Basur (Hemoroid) ve Yorgunluk: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Basur, makat ve kalın bağırsağın son kısmındaki toplardamarların şişmesidir. Yorgunluk ise vücudun enerjisinin azalmasıdır. Bazen basur kanaması uzun süre devam ederse kansızlığa (anemi) yol açabilir ve bu da kendinizi yorgun hissetmenize neden olabilir.

Evet, hemoroid (basur) oldukça yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık yarısı hayatlarının bir döneminde basur sorunu yaşar.

Basur her yaşta görülebilir, ancak 45-65 yaş arası yetişkinlerde daha sıktır. Kabızlık çekenler, hamileler, uzun süre oturmak zorunda kalanlar ve aşırı kilolu kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makatta kaşıntı, tahriş veya ağrı
• Tuvalet sonrası kanama (genellikle parlak kırmızı)
• Makat çevresinde şişlik veya yumru
• Dışkılama sırasında ağrı veya rahatsızlık
• Uzun süreli kanamaya bağlı yorgunluk, halsizlik, solgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda basur nadirdir; ancak uzun süreli kabızlık veya tuvalet eğitimi sırasında görülebilir.
• Belirtiler arasında makatta ağrı, kanama ve rahatsızlık sayılabilir.
• Çocuğunuzda bu tür şikayetler varsa çocuk doktoruna danışın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta basur daha sık görülür çünkü kaslar zayıflar ve kabızlık daha yaygındır.
• Kanama miktarı az olsa bile uzun süreli kanama yaşlılarda daha kolay kansızlığa yol açabilir.
• Yaşlılarda yorgunluk, baş dönmesi gibi belirtiler varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kabızlık veya dışkılama sırasında aşırı ıkınma
• Uzun süre tuvalette oturma
• Kronik ishal veya kabızlık
• Hamilelik ve doğum
• Obezite
• Liften fakir beslenme

Risk faktörleri

• Ailede basur öyküsü
• 40 yaş üstü olmak
• Uzun süre oturarak çalışmak (örneğin ofis çalışanları, şoförler)
• Aşırı kilo
• Kabızlık
• Yetersiz sıvı tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yoğun makattan kanama
• Kanamaya eşlik eden baş dönmesi veya bayılma
• Makatta şiddetli ağrı ve şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif kanama veya rahatsızlık bir haftadan uzun sürüyorsa
• Makatta ele gelen şişlik varsa
• Açıklanamayan yorgunluk, halsizlik varsa
• Daha önce basur tedavisi gördüyseniz ve belirtiler tekrarlıyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler ve fiziksel muayene yapar. Basur genellikle makattan bakılarak (rektal muayene) teşhis edilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene (makattan elle yoklama)
• Anoskopi (makatın özel bir aletle incelenmesi)
• Gerekirse kolonoskopi (kalın bağırsağın tamamının incelenmesi, özellikle ileri yaşta veya başka risk faktörleri varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Doktorunuz size test öncesinde hazırlık yapmanızı (örneğin bağırsak temizliği) söyleyebilir. Sonuçları hemen veya kısa sürede öğrenebilirsiniz.

Tedavi

Basur tedavisi, belirtilerin şiddetine göre değişir. Hafif basurlarda evde uygulayacağınız yöntemler yeterli olabilir. Daha ciddi durumlarda doktorunuz ilaç veya girişimsel tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Lifli gıdalar tüketin (sebze, meyve, tam tahıllar)
• Günde en az 8-10 bardak su için
• Tuvalette uzun süre oturmayın, ıkınmaktan kaçının
• Ilık oturma banyosu (günde birkaç kez 10-15 dakika)
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi hafif aktiviteler)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, makattaki şişliği ve ağrıyı azaltmak için krem, fitil veya ağızdan alınan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir. Gerekirse lastik bant bağlama, skleroterapi (ilaç enjeksiyonu) gibi ofis içi işlemler uygulanabilir. Hiçbir ilacı kendi başınıza kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Basur çok büyük veya diğer tedavilere yanıt vermiyorsa, doktorunuz cerrahi müdahale (hemoroidektomi) önerebilir. Bu genellikle son çaredir ve hastanede yatış gerektirebilir. Kararı doktorunuzla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Basurla yaşarken tuvalet alışkanlıklarınıza dikkat etmek önemlidir. Dışkılama hissettiğinizde gecikmeden tuvalete gidin, ancak fazla zorlamayın. Tuvalet sonrası bölgeyi yumuşak bir bezle nazikçe temizleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 30 dakika yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Uzun süre oturmak zorundaysanız, saat başı kalkıp dolaşın.
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenmeye özen gösterin.
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri deneyin (derin nefes, meditasyon).

Diyet ve egzersiz

Liften zengin beslenme (sebzeler, meyveler, kepekli tahıllar) ve bol su içmek dışkıyı yumuşatarak ıkınmayı azaltır. Düzenli egzersiz bağırsak hareketlerini düzenler ve kilo kontrolüne yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Basur, özellikle kanama veya ağrı varsa kaygıya neden olabilir. Yorgunluk hissi de moralinizi etkileyebilir. Bu duyguları doktorunuzla veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Basuru tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, sağlıklı bağırsak alışkanlıkları ve yaşam tarzı değişiklikleri ile riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Lifli beslenmek, yeterli su içmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalette uzun süre oturmamak önemli koruyucu önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kanama sonucu kansızlık (anemi) gelişebilir; bu da yorgunluk, halsizlik, solgunluk yapar.
• Basurun dışarı çıkması (prolaps) ve geri itilememesi
• Kan pıhtısı oluşması (tromboze hemoroid) – şiddetli ağrıya neden olabilir.
• Nadiren de olsa enfeksiyon

Uzun vadeli görünüm

Basur tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi evde uygulayacağı basit yöntemlerle veya hekim önerisiyle rahatlar. Kansızlık erken fark edilirse demir takviyesi ile düzeltilebilir. Düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklarla basur belirtileri kontrol altında tutulabilir. Endişelenmeyin, doğru tedavi ile yaşam kaliteniz artacaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.