Çocuklarda Kulak Enfeksiyonu ve Ateş

Genel Bakış

Kulak enfeksiyonu (orta kulak iltihabı), orta kulağın mikroplar nedeniyle iltihaplanmasıdır. Genellikle soğuk algınlığı veya gripten sonra ortaya çıkar ve çocuklarda ateşe, kulak ağrısına ve huzursuzluğa yol açar.

Evet, oldukça yaygındır. Çocukların yaklaşık dörtte üçü ilk üç yaşlarında en az bir kez kulak enfeksiyonu geçirir.

En sık 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocukları etkiler. Özellikle kreşe giden çocuklarda, biberonla yatarak beslenen bebeklerde ve pasif sigara dumanına maruz kalan çocuklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kulak ağrısı
• Ateş
• Huzursuzluk ve ağlama
• İşitmede azalma
• Uyku sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Kulaklarını çekiştirme veya ovuşturma
• Sürekli ağlama ve huzursuzluk
• İştahsızlık ve beslenme güçlüğü
• Kulaktan sarı veya beyaz akıntı gelmesi
• Denge kaybı veya sendeleme
• Ateş (38°C ve üzeri)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kulakta dolgunluk ve basınç hissi
• Daha belirgin işitme kaybı
• Kulak çınlaması
• Baş ağrısı

Nedenler

Ana nedenler

• Soğuk algınlığı veya grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonları
• Virüsler (solunum yolu virüsleri)
• Bakteriler (örneğin pnömokok gibi bakteriler)
• Östaki borusunun tıkanması; bu boru orta kulağı genize bağlar ve tıkanınca sıvı birikimi olur
• Biberonla yatar pozisyonda beslenme sonrası sıvının orta kulağa kaçması

Risk faktörleri

• 6 ay ile 3 yaş arasında olmak
• Kreşe gitmek
• Sigara dumanına maruz kalmak
• Biberonla yatarak beslenmek
• Sonbahar ve kış aylarında sık soğuk algınlığı geçirmek
• Ailede sık kulak enfeksiyonu öyküsü olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğiniz 3 aylıktan küçükse ve ateşi varsa
• Kulaktan iltihap veya kan akıntısı geliyorsa
• Ateş 3 günden uzun sürüyorsa
• Çocuğunuz çok huzursuzsa ve ağrıdan uyuyamıyorsa
• Belirtiler 48-72 saat içinde kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif kulak ağrısı ve düşük ateş varsa ve çocuğun genel durumu iyiyse
• Aile hekiminizden veya çocuk doktorunuzdan randevu alarak kontrol yaptırabilirsiniz.

Tanı

Doktor, çocuğunuzun kulağını otoskop adlı ışıklı bir aletle muayene eder. Kulak zarında kızarıklık, şişlik veya arkasında sıvı birikimi olup olmadığını kontrol eder. Ayrıca ateşi ölçülür ve genel durum değerlendirmesi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Otoskop ile kulak muayenesi (ağrısız, birkaç saniye sürer)
• Timpanometri: Kulak zarının hareketliliğini ölçen basit bir testtir
• Gerekirse kulak akıntısından kültür örneği alınması
• Nadiren kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle hızlı ve ağrısızdır. Çocuğunuz muayene sırasında huzursuz olabilir; bu normaldir. Doktor, tanıyı belirledikten sonra size tedavi seçeneklerini ve evde neler yapabileceğinizi anlatacaktır.

Tedavi

Tedavinin temel amacı ağrı ve ateşi kontrol altına almak, enfeksiyonla mücadele etmek ve çocuğunuzu rahatlatmaktır. Çoğu kulak enfeksiyonu kendiliğinden iyileşebilir; bu nedenle doktorunuz önce belirtileri izlemeyi önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon düşünüyorsa antibiyotik tedavisi başlayabilir.

