Kemoterapi Sırasında Ateş: Ne Zaman Acil Yardım Gerekir?

Genel Bakış

Kemoterapi gören bir kişide ateş, vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkmasıdır. Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için kullanılan güçlü ilaçlardır. Bu ilaçlar aynı zamanda kemik iliğini etkileyerek vücudun enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerini geçici olarak azaltabilir. Bu durum ateşi ciddi bir işarete dönüştürebilir, çünkü vücut enfeksiyonlarla normalden daha zayıf savaşır.

Evet. Kemoterapi alan kişilerin önemli bir bölümünde, özellikle beyaz kan hücrelerinin en düşük olduğu dönemde ateş görülebilir. Bu, tedavinin beklenen bir yan etkisi olarak kabul edilir, ancak ciddiye alınmalıdır.

Kemoterapi gören herkesi etkileyebilir. Bazı kemoterapi türleri ve bazı kanser türlerinde ateş ve enfeksiyon riski daha yüksektir. Yaş, genel sağlık durumu ve beyaz kan hücresi sayısı da riski etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• 38°C (veya kulaktan ölçümde 38°C) ve üzeri ateş
• Üşüme, titreme
• Terleme
• Halsizlik ve yorgunluk
• Genel olarak hasta hissetme

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Huysuzluk ve huzursuzluk
• Aşırı uyku hali veya tepkisizlik
• İştahsızlık ve beslenme isteksizliği
• Elinizle kontrol ettiğinizde vücudun aşırı sıcak olması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ateş normalden daha düşük olabilir ya da hiç olmayabilir
• Kafa karışıklığı veya dalgınlık
• Ani güçsüzlük veya yürümede zorlanma
• Düşme veya denge kaybı
• İştahsızlık ve halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kemoterapinin beyaz kan hücrelerini geçici olarak azaltması (nötropeni)
• Bakteri, virüs veya mantarların neden olduğu enfeksiyonlar
• Bazı kemoterapi ilaçlarının kendisinin ateş yapabilmesi (ilaç ateşi)
• Kan transfüzyonu veya büyüme faktörü enjeksiyonları gibi destekleyici tedaviler

Risk faktörleri

• Kemoterapiye bağlı beyaz kan hücresi sayısının çok düşmesi
• Yoğun veya kombinasyon kemoterapi rejimleri
• İleri yaş veya bebeklik/çocukluk dönemi
• Kanserin kemik iliğini etkilemesi
• Eşlik eden kronik hastalıklar (diyabet, böbrek hastalığı gibi)
• Kateter veya port gibi damar içi araçların varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşiniz kemoterapi sonrası ortaya çıktıysa, günün hangi saati olursa olsun tedavi ekibinizi aramalısınız.
• Ateşle birlikte titreme, öksürük, ishal veya kusma varsa
• Ateşinize rağmen doktorunuzun önerdiği şekilde ilaç kullanamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kemoterapi tedavinizin planlı kontrol randevularına katılın.
• Tedavi ekibinizin verdiği takip talimatlarına uyun.
• Ateşiniz olmasa bile, beyaz kan hücresi düşüklüğü önceden biliniyorsa ek önlemler alın.

Tanı

Doktorunuz ateşin nedenini belirlemek için hikayenizi dinler, muayene eder ve kan testleri ister. Öncelikle beyaz kan hücresi sayınıza bakılır. Gerekirse kan, idrar, balgam veya kateter ucu kültürleri alınabilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (özellikle nötrofil sayısı)
• Kan kültürü
• İdrar kültürü
• Göğüs röntgeni
• İltihap belirteçleri için kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Ateşinizin olduğu durumda muhtemelen hastanede veya klinikte değerlendirilirsiniz. Kan testleriniz alınır, enfeksiyon kaynağı aranır ve size göre tedavi planlanır. Bazı durumlarda, tedavi sırasında hastanede kalmanız gerekebilir.

Tedavi

Kemoterapi sırasındaki ateş tedavisinin ana amacı, olası enfeksiyonu hızla kontrol altına almaktır. Bu sayede enfeksiyonun yayılması önlenir. Tedavi, ateşin nedenine ve kan değerlerinize göre belirlenir. Çoğu zaman antibiyotik tedavisi verilir, ancak hangi ilacın kullanılacağına doktorunuz karar verir.

