Yemekten Sonra IBS Belirtileri

Genel Bakış

IBS (İrritabl Bağırsak Sendromu), bağırsakların normalden farklı çalışmasına neden olan bir durumdur. Yemek yedikten sonra karın ağrısı, şişkinlik, gaz ve tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler (ishal veya kabızlık) yaşayabilirsiniz. Bu bir hastalık değil, bağırsak hareketlerinin düzenini etkileyen bir işlev bozukluğudur. Yani bağırsaklarınızda yapısal bir sorun yoktur, ancak nasıl çalıştığı etkilenmiştir.

Evet, IBS oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 10 kişiden yaklaşık 1'inde IBS görülmektedir.

IBS her yaşta ortaya çıkabilir ancak genellikle 20-40 yaş arasında başlar. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Ailede IBS öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemekten sonra karın ağrısı veya kramplar (genellikle yemekten 30-60 dakika sonra)
• Şişkinlik ve gaz hissi
• İshal veya kabızlık (bazen dönüşümlü olarak)
• Dışkılama ile rahatlama hissi
• Sık sık tuvalete gitme ihtiyacı
• Dışkıda sümük görülmesi

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı (özellikle yemeklerden sonra)
• İshal veya kabızlık (çocuklarda daha çok karın ağrısı ön planda olabilir)
• Okul devamsızlığına yol açabilecek karın ağrısı
• Büyüme ve gelişme sorunları yoksa genellikle endişe verici değildir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler genç erişkinlerdekilere benzer, ancak yaşlılarda ilaç kullanımı veya diğer sağlık sorunları belirtileri maskeleyebilir.
• İshal daha belirgin olabilir ve dehidratasyon (susuz kalma) riski yüksektir.
• Dışkı alışkanlığındaki ani değişiklikler başka nedenlerden olabileceği için doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak hareketlerinin anormal şekilde hızlı veya yavaş olması
• Bağırsaklarda aşırı hassasiyet (normal gaz veya hareketler bile ağrıya neden olabilir)
• Stres, kaygı veya depresyon beyin-bağırsak bağlantısını etkileyebilir
• Bazı yiyecekler (yağlı, baharatlı, süt ürünleri, gaz yapıcı sebzeler, kafein, alkol)
• Hormonal değişiklikler (adet dönemi gibi)
• Bazı enfeksiyonlar sonrası bağırsak florasının bozulması

Risk faktörleri

• Ailede IBS öyküsü olması
• Stresli yaşam olayları veya travma
• Duygudurum bozuklukları (anksiyete, depresyon)
• Kadın olmak
• Genç erişkin yaş grubunda olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'emergency' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz 6 aydan uzun süredir devam ediyorsa ve yaşam kalitenizi etkiliyorsa bir aile hekimine veya gastroenteroloji (sindirim sistemi) uzmanına başvurun.
• Belirtileriniz tipik IBS uyumlu olsa bile, doktorunuz başka nedenleri ekarte etmek isteyebilir.

Tanı

IBS tanısı genellikle belirtilerinize ve muayeneye dayanarak konur. Doktorunuz size belirtilerinizi, sıklığını ve neyin tetiklediğini soracaktır. Bazı testler başka hastalıkları ekarte etmek için istenebilir. Tanı koymak için 'Roma Kriterleri' (belirtilerin en az 3 ay süreyle devam etmesi gibi) kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, enfeksiyon veya çölyak hastalığı gibi durumları kontrol etmek için)
• Dışkı testi (enfeksiyon veya iltihap belirtileri için)
• Gerekirse kolonoskopi (kalın bağırsağın kameralı incelenmesi), özellikle 45 yaş üstü veya alarm belirtileri varsa
• Nefes testi (laktoz intoleransı veya aşırı bakteri üremesi için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size detaylı bir öykü alacak, karın muayenesi yapacak ve belirtilerinizi değerlendirecektir. Tanı için genellikle invaziv testlere gerek kalmaz. Belirti günlüğü tutmanız istenebilir. Önceden endişelenmenize gerek yok; IBS tanısı genellikle basit bir süreçtir.

