Egzersizi aşırı yoğun yapmak
• Tedavi gününün hemen ardından egzersiz yapmak
• Yeterli su içmemek
• Düşük kan değerleri (kansızlık)
• Kalp veya akciğer hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, titreme, bayılma, göğüs ağrısı veya şiddetli nefes darlığı yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Kanlı kusma veya kanlı dışkı
• Kontrol edilemeyen bulantı ve kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzersiz sonrası birkaç gün geçmeyen yorgunluk
• Sürekli kas veya eklem ağrıları
• Bulantının günlük yaşamı etkilemesi

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Egzersiz sonrası belirtiler bazen kan değerlerinin düşüklüğü veya kalp-akciğer fonksiyonlarıyla ilişkili olabilir; bu nedenle gerekli testleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Akciğer fonksiyon testi
• Elektrolit ve böbrek fonksiyon testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz egzersiz alışkanlıklarınızı ve belirtilerinizi ayrıntılı olarak soracak. Hangi egzersizi yaptığınız, süresi ve ne zaman yan etki olduğu gibi bilgiler değerlendirilir. Ardından size güvenli bir egzersiz planı oluşturulmasına yardımcı olur.

Tedavi

Kemoterapi sonrası egzersize bağlı yan etkilerin tedavisinin temeli, egzersiz süresini ve yoğunluğunu vücudunuza göre ayarlamak, yeterince dinlenmek ve gerekirse destekleyici yöntemler kullanmaktır. Doktorunuz fizyoterapi veya diğer destekleri önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Egzersize başlamadan önce 5-10 dakika hafif ısınma yapın.
• Egzersiz sırasında bol su için.
• Egzersizi kısa süreli ve yavaş tempoda yapın.
• Egzersiz sonrası vücudunuza dinlenme süresi tanıyın.
• Kas ağrıları için doktorunuza danışarak sıcak/soğuk uygulama deneyin.
• Bulantı hissederseniz zencefil veya nane çayı içmeyi deneyebilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Gerekli görülürse doktorunuz kansızlık için destek tedavisi, bulantı için ilaçlar veya fizik tedavi önerebilir. İlaçlar ve dozları kişiye özeldir; bu yüzden sizin için uygun olan yalnızca sağlık ekibiniz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumun tedavisinde cerrahi gerekmez. Ameliyat, yalnızca kanser tedavisinin bir parçası olarak planlanabilir ve onkoloji ekibinin kararına bağlıdır.

Bu durumla yaşamak

Kemoterapi sırasında egzersizi günlük rutininize yavaşça dahil edin. Kendinizi iyi hissettiğiniz günlerde kısa yürüyüşler yapın, kötü hissettiğiniz günlerde dinlenin. Vücudunuzu dinlemek en önemli kuraldır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturun.
• Gün içinde kısa dinlenme araları verin.
• Egzersiz günlüğü tutarak hangi aktivitenin ne zaman yan etki yaptığını gözlemleyin.
• Yardım istemekten çekinmeyin; aile ve arkadaşlarınızdan destek alın.

Diyet ve egzersiz

Yeterli protein, meyve ve sebze içeren dengeli bir beslenme kaslarınızı korumanıza yardımcı olur. Egzersiz için en iyi zaman, kan değerlerinizin nispeten iyi olduğu ve kendinizi dinlenmiş hissettiğiniz zamandır. Herkesin egzersiz kapasitesi farklıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kemoterapi ve yan etkiler kaygı ve mutsuzluk yaratabilir. Egzersize ara vermek zorunda kalmak kendinize olan güveninizi etkileyebilir. Bu süreçte yalnız olmadığınızı unutmayın; psikolojik destek alabileceğiniz uzmanların yanı sıra onkoloji ekibiniz de sizi dinlemeye hazırdır.

Önleme

Egzersiz sonrası yan etkilerin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak egzersize yavaşça başlamak, ısınma ve soğuma yapmak, vücudunuzu susuz bırakmamak ve sağlık ekibinizle birlikte egzersiz planı oluşturmak yan etkileri azaltır.

Aşılar

Aşılar, kemoterapi döneminde dikkatli yapılmalıdır. Canlı aşılar bazı hastalar için sakıncalı olabilir. Hangi aşıların yapılabileceğine doktorunuz karar verir.

Tarama programları

Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuz kan değerlerinizi ve kalp/akciğer durumunuzu değerlendirebilir. Bu değerlendirme, güvenli bir egzersiz planı hazırlamak için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve yaralanma riskinin artması
• Kas kaybına bağlı güçsüzlük
• Kalp veya akciğer sorunlarının gözden kaçması
• Kemoterapi tedavisinin aksamasına yol açabilecek ciddi yan etkiler

Uzun vadeli görünüm

Egzersiz sonrası yaşanan yan etkilerin çoğu geçicidir. Vücudunuzu dinleyerek, doktorunuzla işbirliği yaparak ve egzersiz planınızı kişiselleştirerek bu dönemi rahatça atlatabilirsiniz. Zamanla kondisyonunuz artabilir ve yaşam kaliteniz yükselebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.