Evde kişisel bakım

• Ateşinizi düzenli olarak ölçün ve not alın (ölçüm yöntemini doktorunuzla belirleyin).
• Bol sıvı tüketin; vücudunuz ateşle mücadele ederken sıvı kaybı olabilir.
• Doktorunuz önermediği sürece ateş düşürücü ilaç kullanmayın.
• Dinlenin ve vücudunuzun enfeksiyonla savaşmasına izin verin.
• Titreme varsa üzerinizi örtün, ancak ortamın aşırı sıcak olmamasına dikkat edin.
• Sık sık el yıkama gibi enfeksiyon kontrol önlemlerine uyun.

Tıbbi tedaviler

Ateşin tedavisinde öncelikle damar yoluyla verilen geniş spektrumlu antibiyotikler kullanılabilir. Beyaz kan hücresi sayınız çok düşükse, kemik iliğinin beyaz kan hücresi üretmesini destekleyen ilaçlar (büyüme faktörleri) da eklenebilir. Kültür sonuçları çıkınca tedavi, bulunan mikroplara göre düzenlenir. Bu kararlar tamamen doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kemoterapi sırasında ateşe karşı tetikte olun. Her gün vücut sıcaklığınızı aynı saatlerde ölçün ve bir takip formuna işaretleyin. Kendinizi iyi hissetseniz bile, tedavi ekibinizin belirttiği durumlarda ateşinizi bildirin. Temas ettiğiniz kişilerde enfeksiyon belirtileri varsa mesafenizi koruyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kalabalık ortamlardan ve hasta kişilerden uzak durun.
• El hijyeninize çok dikkat edin; yemeklerden önce ve tuvalet sonrası ellerinizi yıkayın.
• Çiğ veya az pişmiş yiyeceklerden kaçının.
• Diş fırçalarken yumuşak bir fırça kullanın, diş etlerinizi tahriş etmemeye çalışın.
• Günlük duş alın ve cildinizi kuru tutun, ancak kesik ve yaralara dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve besleyici bir diyet, vücudunuzu güçlendirir. Yeterli protein aldığınızdan emin olun. Mümkünse, doktorunuzun onayıyla hafif yürüyüşler yapın; ancak ateşiniz varken mutlaka dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ateş ve enfeksiyon riski, kanser tedavisi sırasında endişe ve korku yaratabilir. 'Ateşlenirsem ne olacak?' düşüncesi bunaltıcı olabilir. Bu duyguları yakınlarınızla ve sağlık ekibinizle paylaşın. Kaygılarınız yoğunsa, psikososyal destek almanız tedavinize yardımcı olur.

Önleme

Kemoterapiye bağlı ateşi tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, çünkü beyaz kan hücrelerinin düşmesi tedavinin beklenen bir etkisidir. Ancak enfeksiyon riskini azaltmak için önlemler alınabilir. El hijyeni, aşılar ve doktorunuzun önerdiği koruyucu ilaçlar bu konuda yardımcı olur.

Aşılar

Grip, COVID-19 ve zatürre (pnömokok) aşıları gibi aşılar, enfeksiyonlardan korunmada önemlidir. Ancak aşıların zamanlaması bağışıklık sisteminiz düşükken uygun olmayabilir. Bu nedenle aşıları yaptırmadan önce mutlaka tedavi ekibinize danışın.

Tarama programları

Kemoterapi sırasında ateş riskini belirlemek için düzenli kan sayımı yapılır. Doktorunuz, beyaz kan hücrelerinizin düşmesini bekleyerek size özel bir takip planı oluşturacaktır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması (sepsis)
• Ciddi akciğer enfeksiyonu (zatürre)
• Hastanede uzun süreli tedavi gereksinimi
• Kemoterapi tedavisinin geciktirilmesi veya dozunun değiştirilmesi
• Nadir durumlarda hayati risk

Uzun vadeli görünüm

Erken fark edilen ateş, çoğu zaman hızlı ve etkili bir şekilde tedavi edilir. Tedavi ekibinizin talimatlarına uyar ve ateşinizi erken bildirirseniz, bu süreci güvenle atlatmanız mümkündür. Kemoterapi sonrası beyaz kan hücreleri yeniden yükselir ve enfeksiyon riski azalır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.