Tedavi

IBS tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle diyet değişiklikleri, stres yönetimi ve gerektiğinde ilaç tedavisini içerir. Kesin bir tedavisi yoktur ancak belirtiler büyük ölçüde kontrol edilebilir.

Evde kişisel bakım

• Yemek günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğini belirleyin ve onlardan kaçının.
• Az ve sık yemek yiyin (günde 3 öğün yerine 4-5 küçük öğün).
• Lifli gıdaları kademeli olarak artırın (kepekli tahıllar, meyveler, sebzeler) ancak bazı IBS türlerinde lif belirtileri kötüleştirebilir, doktorunuza danışın.
• Bol su için, alkol ve kafeini sınırlayın.
• Düzenli egzersiz yapın ve stresle başa çıkma teknikleri uygulayın (nefes egzersizleri, meditasyon, yoga).
• Probiyotik içeren besinler (yoğurt, kefir) bağırsak florasını destekleyebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre ilaç tedavisi önerebilir. Bunlar arasında antispazmodikler (bağırsak spazmlarını azaltan ilaçlar), ishal veya kabızlık için düzenleyiciler, sinir sistemi üzerinden etkili düşük doz antidepresanlar yer alabilir. Ayrıca bitkisel tedaviler (nane yağı gibi) de kullanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuzla konuşun. Asla kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

IBS tedavisinde ameliyat genellikle gerekli değildir. Nadir durumlarda, başka bir hastalık varsa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

IBS ile yaşamak bazen zorlayıcı olabilir. Ancak belirtilerinizi tetikleyen faktörleri bilmek ve onlardan kaçınmak günlük yaşamınızı kolaylaştırır. Planlı olmak, tuvalet ihtiyacınız için rahat erişiminizin olduğu yerleri tercih etmek faydalıdır. Belirtilerinizi yönetmek için bir rutin oluşturun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi azaltmak için meditasyon, derin nefes egzersizleri veya hobi edinin.
• Uyku düzeninize dikkat edin; yetersiz uyku belirtileri artırabilir.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
• Sosyal aktivitelerinizi tamamen kısıtlamayın; ancak zorunlu durumlarda tuvalet ihtiyacınızı gidermek için plan yapın.

Diyet ve egzersiz

Beslenme IBS yönetiminde çok önemlidir. Düşük FODMAP diyeti (bazı karbonhidratları kısıtlayan diyet) bazı kişilerde belirtileri azaltabilir. Bunu bir diyetisyen eşliğinde uygulamak daha güvenlidir. Haftada en az 30 dakika tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

IBS sürekli rahatsızlık, utanç veya endişe yaratabilir. Sosyal hayattan çekilme, depresyon ve kaygı bozuklukları gelişebilir. Belirtilerinizin duygusal sağlığınızı etkilediğini fark ederseniz bir ruh sağlığı uzmanından yardım alın. Stres yönetimi, bilişsel davranışçı terapi (CBT) veya hipnoterapi gibi yöntemler işe yarayabilir.

Önleme

IBS tamamen önlenemez ancak tetikleyicilerden kaçınarak belirtilerin sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları, düzenli egzersiz ve stres yönetimi riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli ishal veya kabızlık sonucu beslenme bozuklukları (vitamin ve mineral eksiklikleri)
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• İş, okul ve sosyal hayatta performans düşüklüğü
• Depresyon ve anksiyete bozuklukları
• Aşırı ilaç kullanımına bağlı yan etkiler

Uzun vadeli görünüm

IBS, yaşam boyu sürebilen bir durumdur ancak iyi yönetildiğinde belirtiler genellikle hafifler veya kaybolur. Pek çok kişi uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle normal bir hayat yaşayabilir. Zamanla belirtilerinizi daha iyi yönetmeyi öğreneceksiniz. Umut verici olan, IBS'nin ilerleyici bir hastalık olmaması ve bağırsak kanseri riskini artırmamasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.