Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı

Genel Bakış

Baş dönmesi, kendinizi sersemlemiş, dengesiz ya da etrafınız dönüyormuş gibi hissetmenizdir. Mide bulantısı ise kusma isteğidir. Bu iki belirti sık sık birlikte görülür çünkü denge sistemimiz ve kusma refleksini yöneten beyin bölgesi birbiriyle yakın ilişkilidir.

Evet, oldukça yaygındır. Baş dönmesi, doktora başvurmanın en sık nedenlerinden biridir ve bulantı da sıklıkla eşlik eder.

Her yaşta görülebilir, ancak ileri yaşlarda daha sıktır. Gençlerde ve çocuklarda da iç kulak enfeksiyonları, migren ve stres kaynaklı baş dönmesi görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Etrafın dönmesi hissi (vertigo)
• Sersemlik ya da ayakların yere basmama hissi
• Denge kaybı
• Mide bulantısı
• Kusma
• Soğuk terleme
• Göz kararması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar yaşadıkları hissi tam tarif edemeyebilir
• Karın ağrısı ve mide bulantısından bahsedebilir
• Solgun görünüm ve huzursuzluk
• Yürürken dengesizlik
• Bezginlik ve uyku hali

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin dengesizlik
• Düşme riski
• Ayakta durmakta zorluk
• Baş dönmesi ile birlikte baygınlık hissi
• Kulak çınlaması ya da işitme azalması eşlik edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulakta denge taşlarının yerinden oynaması (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo – BPPV)
• İç kulak iltihabı (vestibüler nörit ya da labirentit)
• Migren
• Tansiyon düşüklüğü, özellikle ayağa kalkınca
• Dehidrasyon (yetersiz su içme)
• Kansızlık (anemi)
• Stres ve kaygı
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Sinir sistemi hastalıkları (daha nadir)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Migren öyküsü
• Geçirilmiş viral enfeksiyonlar
• Uzun süre hareketsiz kalmak
• Yetersiz sıvı alımı
• Aşırı stres ve uykusuzluk
• Kronik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve ani başlayan baş dönmesi varsa
• Ateş, kusma, işitme kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa
• Düşme ya da kafa travması sonrası baş dönmesi olduysa
• Baş dönmesi ile birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi tekrarlıyorsa
• Günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• İlerleyen yaşla birlikte yeni başlayan baş dönmesi varsa
• İşitme kaybı veya kulak çınlaması da varsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler. Fizik muayene yapar; kulak, göz ve denge muayenesiyle birlikte tansiyonunuzu ölçebilir. Gerekirse sizi kulak burun boğaz uzmanına veya nöroloji uzmanına yönlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Pozisyonel test (Dix-Hallpike) – baş hareketleriyle göz hareketlerini değerlendirir
• İşitme testi (odiyometri)
• Video nistagmografi – göz ve denge sistemini inceler
• Kan testleri – kansızlık, elektrolit dengesi, enfeksiyon kontrolü
• Gerektiğinde MR ya da BT gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu baş dönmesi muayenehanede yapılan değerlendirme ile aydınlatılır. Bazı testler için birkaç saat beklemeniz gerekebilir. Teşhis sonrası doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavi, baş dönmesinin nedenine bağlıdır. Çoğu durumda belirtiler kendiliğinden ya da bazı egzersizlerle geçebilir. Önemli olan doğru teşhis ve size uygun tedavidir.

Evde kişisel bakım

• Aniden ayağa kalkmayın, yavaşça doğrulun
• Sakin ve loş bir ortamda dinlenin
• Ani baş hareketlerinden kaçının
• Yeterli sıvı tüketin, küçük yudumlar için
• Hafif ve az yağlı yiyecekler tercih edin
• Kahve, alkol ve sigaradan uzak durun
• Denge kaybı yaşıyorsanız oturun ya da uzanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre tedavi planı yapar. Örneğin iç kulak iltihabında enfeksiyon tedavisi, migren için migren yönetimi, BPPV için baş ve vücut hareketlerini içeren pozisyonel manevralar uygulanabilir. Bulantıyı azaltmak ve baş dönmesini kontrol altına almak için bazı ilaçlar reçete edilebilir. İlaçlar mutlaka doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, şiddetli vertigoya yol açan iç kulak problemlerinde ve diğer tedavilerin başarısız olduğu bazı hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Cerrahi karar uzman hekim tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Baş dönmesi yaşadığınızda güvende kalmanız önemlidir. Evinizi düzenleyin, kaygan zeminlerde dikkatli olun, gerekiyorsa tutunma barları kullanın. Denge sorunlarınız olduğunda yakınlarınıza haber verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uykuya özen gösterin
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın
• Susuz kalmamak için gün içinde düzenli su için
• Günlük yaşamda aniden hareket etmekten kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenmek kan şekerinin dengede kalmasına yardımcı olur. Tuz tüketimini azaltmak bazı iç kulak sorunlarında faydalı olabilir; doktorunuz önerirse uygulayabilirsiniz. Hafif yürüyüşler ve denge egzersizleri zamanla iyileşmeye katkı sağlayabilir, ancak akut dönemde kendinizi zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Baş dönmesi ve bulantı, günlük yaşamı olumsuz etkileyebileceği için kaygı ve endişeye yol açabilir. Bu hisleri yaşamak normaldir. Doktorunuzla duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse profesyonel destek almanız da iyileşme sürecinin bir parçası olabilir.

Önleme

Her zaman önlemek mümkün değildir, ancak bazı adımlar riski azaltabilir: yeterli su içmek, yavaş hareket etmek, stresten uzak durmak ve altta yatan hastalıkları takip etmek önemlidir. BPPV için doktorunuzun öğreteceği pozisyonel egzersizler tekrarları azaltabilir.

Aşılar

Baş dönmesini doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak bazı enfeksiyonlar iç kulağı etkileyebildiği için güncel aşı takviminizi Sağlık Bakanlığı önerilerine göre güncel tutmanız genel sağlığınız için önemlidir.

Tarama programları

Baş dönmesi için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak düzenli doktor kontrolü, tansiyon ve kan şekeri gibi değerleri takip etmek altta yatan nedenleri erken fark etmeye yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme sonrası kırık ve yaralanmalar
• Sürekli bulantı ve kusmaya bağlı sıvı kaybı (dehidrasyon)
• Anksiyete ve depresyon riski
• İş ve sosyal yaşamda kısıtlanma
• Nadiren altta yatan ciddi bir hastalık varsa geciken tedavi nedeniyle kalıcı hasar riski

Uzun vadeli görünüm

Çoğu baş dönmesi ve bulantı atağı geçicidir ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Altta yatan neden belirlendiğinde belirtiler büyük ölçüde azalır. İçiniz rahat olsun; doğru tanı ve tedavi ile günlük hayata dönmek çoğu zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.