Egzersiz Sonrası Hemoroid (Basur) Neden Olur ve Ne Yapmalısınız?

Genel Bakış

Hemoroid (halk arasında basur olarak bilinir), anüs ve rektumdaki (makadın son kısmı) damarların şişmesi ve genişlemesidir. Egzersiz sonrası görülen hemoroid, genellikle ağır kaldırma, ıkınma veya uzun süre oturma gibi durumlarla ilişkilidir. Bu sorun can sıkıcı olsa da çoğu zaman tedavi edilebilir.

Evet, hemoroid oldukça yaygındır. 50 yaşına kadar her 2 kişiden 1'inde hemoroid görülebilir. Egzersiz sonrası ortaya çıkan hemoroid özellikle ağırlık kaldıran sporcularda veya bisiklet gibi uzun süre oturarak yapılan aktivitelerle uğraşanlarda daha sık rastlanır.

Hemoroid herkesi etkileyebilir. Ancak ağır kaldıran sporcular, halterciler, bisikletçiler ve uzun süre ayakta kalan veya oturan kişilerde daha sık görülür. Ayrıca kabızlık, obezite, hamilelik ve ailede hemoroid öyküsü de riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makatta kaşıntı veya rahatsızlık hissi
• Tuvalet sırasında ağrısız kanama (tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan)
• Makada şişlik veya yumru
• Otururken ağrı veya rahatsızlık
• Hemoroidin dışarı sarkması (iç hemoroidlerde)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hemoroid nadirdir ancak uzun süreli kabızlık veya tuvalet alışkanlıkları nedeniyle ortaya çıkabilir.
• Makatta ağrı, kaşıntı ve kanama görülebilir.
• Çocuklar ıkınma veya ağır kaldırma sonrası bu belirtileri yaşayabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda doku zayıflığı nedeniyle hemoroid daha yaygındır.
• Belirtiler benzerdir ancak iyileşme süreci daha uzun olabilir.
• Bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler (örneğin kabızlık) hemoroidi tetikleyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Egzersiz sırasında karın içi basıncı artıran ağır kaldırma veya ıkınma
• Uzun süre oturarak yapılan egzersizler (bisiklet, kürek çekme gibi)
• Kabızlık ve tuvalette aşırı ıkınma
• Kronik öksürük veya hapşırma

Risk faktörleri

• Ağırlık kaldırma ve halter gibi sporlarla uğraşmak
• Sürekli oturarak çalışmak veya uzun süre ayakta kalmak
• Obezite veya aşırı kilo
• Hamilelik veya doğum
• Düşük lifli beslenme ve yetersiz sıvı tüketimi
• Ailede hemoroid öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen kanama miktarı fazla ise veya durmuyorsa
• Kanama ile birlikte baş dönmesi, halsizlik veya bayılma hissi varsa
• Şiddetli ağrı veya ateş eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler bir haftadan uzun sürüyorsa veya evde tedaviyle geçmiyorsa
• Makatta ele gelen bir şişlik fark ederseniz
• Tuvalet alışkanlıklarınızda değişiklik varsa (örneğin kabızlık artışı)

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyerek ve fiziksel muayene yaparak hemoroid teşhisi koyabilir. Genellikle basit bir rektal muayene (makadan parmakla bakma) yeterlidir. Bazı durumlarda anoskop veya sigmoidoskopi gibi aletler kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fiziksel muayene ve rektal muayene
• Anoskopi (makaya ışıklı bir aletle bakılması)
• Sigmoidoskopi veya kolonoskopi (şüpheli durumlarda bağırsağın içine bakılması)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene öncesinde genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Doktorunuz sizden belirli bir pozisyonda (diz dirsek gibi) durmanızı isteyebilir. İşlem kısa sürelidir ve çoğu kişi rahatsızlık duymaz. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri sizinle paylaşılır.