Evde kişisel bakım

• Çocuğunuza bol bol sıvı verin; su, çorba ve anne sütü iyi seçeneklerdir.
• Ateş ve ağrı için doktorunuzun veya eczacınızın önerdiği çocuğa uygun ateş düşürücüyü kullanın. Doz ve sıklık konusunda mutlaka talimatlara uyun.
• Çocuğunuzu dinlendirin ve sakin bir ortam sağlayın.
• Kulak üzerine ılık (sıcak değil) bir bez koymak ağrıyı hafifletebilir.
• Bebeğinizi dik pozisyonda tutarak besleyin; yatarak biberonla beslemeyin.
• Çocuğunuzun kulağına sivri cisimler sokmayın ve doktor önermedikçe kulak damlası kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bakteriyel bir enfeksiyon olduğunu düşünüyorsa antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotikler mutlaka doktorun önerdiği süre boyunca ve önerilen dozda kullanılmalıdır. Ateş ve ağrı için doktorunuzun önereceği çocuklara uygun ağrı kesici-ateş düşürücü ilaçlar kullanılabilir. Hangi ilacın kullanılacağı, dozu ve kullanım sıklığı mutlaka doktor veya eczacı tarafından belirlenmelidir. Hekime danışmadan çocuğunuza yetişkin ilaçları vermeyiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tekrarlayan kulak enfeksiyonu olan veya orta kulakta uzun süre sıvı birikimi bulunan çocuklarda, kulak burun boğaz uzmanı tarafından kulak zarına ventilasyon tüpü takılması veya geniz etinin alınması önerilebilir. Bu girişimler genellikle tekrarlayan vakalarda ve uzman değerlendirmesi sonrasında yapılır.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuz hastayken bol bol kucaklayın, sakin bir şekilde dinlenmesini sağlayın. Ağrı ve ateşi izleyin; doktorunuzun önerdiği ateş düşürücüleri düzenli kullanın. Çocuğunuzun iyileşme sürecinde iştahı azalabilir; bu normaldir, zorlamadan sık ama küçük öğünlerle besleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara dumanından ve kapalı ortamlardaki dumandan uzak tutun.
• Bebeğinizi emziriyorsanız emzirmeye devam edin; anne sütü koruyucudur.
• Biberon kullanıyorsanız bebeğinizi dik pozisyonda besleyin ve yatırırken biberon vermeyin.
• Ellerinizi ve çocuğunuzun ellerini sık sık yıkayın.
• Aşı takvimini düzenli uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Bol sıvı alımı önemlidir; su, çorba ve sebze suları iyi seçeneklerdir. Çocuğunuzun iştahı yoksa zorlamayın; iyileştikçe beslenmesi normale dönecektir. Hastalık döneminde ağır fiziksel aktiviteden kaçının, ancak çocuğunuz kendini iyi hissettiğinde ev içinde oyun oynamasına izin verin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kulak ağrısı ve ateş, çocuğunuzun huzursuz ve ağlamaklı olmasına; sizin de geceleri uykusuz kalmanıza neden olabilir. Bu süreçte kendinizi yorgun ve endişeli hissetmeniz çok normaldir. Kendinize de bakmayı ihmal etmeyin. Eğer bu süreç psikolojik olarak sizi çok zorluyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin. Acil bir duygusal kriz durumunda 112 Acil Sağlık Hattı'ndan yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Kulak enfeksiyonunu tamamen önlemek mümkün olmasa da bazı önlemlerle risk büyük ölçüde azaltılabilir. Bebeğinizi emzirmek, pasif sigara dumanından korumak ve biberonla yatarak beslemekten kaçınmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği çocukluk aşı takvimindeki aşılar, özellikle pnömokok aşısı ve grip aşısı, kulak enfeksiyonuna yol açan bazı mikroplara karşı koruma sağlayabilir. Çocuğunuzun aşılarının zamanında yapılmasına özen gösterin.

Tarama programları

Çocuğunuzun düzenli sağlık kontrollerinde işitme ve kulak muayenesi yapılmalıdır. Yenidoğan işitme taraması, işitme sorunlarının erken fark edilmesinde önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akut orta kulak iltihabının tekrarlaması
• Kulak zarında delinme ve kulaktan akıntı
• Orta kulakta sıvı birikmesi (efüzyonlu otit)
• Geçici veya nadiren kalıcı işitme kaybı
• Çok nadir durumlarda mastoidit (kulak arkasındaki kemiğin iltihabı) ve menenjit gibi ciddi enfeksiyonlar

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, çocuklarda kulak enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu uygun bakım ve hekim kontrolüyle kısa sürede iyileşir. Çoğu çocuk birkaç gün içinde normal hayatına döner ve kulak enfeksiyonunun kalıcı bir etkisi olmaz. Zamanında ve doğru tedavi ile ciddi komplikasyonlar oldukça nadirdir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.