Çocuklarda Tekrarlayan Kulak Enfeksiyonları

Genel Bakış

Orta kulak enfeksiyonu, kulağın iç kısmında, kulak zarının arkasında oluşan iltihaplanma ve sıvı birikmesidir. Tekrarlayan kulak enfeksiyonu ise bir çocuğun kısa bir süre içinde (örneğin 6 ay içinde 3 veya daha fazla) yeniden kulak enfeksiyonu geçirmesi anlamına gelir. Bu durum genellikle soğuk algınlığı sonrası östaki borusunun tıkanmasıyla başlar ve üşütme gibi tetikleyicilerle geri dönebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Çocukların büyük bir kısmı 3 yaşına kadar en az bir kez orta kulak enfeksiyonu geçirir. Tekrarlayan enfeksiyonlar ise özellikle kreşe giden ve kış aylarında sık hastalanan çocuklarda daha sık görülür.

En çok 6 ay ile 3 yaş arasındaki bebekler ve küçük çocukları etkiler. Özellikle östaki borusu henüz tam gelişmemiş, biberonla yatan, sigara dumanına maruz kalan veya kreşe giden çocuklarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kulak ağrısı (çocuk kulağını çeker veya ovalar)
• Huzursuzluk, ağlama ve huysuzluk
• Ateş
• İşitmede hafif azalma (seslere tepkisizlik)
• Uykuya dalmada zorluk, geceleri sık uyanma

Çocuklarda belirtiler

• Kulağını çekiştirme veya kaşıma
• Huzursuz ve ağlamaklı olma, özellikle yatarken
• Denge kaybı veya sendeleme
• İştahsızlık, emme veya yutma sırasında zorlanma
• Ateş ve genel bir hastalık hali

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu makale çocuk sağlığına odaklanmıştır; erişkinlerde tekrarlayan kulak enfeksiyonu nadirdir.
• Yetişkinlerde kulak ağrısı, dolgunluk, işitme azalması veya akıntı varsa, farklı bir sağlık sorunu olabileceği için mutlaka doktora başvurmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Orta kulağı boğaza bağlayan östaki borusunun kısa, yatay ve dar olması nedeniyle sıvı birikimi
• Soğuk algınlığı, grip veya alerji sonrası östaki borusunun şişerek tıkanması
• Virüsler ve bakterilerin (genellikle pneumococcus ve Haemophilus influenzae) bu sıvıda üreyerek enfeksiyona yol açması
• Bağışıklık sisteminin henüz olgunlaşmamış olması

Risk faktörleri

• Biberonla, özellikle yatarak beslenme
• Anne sütüyle beslenmemenin getirdiği korunmanın azalması
• Evde veya yakın çevrede sigara dumanına maruz kalma
• Kreşe veya okula erken yaşta gitme
• Kış aylarında viral üst solunum yolu enfeksiyonlarına daha sık yakalanma
• Ailede tekrarlayan kulak enfeksiyonu öyküsü olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kulak ağrısı ile birlikte yüksek ateş varsa
• Kulaktan akıntı veya kan geliyorsa
• 6 aydan küçük bebeklerde kulak ağrısı şüphesi varsa
• Belirtiler 48 saatten uzun sürüyorsa veya kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğun işitmesinde azalma, televizyonu yakından izleme veya sese tepkisizlik fark ediliyorsa
• Yılda 4 veya daha fazla kulak enfeksiyonu geçiriyorsa
• Kulak enfeksiyonu sonrası uzun süre geçmeyen kulakta dolgunluk hissi varsa

Tanı

Doktor, çocuğun kulak zarını otoskop adı verilen ışıklı bir aletle muayene eder. Kulak zarının kızarması, şişmesi ve arkasında sıvı görülmesi tanıyı destekler. Ayrıca çocuğun şikayetleri ve öyküsü de tanıda çok önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Tympanometri: Kulak zarının hareketini ve arkasında sıvı olup olmadığını ölçen basit bir testtir.
• Akustik reflektometri: Kulak zarına ses dalgası göndererek sıvıyı tespit eder.
• Odyometri (işitme testi): Tekrarlayan enfeksiyonlarda işitmenin etkilenip etkilenmediğini değerlendirmek için yapılabilir.
• Nadir durumlarda kulak akıntısından kültür alınabilir; ancak çoğu çocukta gereksizdir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor önce kulağı muayene eder ve büyük ihtimalle ağrı kesici dışında bir tedavi düzenlemeden beklemeyi önerebilir. Gerekirse antibiyotik yazabilir, ancak bu kararı kendi belirtilerinize göre değil doktorunuz vermelidir. Muayene genellikle hızlı ve rahattır; çocuğunuz ağlasa bile endişelenmeyin.

