Bebeklerde Gelip Geçen Kolik (Gaz Sancısı)

Genel Bakış

Kolik, sağlıklı bir bebekte görülen, genellikle akşam saatlerinde artan, haftada en az üç gün ve günde üç saatten uzun süren ağlama ve huzursuzluk nöbetleridir. Bu ağlama nöbetleri gelip geçicidir ve bebek büyüdükçe kendiliğinden geçer.

Evet, oldukça yaygındır. Bebeklerin yaklaşık 5'te 1'inde kolik görülür. Bu nedenle ailelerin yalnız olmadığını bilmesi önemlidir.

Kolik genellikle 2 hafta ile 4 ay arasındaki sağlıklı bebekleri etkiler. Kız ve erkek bebeklerde eşit sıklıkta görülür; anne sütüyle veya mama ile beslenen bebeklerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Özellikle akşam saatlerinde başlayan ve aynı saatlerde tekrar eden yoğun ağlama nöbetleri
• Bebeğin yüzünün kızarması, kaşlarını çatması ve çenesini germesi
• Yumruklarını sıkması, bacaklarını karnına çekmesi ve vücudunu germesi
• Karın bölgesinin şişkin veya gergin görünmesi
• Ağlama sırasında bebeği sakinleştirmenin zor olması
• Gaz çıkardıktan veya kaka yaptıktan sonra geçici rahatlama

Çocuklarda belirtiler

• Aynı belirtiler bebeklik döneminde geçerli olmakla birlikte, daha büyük çocuklarda gelip geçen sancı tarzında karın ağrısı farklı nedenlerden kaynaklanabilir ve ayrıca değerlendirilmelidir.
• Çocuklarda sürekli veya tekrarlayan karın ağrısı varsa mutlaka bir çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu durum bebeklere özgüdür; yetişkinlerde kolik terimi, örneğin böbrek taşı gibi farklı bir ağrı türünü tanımlar. Bu yazı bebek kolikini anlatmaktadır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kolikin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir; büyük olasılıkla birden fazla faktör bir araya gelir.
• Bebeğin sindirim sisteminin henüz olgunlaşmamış olması, gaz ve bağırsak hareketlerinin düzensizliği
• Aşırı uyarılma: Gün boyunca gelen ışık, ses ve hareketler bebeğin beynini yorabilir ve akşam saatlerindeki ağlama nöbetleri bir boşalma olabilir.
• Bazı bebeklerde inek sütü proteinine karşı duyarlılık veya anne sütündeki bazı besinlere geçici hassasiyet
• Bebeğin mizaç olarak daha hassas veya düzenli bir uyku-uyanıklık döngüsüne ihtiyaç duyması

Risk faktörleri

• Annenin hamilelikte sigara içmesi
• Bebeğin pasif olarak dumana maruz kalması
• Prematüre (erken) doğum
• Ailede özellikle anne babada bebeklik döneminde kolik öyküsünün bulunması
• Anne babada yüksek stres veya kaygı düzeyi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi biri varsa: ateş, beslenememe, bilinç değişikliği, nefes güçlüğü, kanlı kusma veya kanlı dışkı gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi aramalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağlama nöbetleri uzun sürüyor, bebeğin kilo alımı yetersiz veya beslenme sorunu varsa
• Bebeğin davranışlarında başka bir sağlık sorununu düşündüren değişiklikler varsa
• Aile kolik sürecini yönetmekte zorlanıyorsa ve bir doktordan destek almak istiyorsa
• İlk kez bebeği olan aileler, emin olmak için evet, bir çocuk doktoruna başvurabilir.

Tanı

Kolik tanısı genellikle belirtilere ve bebeğin muayenesine dayanılarak konur. Doktor, bebeğin ağlama hikâyesini, uyku ve beslenme düzenini, kilo alımını ve gelişimini değerlendirir. Önemli olan, karın ağrısı veya inatçı ağlamaya yol açabilecek başka bir sağlık sorununun bulunmadığından emin olmaktır.

Yapılabilecek testler

• Çoğu kolikli bebekte hiçbir tahlil veya görüntüleme gerekmez.
• Doktor, bebeğin kilosunu, boyunu ve baş çevresini ölçerek büyüme eğrisini kontrol edebilir.
• Muayene sırasında karın bölgesi, kulaklar, boğaz ve vücut ayrıntılı olarak dinlenir ve değerlendirilir.
• Eğer doktor başka bir hastalıktan şüphelenirse idrar veya kan testi gibi ek testler isteyebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bebeğinizin ağlama sıklığını ve süresini soracak, muayene yapacak ve belki de bir süre ağlama günlüğü tutmanızı önerecektir. Bu süreçte doktorunuz size güven verecek ve kolikle başa çıkmak için pratik öneriler sunacaktır.

Tedavi

Koliğin tek bir kesin tedavisi yoktur. Tedavi, bebeği rahatlatmaya, ağlama nöbetlerini hafifletmeye ve ailenin bu süreci daha kolay atlatmasına yöneliktir. Çoğu zaman zamanla ve bebeğin büyümesiyle belirtiler kendiliğinden geçer.