Tedavi

Egzersiz sonrası hemoroid tedavisi, belirtilerin şiddetine bağlıdır. Çoğu durumda evde uygulanabilecek basit yöntemler yeterli olur. Amaç damarlardaki şişliği azaltmak ve rahatsızlığı gidermektir.

Evde kişisel bakım

• Ilık suyla oturma banyosu (günde 2-3 kez, 10-15 dakika)
• Tuvalet sonrası ıslak mendil (kokusuz ve alkolsüz) veya temiz su kullanın
• Bol lifli gıdalar tüketin (sebze, meyve, tam tahıl)
• Günde en az 8 bardak su için
• Ağır kaldırma gibi zorlayıcı egzersizlerden geçici olarak kaçının
• Uzun süre oturmaktan kaçının, sık sık kalkıp yürüyün

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizi hafifletmek için non-invaziv (cerrahi olmayan) yöntemler önerebilir. Bunlar arasında reçeteli kremler, fitiller veya ağızdan alınan ilaçlar bulunur. Ayrıca lastik bant ligasyonu (hemoroidin tabanına bant takılması), skleroterapi (ilaç enjeksiyonu) veya lazer tedavisi gibi işlemler uygulanabilir. Bu tedavilerin her birinin fayda ve riskleri doktorunuz tarafından açıklanacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer evde tedavi ve diğer yöntemler işe yaramazsa veya hemoroid büyük ve şiddetliyse cerrahi müdahale gerekebilir. Hemoroidektomi adı verilen ameliyatla hemoroid dokusu çıkarılır. Cerrahi sonrası iyileşme birkaç hafta sürebilir.

Bu durumla yaşamak

Hemoroidiniz varsa günlük hayatınızda bazı küçük değişiklikler yapabilirsiniz. Tuvalete çıktığınızda ıkınmamaya özen gösterin. Egzersiz yaparken ağır kaldırmaktan kaçının veya doğru teknik kullanın. Bisiklet sürüyorsanız yumuşak bir sele tercih edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi hafif aerobik aktiviteler)
• Kabızlığı önlemek için lif bakımından zengin beslenin
• Aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçının
• Stresten uzak durmaya çalışın (stres kabızlığı tetikleyebilir)

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (yeşil yapraklı sebzeler, meyveler, yulaf, tam buğday ekmeği) tüketmek dışkıyı yumuşatır ve tuvalette ıkınma ihtiyacını azaltır. Egzersizlerinizi hafif tempoda yapın; ağırlık kaldırma gibi yüksek basınç yaratan hareketleri sınırlayın. Egzersiz sonrası soğuma hareketleri yapmak da faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hemoroid can sıkıcı ve utanç verici olabilir. Sürekli rahatsızlık hissi veya kanama kaygı yaratabilir. Unutmayın, hemoroid yaygın bir sorundur ve tedavi edilebilir. Kaygılarınızı doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, hemoroidi tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltabilirsiniz. Kabızlığı önlemek, lifli beslenmek, bol su içmek ve tuvalette uzun süre oturmamak önemlidir. Egzersiz yaparken doğru teknik kullanmak ve aşırı zorlamaktan kaçınmak da hemoroid oluşumunu engelleyebilir.

Tarama programları

Hemoroid için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailenizde bağırsak kanseri gibi riskler varsa düzenli kontroller yaptırmanız önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ağrı ve rahatsızlık
• Dışarı sarkan hemoroidin sıkışması ve şiddetli ağrı (tromboze hemoroid)
• Kan kaybına bağlı kansızlık (anemi) (nadir)
• Anüs çevresinde enfeksiyon riski

Uzun vadeli görünüm

Çoğu hemoroid evde tedaviyle düzelir ve kalıcı bir soruna yol açmaz. Uygun tedaviyle belirtiler genellikle birkaç gün içinde hafifler. Nadiren cerrahi gerekse bile iyileşme süreci olumludur. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla tekrarlama riski azaltılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.