Yatarken Kötüleşen Kabızlık

Genel Bakış

Yatarken kötüleşen kabızlık, bağırsak hareketlerinin sırtüstü yatma pozisyonunda daha zor veya ağrılı hale gelmesidir. Bu durum, bağırsakların doğal çalışmasını engelleyen bazı sorunların işareti olabilir.

Evet, yatarken kötüleşen kabızlık özellikle orta yaş ve üzeri yetişkinlerde yaygındır. Ancak herkes bu belirtiyi yaşamaz.

Daha çok 50 yaş üstü yetişkinlerde, doğum yapmış kadınlarda ve sürekli oturarak çalışan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak hareketi sırasında aşırı ıkınma
• Dışkının tam boşalmadığı hissi
• Sert veya topak topak dışkı
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık
• Yatarken bu belirtilerin artması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda karın ağrısı, huysuzluk veya tuvalete gitmeyi reddetme görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha fazla ıkınma, dışkı kaçırma, rektumda dolgunluk hissi ve kabızlığın yatarken belirginleşmesi.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflığı veya koordinasyon bozukluğu
• Rektosel (rektumun vajinaya doğru keseleşmesi)
• Rektal prolapsus (rektumun anüsten dışarı sarkması)
• Sinir hasarı (diyabet, doğum veya omurilik yaralanması gibi)
• Bazı ilaçların yan etkisi (ağrı kesiciler, demir hapları)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Vajinal doğum (özellikle zor doğumlar)
• Uzun süreli kronik kabızlık
• Şişmanlık
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yetersiz lif ve sıvı alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil durum belirtileri varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli karın ağrısı ve kusma ile birlikte kabızlık varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlığınız birkaç haftadır devam ediyorsa
• Yatarken belirtileriniz belirgin şekilde artıyorsa
• Kendi kendinize uyguladığınız yöntemler (lifli beslenme, bol su) işe yaramıyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler ve karın muayenesi yapar. Daha sonra rektal muayene ile pelvik taban kaslarınızı değerlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Anorektal manometri (anal kanal basıncının ölçülmesi)
• Defekografi (bağırsak hareketi sırasında röntgen çekilmesi)
• Kolonsokopi (kolonun içini incelemek için kameralı tüp)
• Pelvik MR veya ultrason

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size dışkılama alışkanlıklarınız, beslenmeniz ve yaşam tarzınız hakkında detaylı sorular soracaktır. Bazı testler hafif rahatsızlık verebilir ancak genellikle ağrılı değildir.

Tedavi

Tedavi, kabızlığın altında yatan nedene bağlıdır. Amaç, bağırsak hareketlerini düzenlemek, pelvik taban kaslarını güçlendirmek ve rahatsızlığı azaltmaktır.

Evde kişisel bakım

• Lif oranı yüksek besinler tüketin (sebze, meyve, tam tahıl)
• Günde en az 8-10 bardak su için
• Düzenli egzersiz yapın (özellikle yürüyüş)
• Tuvalette otururken ayaklarınızı bir tabureye koyarak dizlerinizi kalçanızdan yukarı kaldırın (çömelme pozisyonu)
• Dışkılama hissettiğinizde ertelemeyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bağırsak hareketlerini kolaylaştıran ilaçlar veya pelvik taban kaslarını gevşeten tedaviler önerebilir. Bunlar arasında lif takviyeleri, dışkı yumuşatıcılar veya rektal fitiller bulunur. Ayrıca biyofeedback (biofeedback) adı verilen bir yöntemle kaslarınızı doğru kullanmayı öğrenebilirsiniz. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir durumlarda, rektosel veya rektal prolapsus gibi yapısal sorunlar ameliyat gerektirebilir. Cerrahi müdahale ancak diğer tedaviler başarısız olduğunda düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Yatarken kötüleşen kabızlıkla başa çıkmak için tuvalet alışkanlıklarınıza dikkat edin. Düzenli bir dışkılama rutini oluşturun ve her gün aynı saatte tuvalete gitmeyi deneyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gün içinde sık sık pozisyon değiştirin, uzun süre oturmaktan kaçının.
• Stresten uzak durmaya çalışın; yoga veya meditasyon yardımcı olabilir.
• Uyku düzeninize özen gösterin, yetersiz uyku sindirimi olumsuz etkileyebilir.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdaları (mercimek, fasulye, brokoli, elma) ve bol su tüketin. Her gün en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapın. Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizleri (Kegel egzersizleri) doktorunuza danışarak uygulayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik kabızlık utanç, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir, ancak yardım istemekten çekinmeyin. Bir uzmana danışmak hem fiziksel hem de duygusal sağlığınızı iyileştirebilir.

Önleme

Yatarken kötüleşen kabızlığı tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir, ancak sağlıklı beslenme, yeterli su içme ve düzenli egzersiz ile riski azaltabilirsiniz. Uzun süreli oturma veya yatma durumlarında sık sık pozisyon değiştirin.

Tarama programları

50 yaş üzerindeyseniz veya ailenizde kolon kanseri öyküsü varsa, düzenli kolon kanseri taraması yaptırmanız önerilir. Bu konuda aile hekiminize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur)
• Anal fissür (makat çatlağı)
• Dışkı tıkanması (fekal impaksiyon)
• Rektal prolapsusun kötüleşmesi
• İdrar kaçırma veya pelvik organ sarkması (kadınlarda)

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ile çoğu insanda belirtiler önemli ölçüde iyileşir. Sabırlı olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak çok önemlidir. Bu durum yaşamı tehdit edici değildir ve etkili yöntemlerle kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Aile Sağlığı Merkezi · Türkiye
• Hastanelerin Gastroenteroloji Polikliniği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.