Ara Sıra Gelen Kabızlık

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin zorlaştığı, seyrek olduğu veya dışkının sertleştiği bir durumdur. 'Gelip giden kabızlık' ise bu belirtilerin sürekli değil, ara sıra ortaya çıkmasıdır. Genellikle geçicidir ve yaşam tarzı değişiklikleriyle düzelebilir.

Evet, kabızlık oldukça yaygındır. Neredeyse herkes hayatının bir döneminde en az bir kez kabızlık yaşar. Gelip giden kabızlık ise en sık görülen tiptir.

Kabızlık herkesi etkileyebilir, ancak kadınlarda, hamilelerde, yaşlılarda ve liften fakir beslenen kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada 3'ten az dışkılama
• Sert veya topak dışkı
• Dışkılama sırasında aşırı ıkınma
• Dışkıyı tam boşaltamama hissi
• Karın şişkinliği ve gaz

Çocuklarda belirtiler

• Tuvalete gitmekten kaçınma
• Karın ağrısı
• Dışkılamayı geciktirme
• Sert dışkı nedeniyle ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha seyrek dışkılama
• Bağırsak hareketlerinde yavaşlama
• İlaç kullanımına bağlı kabızlık
• Hareket kısıtlılığına bağlı kabızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lifli besin tüketimi (sebze, meyve, tam tahıl)
• Yeterince su içmemek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Stres ve seyahat gibi rutin dışı durumlar
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antiasitler gibi)

Risk faktörleri

• Yaşlılık
• Hamilelik
• Diyabet veya tiroid hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Bağırsak tembelliği (yavaş bağırsak hareketi)
• Daha önce geçirilmiş karın ameliyatı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkınızda kan görürseniz
• Şiddetli karın ağrınız varsa
• Kabızlık ani başlamışsa ve şiddetliyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık üç haftadan uzun sürerse
• Kabızlık günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Evde uyguladığınız yöntemler işe yaramıyorsa
• Ailede bağırsak hastalığı öyküsü varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle size belirtileriniz, beslenme alışkanlıklarınız ve ilaç kullanımınız hakkında sorular soracaktır. Fizik muayene yaparak karnınızı kontrol edebilir ve parmakla rektal muayene (makattan muayene) yapabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tiroid, şeker gibi hastalıklar için)
• Dışkı testi (gizli kan veya enfeksiyon için)
• Kolonoskopi (şüpheli durumlarda bağırsağa kamera ile bakılması)
• Bağırsak hareketlerini ölçen testler (anorektal manometri gibi)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle tanı koymak için ileri testlere gerek yoktur. Doktorunuz size birkaç hafta boyunca belirtilerinizi takip etmenizi ve yaşam tarzı değişiklikleri yapmanızı önerecektir. Gerekirse sizi bir gastroenteroloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Gelip giden kabızlık tedavisinde ilk adım yaşam tarzı değişiklikleridir. Lif alımını artırmak, bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak çoğu zaman yeterli olur. Eğer bu yöntemler işe yaramazsa doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 8 bardak su için.
• Lif bakımından zengin besinler tüketin: sebzeler, meyveler, kepekli tahıllar, baklagiller.
• Her gün düzenli olarak yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Tuvalete gitme isteğini ertelemeyin, hemen tuvalete gidin.
• Lifli gıdaları yavaş yavaş artırın ve yanında bol su için.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse bazı bağırsak yumuşatıcıları veya lif takviyeleri önerebilir. Laksatif (bağırsak çalıştırıcı) ilaçlar kısa süreli kullanım için uygundur; uzun süreli kullanımda bağırsak tembelliğine yol açabilir. Reçetesiz satılan ürünleri kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gelip giden kabızlık için cerrahi müdahale genellikle gerekmez. Ancak çok nadir durumlarda bağırsak tıkanıklığı veya başka bir yapısal sorun varsa ameliyat düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlığı yönetmek için günlük rutininize lifli besinler ekleyin ve su içmeyi ihmal etmeyin. Tuvalet ihtiyacınızı ertelerseniz belirtiler kötüleşebilir, bu nedenle her gün aynı saatte tuvalete gitmeye çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya yürüyüş yapın.
• Seyahat ederken bol su için ve hareket etmeye çalışın.
• Düzenli uyku bağırsak hareketlerini düzenler.
• Kafeinli içecekleri sınırlayın, çünkü fazla kafein susuzluğa yol açabilir.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdaları (elma, armut, yulaf, kuru erik, brokoli) günlük beslenmenize ekleyin. Her gün en az 30 dakika yürümek veya hafif egzersiz yapmak bağırsak hareketlerini hızlandırır. Kızarmış yiyeceklerden ve işlenmiş gıdalardan uzak durun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kabızlık yaşamak insanı endişelendirebilir ve moral bozabilir. Bu durum geçicidir ve çoğu zaman kolayca düzelir. Kendinize karşı sabırlı olun ve gerekiyorsa doktorunuzdan destek isteyin.

Önleme

Evet, çoğu durumda kabızlık önlenebilir. Yeterli lif almak, bol su içmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalet ihtiyacını ertelememek kabızlığı büyük ölçüde engeller.

Tarama programları

Düzenli olarak kabızlık taraması yapılmaz. Ancak 50 yaş üzerindeyseniz veya ailenizde bağırsak kanseri öyküsü varsa doktorunuz kolonoskopi gibi tarama testleri önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli ıkınma basura (hemoroid) yol açabilir.
• Dışkının sertleşmesi anal fissür (makatta çatlak) oluşturabilir.
• Çok ileri durumlarda bağırsak tıkanıklığı veya dışkı taşı (fekaloma) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu insan için ara sıra gelen kabızlık geçici ve zararsızdır. Yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler genellikle düzelir. Altta yatan ciddi bir hastalık yoksa kabızlık kalıcı hasar bırakmaz. Endişelenmeyin, doğru adımlarla sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.