Endometriozise Bağlı Ağrı ve Mide Bulantısı

Genel Bakış

Endometriozis, rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında, özellikle yumurtalıklar, tüpler ve karın boşluğunda büyümesidir. Bu doku her adet döngüsünde kanar ve iltihaplanmaya yol açar. Bu durum karın ağrısı, kramplar ve bazı kadınlarda mide bulantısı gibi belirtiler oluşturabilir.

Evet. Araştırmalar, üreme çağındaki kadınlarda endometriozis görülme sıklığının yaklaşık %10 olduğunu göstermektedir. Ancak belirtiler farklılık gösterdiği için tanı yıllar sonra konabilmektedir.

Çoğunlukla 15-49 yaş arası kadınları etkiler. Ergenlik döneminde de başlayabilir. Anne veya kız kardeşinde endometriozis olan kadınlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet döneminde şiddetli karın, kasık ve bel ağrısı
• Mide bulantısı, kusma veya hazımsızlık hissi
• Adet dönemi dışında da pelvik ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Yoğun veya uzun süren adet kanaması
• İshal ya da kabızlık, özellikle adet döneminde
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte adet kanının tüplerden geriye karın boşluğuna akması (retrograd menstruasyon) en kabul gören açıklamalardan biridir.
• Bağışıklık sistemindeki sorunların endometriozisli dokunun temizlenmesini engellediği düşünülmektedir.
• Genetik faktörler (aile öyküsü) ve hormonal etkenler de rol oynar.

Risk faktörleri

• Ailede endometriozis öyküsü
• 11 yaşından önce adet görmeye başlamak
• Adet döngüsünün 27 günden kısa olması
• Adet kanamasının 7 günden uzun sürmesi
• Doğum yapmamış olmak
• Düşük vücut kitle indeksine sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet döneminizde kusacak ve bayılacak kadar şiddetli ağrı yaşıyorsanız
• Ateşiniz varsa ve şiddetli karın ağrınız varsa
• Kontrol edilemeyen yoğun kanamanız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet döneminde ya da döneminde olmayan tekrarlayan karın ağrısı
• Mide bulantısı veya kusma belirtileri aylardır devam ediyorsa
• Günlük yaşamda iş, okul veya sosyal hayatı etkileyen ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz size belirtilerinizi soracak, jinekolojik muayene yapacak ve bazı görüntüleme testleri isteyebilir. Endometriozis tanısı için en kesin yöntem laparoskopi adı verilen, göbekten ince bir kamera ile karın içine bakılan kapalı ameliyat yöntemidir.

Yapılabilecek testler

• Öykü alma ve pelvik muayene
• Vajinal veya karın ultrasonu
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Laparoskopi (kesin tanı için)
• Gerekirse bazı kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak zaman alabilir; bu normaldir. Muayene ve testler sonucunda doktorunuz bulguları sizinle paylaşacak, tedavi seçeneklerini ayrıntılı olarak anlatacaktır. Sorularınızı önceden hazırlayarak gidebilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrı ve bulantı gibi belirtileri azaltmak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve mümkünse doğurganlığı korumaktır. Tedavi planı yaşınıza, belirtilerinizin şiddetine ve gebe kalma isteğinize göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Sıcak su torbası, ılık banyo veya bel bölgesine sıcak uygulama
• Yeterli uyku ve istirahat; vücudunuzu dinleyin
• Stres yönetimi ve nefes egzersizleri
• Küçük porsiyonlarla sık yemek, bulantıyı azaltabilir
• Ağrı ve bulantı takip günlüğü tutmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrıyı hafifletmek için adet döngüsünü düzenleyen hormon tedavileri önerebilir. Şiddetli ağrı ve bulantı için kullanılacak ilaçları mutlaka doktorunuza danışarak belirlemelisiniz. İlaç tedavileri, adet kanamasını ve ağrıyı azaltarak belirtileri kontrol etmeyi hedefler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçla belirtiler kontrol altına alınamazsa veya yumurtalık kisti, tüplerde tıkanıklık gibi ek problemler varsa cerrahi seçenek düşünülebilir. Laparoskopik cerrahiyle endometriozis odakları çıkarılabilir. Ameliyat sonrası ağrı ve bulantı şikayetlerinde belirgin düzelme görülebilir.

Bu durumla yaşamak

Belirtileriniz olabildiğinde kendinize nazik davranın. Adet dönemi yaklaşırken planlarınızı hafifletmek, iş yükünüzü ayarlamak ve yanınızda ağrı/bulantı ile başa çıkacak şeyler bulundurmak günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme alışkanlığı edinmek
• Sigara ve alkolden kaçınmak
• Yoga, pilates, yürüyüş gibi hafif aktiviteler
• Ağrı ve bulantı tetikleyicilerinizi tanımak ve plan yapmak

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve omega-3 içeren besinler (balık, ceviz) iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Öğünleri küçük tutmak bulantıyı azaltır. Düzenli, orta yoğunlukta egzersiz hem ağrıyla başa çıkmayı kolaylaştırır hem de ruh halinizi iyileştirir. Aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve bulantı psikolojik olarak yıpratıcı olabilir. Kaygı, üzüntü ve tükenmişlik hisleri yaşayabilirsiniz. Bu duygular yaşam kalitenizi düşürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Endometriozis tamamen önlenemez. Ancak belirtileri erken fark etmek, düzenli jinekolojik kontroller yaptırmak ve doktorunuzun önerdiği tedaviyi uygulamak hastalığın günlük yaşamınıza etkisini azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik pelvik ağrıya bağlı yaşam kalitesinin düşmesi
• Rahim, yumurtalık ve tüplerin çevresinde yapışıklıklar oluşması
• Yumurtalık kistleri (çikolata kisti) gelişmesi
• Tüplerin tıkanmasına bağlı doğurganlık sorunları
• Şiddetli bulantı ve kusma nedeniyle sıvı kaybı

Uzun vadeli görünüm

Endometriozis tedavi edilebilir bir hastalık olmasa da belirtiler iyi bir bakımla kontrol altına alınabilir. Doğru tedavi, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve destekle ağrınız azalabilir, hayatınıza daha umutlu bakabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.