Evde kişisel bakım

• Bebeği kucağınıza alıp sakin bir sesle konuşarak veya ninni söyleyerek nazikçe sallayın.
• Bebeği kundaklayın; bu ona anne karnındaki güvenli hissi verebilir.
• Yumuşak bir beyaz gürültü veya saç kurutma makinesinin uğultusu gibi ritmik sesler bebeği sakinleştirebilir (makineyi bebekten uzağa ve düşük sesle tutun).
• Ilık bir banyo bazı bebekleri gevşetir.
• Beslenme sonrası bebeğin gazını çıkarmak için dik tutun ve sırtına hafifçe vurun.
• Bebeğin karnına saat yönünde dairesel masaj yapın veya bisiklet çevirir gibi bacaklarını hareket ettirin.
• Aşırı uyarılmış bir bebeği sakin ve loş bir odaya alın.
• Kendi yorgunluğunuzu yönetmek için bebeği güvenli bir yere (beşiğine) bırakıp 10-15 dakika mola verin; bu, kendinizi sakinleştirmenize yardımcı olur.

Tıbbi tedaviler

Doktor bazı durumlarda gaz sancısını azaltmaya yardımcı damlalar veya probiyotik (bağırsak dostu bakteri) takviyeleri önerebilir. Ancak bu ürünleri kesinlikle doktora danışmadan kullanmayın. Bebeğinize asla yetişkinlere yönelik gaz ilacı veya ağrı kesici vermeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolik cerrahi tedavi gerektiren bir durum değildir. Cerrahi gerektiren hastalıklar (örneğin bağırsak düğümlenmesi gibi) kolikle karışabilir, ancak bunların belirtileri çok daha ciddidir ve doktor tarafından ayrıca değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kolikli bir bebekle yaşarken günler zorlu geçebilir. Ağlama nöbetlerinin genellikle akşam saatlerinde yoğunlaştığını bilmek, kendinizi hazırlamanıza yardımcı olur. Bebeğinizi sakinleştirme yöntemlerini esnek bir şekilde deneyin; bir yöntem bir gün işe yararken ertesi gün yaramayabilir. Bu süreçte dinlenmeye ve ihtiyaç duyduğunuzda yardım almaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Eşinizle veya güvendiğiniz bir yakınınızla nöbetleşe bebekle ilgilenin.
• Bebeğinizi sallama ve uyutma konusunda 'sallamak' değil 'nazikçe sallamak' önemlidir; asla bebeği öfkeyle sallamayın.
• Uyku ve beslenme rutini oluşturun; bebeğinizi çok fazla uyaran kalabalık ve gürültülü ortamlardan uzak tutun.
• Kendi stresinizi yönetmek için derin nefes alın, yürüyüşe çıkın veya güvendiğiniz biriyle konuşun.

Diyet ve egzersiz

Bebekler için 'diyet' anne sütü veya mamadır. Anne sütüyle besleniyorsa, annenin tükettiği bazı besinler (örneğin inek sütü, kafein, brokoli gibi gaz yapıcı sebzeler) bazı bebeklerde huzursuzluk yaratabilir. Ancak bu, her bebekte böyledir demek değildir. Bir çocuk doktor veya diyetisyene danışmadan beslenmeyi kesinlikle değiştirmeyin. Formül (hazır mama) kullanılıyorsa, doktor önerisi olmadan mama değiştirmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kolik, anne babalar üzerinde çok büyük duygusal yük oluşturabilir. Kendinizi çaresiz, yorgun, suçlu veya öfkeli hissetmeniz çok normaldir. Bu duygular sizi aşarsa veya günlük yaşamınızı etkilerse mutlaka bir doktordan veya ruh sağlığı uzmanından destek isteyin. Bebeğinizi güvenli bir yere bırakıp birkaç dakika uzaklaşmak, ona zarar verme düşüncesinden kaçınmak için önemli bir adımdır; bu durumda lütfen hemen bir destek hattını arayın.

Önleme

Kolik tam olarak önlenemez, ancak bazı yaklaşımlar ağlama nöbetlerinin sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Bu nedenle bebeğinizi tanımaya çalışmak, onun yorulduğunu veya uyarıldığını fark ettiğinizde sakin bir ortam sağlamak, aşırı beslemekten kaçınmak ve beslenme sonrası gazını mutlaka çıkarmak koruyucu olabilir. Anne-baba olarak kendi iyi hissetmeniz, bebeğinizi sakinleştirmenize de yardımcı olur.

Aşılar

Kolikle doğrudan ilişkili bir aşı yoktur. Yine de bebeğinizin aşı takvimini düzenli olarak uygulamak, genel sağlığını korumak için çok önemlidir.

Tarama programları

Kolik için özel bir tarama testi yoktur. Doktor muayeneleri sırasında bebeğin büyüme ve gelişmesi değerlendirilir ve ailenin endişeleri dinlenir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kolik kendi başına bir komplikasyona yol açmaz; bebeğin sağlığı üzerinde kalıcı bir etkisi yoktur.
• Ancak ağlamanın gerçek bir tıbbi sorunun (örneğin reflü, süt alerjisi, bağırsak sorunu) belirtisi olması durumunda, bu sorunun gözden kaçırılmaması için bebek mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.
• Uzun süren ve dayanılmaz ağlamalar; ebeveyn yorgunluğu, stres ve hatta sarsılmış bebek sendromu gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu yüzden aileler kendi duygusal sağlığını ihmal etmemelidir.

Uzun vadeli görünüm

Kolik geçici ve zararsız bir durumdur. Bebeklerin büyük çoğunluğunda 3-4 ay civarında belirtiler tamamen kaybolur. Bebeğiniz bu süreçte sağlıklı büyür ve gelişir. Sabırlı olduğunuz, kendinize de iyi baktığınız ve destek aldığınız sürece bu dönem bedeli ödemeden atlatılabilir. Sonunda güler yüzlü, rahat bir bebeğe kavuşacaksınız.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Aile Hekiminiz · Türkiye (tüm iller)
• Üniversite veya şehir hastanelerindeki çocuk sağlığı ve hastalıkları poliklinikleri · Türkiye (genel)

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.