Tedavi

Tedavi, enfeksiyonun virüs mü bakteri mi olduğuna, çocuğun yaşına ve belirtilerin şiddetine bağlıdır. Amaç ağrıyı hafifletmek, vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olmak ve tekrarları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği genel ağrı kesicileri uygun dozda ve aralıkta kullanın (mutlaka doktorunuza danışın).
• Çocuğun bol sıvı içmesini sağlayın ve dinlenmesine özen gösterin.
• Kulak zarı patlamamışsa, dış kulağa ılık (sıcak değil) havlu koymak ağrıyı hafifletebilir.
• Beslenme sırasında bebeği dik konumda tutun.
• R R ortamında sigara içilmesine izin vermeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bakteriyel enfeksiyon düşünülürse ağızdan veya kulak damlası şeklinde antibiyotik önerebilir. Bunun yanında ağrı ve ateş için çocuklara uygun ağrı kesici-ateş düşürücü ilaçlar önerilebilir. İlaçların isimlerini ve dozlarını doktorunuza danışın; asla kendi başınıza ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tekrarlayan enfeksiyonlar çok sık oluyor ve işitmeyi etkiliyorsa, doktorunuz kulak zarına küçük bir tüp (ventilasyon tüpü) yerleştirilmesini önerebilir. Bu tüp orta kulağın havalanmasını sağlar ve sıvı birikmesini azaltır. Genellikle birkaç ay içinde kendiliğinden düşer; karar çocuk kulak burun boğaz hekimiyle birlikte verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun belirtilerini takip edin ve kulak ağrısı, ateş veya huzursuzluk olduğunda doktorunuzla iletişime geçin. Kulak akıntısı varsa, kulağı dışarıdan temiz tutun; kulağa pamuklu çubuk sokmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Beslenme sonrası bebeği dik tutun ve uyurken başını hafif yükseltin.
• Evde dumansız bir ortam sağlayın.
• Emzik kullanımını sınırlandırmayı deneyin, özellikle yatmadan önce.
• Kış aylarında kalabalık ve havasız ortamlarda bulunmaktan kaçınmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini destekler. Emzirme döneminde anne sütü enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Normal fiziksel aktivite engellenmemelidir; ancak kulak ağrısı veya ateş varsa çocuk dinlenmelidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan kulak enfeksiyonları çocukta huzursuzluk, uyku düzensizliği ve işitme azalması nedeniyle gelişimsel gecikmelere yol açabilir. Bu durum hem çocuğu hem ebeveynleri yorabilir. Sabırlı olmak ve doktorunuzla açık iletişim kurmak önemlidir. Endişelerinizi çocuk doktoruyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da sık tekrarlama riskini azaltmak mümkündür. Emzirme, sigara dumanından uzak durma, kalabalık ortamlardan kaçınma ve doğru beslenme riski azaltır.

Aşılar

Hemofilus influenza ve pnömokok aşıları, orta kulak enfeksiyonuna yol açan bazı bakterilere karşı koruma sağlar. Grip aşısı da viral enfeksiyonları önleyerek dolaylı olarak kulak enfeksiyonu riskini düşürebilir. Rutin aşı takviminizi çocuk doktorunuzla mutlaka paylaşın.

Tarama programları

Tekrarlayan enfeksiyonu olan çocuklarda işitme testi (odyometri) hekim tarafından önerilebilir. Rutin bir tarama aracı olmamakla birlikte, riskli durumlarda yapılması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Orta kulakta sıvı birikmesi nedeniyle geçici işitme kaybı
• Kulak zarında delinme
• Nadiren mastoidit adı verilen kulak arkası kemiğin iltihaplanması
• Çok nadiren menenjit gibi daha ciddi enfeksiyonlar

Uzun vadeli görünüm

Vakaların büyük çoğunluğunda çocuk büyüdükçe östaki borusu uzar ve genişler; bu sayede enfeksiyonlar azalır. İşitme kaybı geçicidir ve genellikle tedaviyle düzelir. Tekrarlayan enfeksiyonlar yönetilebilir bir durumdur ve doğru takip ile çoğu çocuk sağlıklı bir gelişim gösterir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.