İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) ve Mide Bulantısı

Genel Bakış

İrritabl bağırsak sendromu (IBS), kalın bağırsağı etkileyen ve karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal veya kabızlık gibi belirtilere yol açan yaygın bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Mide bulantısı da IBS ile birlikte sık görülen bir şikâyettir. IBS bağırsaklarda yapısal bir hasara neden olmaz, ancak bağırsakların nasıl çalıştığını etkiler.

Evet, oldukça yaygındır. IBS toplumun yaklaşık %10-15'inde görülür ve mide bulantısı bu kişilerde sıkça bildirilen bir belirtidir.

IBS her yaşta görülebilir, ancak en sık 20-40 yaş arasındaki yetişkinlerde başlar. Kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramplar (genellikle gaz çıkarma veya tuvalet sonrası rahatlama)
• Şişkinlik ve gaz
• İshal, kabızlık veya dönüşümlü olarak her ikisi
• Mide bulantısı ve bazen kusma isteği
• Dışkıda sümük benzeri akıntı
• Tuvalete tam boşalamama hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda karın ağrısı ve şişkinlik daha belirgin olabilir.
• Mide bulantısı nedeniyle yemek yemeyi reddetme görülebilir.
• Okul devamsızlığı ve sosyal aktivitelerden kaçınma sık olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda IBS belirtileri başka sağlık sorunlarıyla karışabilir (örneğin divertikülit).
• Kabızlık daha yaygındır ve mide bulantısı ilaç yan etkileriyle ilişkili olabilir.
• Kilo kaybı veya iştah azalması gibi belirtiler yaşlılarda daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• IBS’nin kesin nedeni bilinmemektedir. Bağırsak-beyin ekseni olarak adlandırılan, bağırsaklar ile beyin arasındaki iletişim sorunları rol oynar.
• Bağırsak hareketlerinde anormallikler (çok hızlı veya yavaş çalışma)
• Bağırsakta aşırı hassasiyet (normal gaz veya hareketlerin ağrılı algılanması)
• Geçirilmiş bağırsak enfeksiyonları (enfeksiyon sonrası IBS)
• Besin intoleransları (örneğin laktoz, gluten, FODMAP'lar gibi fermente edilebilir karbonhidratlar)
• Stres, kaygı ve depresyon gibi ruhsal etkenler

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede IBS öyküsü bulunması
• Yüksek stresli yaşam tarzı
• Geçirilmiş şiddetli bağırsak enfeksiyonu
• Anksiyete veya depresyon gibi ruh sağlığı sorunları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Şiddetli karın ağrısı, kanlı dışkı veya açıklanamayan kilo kaybı varsa gecikmeden doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide bulantısı ve diğer IBS belirtileriniz birkaç haftadan uzun sürüyorsa aile hekiminize veya bir gastroenteroloji uzmanına (sindirim sistemi doktoru) başvurun.
• Belirtileriniz yaşam kalitenizi etkiliyorsa ancak acil değilse, planlı bir randevu alın.

Tanı

IBS tanısı, tipik belirtilere dayanarak konur. Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve Roma kriterleri (karın ağrısı ve dışkılama alışkanlığındaki değişiklikler) adı verilen bir kılavuz kullanır. Belirtilerin başka nedenlerden kaynaklanmadığından emin olmak için bazı testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, enfeksiyon veya iltihap belirteçleri için)
• Dışkı testleri (enfeksiyon veya iltihap için)
• Nefes testi (laktoz intoleransı veya ince bağırsakta aşırı bakteri üremesi için)
• Kolonoskopi (kalın bağırsağın kameralı incelenmesi, özellikle 45 yaş üstü veya uyarıcı belirtiler varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size detaylı sorular soracak, yaşam tarzınızı ve beslenmenizi sorgulayacaktır. Testler genellikle başka hastalıkları elemek için yapılır. Kesin bir test olmadığı için tanı koymak zaman alabilir, ancak bu süreçte belirtilerinizi hafifletecek adımlar atılabilir.

Tedavi

IBS tedavisi belirtileri kontrol altına almaya odaklanır. Tam bir tedavi yoktur, ancak beslenme değişiklikleri, stres yönetimi ve gerektiğinde ilaçlarla belirtiler büyük ölçüde hafifletilebilir. Tedavi kişiye özeldir ve doktorunuz sizin için en uygun planı oluşturacaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli ve küçük porsiyonlar halinde yemek yiyin.
• Yağlı, baharatlı yiyeceklerden, kafein ve alkolden kaçının.
• Bol su için (günde en az 8-10 bardak).
• Stresi azaltıcı teknikler uygulayın: derin nefes alma, meditasyon, yoga.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş).
• Yemek günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin mide bulantısına neden olduğunu takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre bağırsak hareketlerini düzenleyen, ağrıyı azaltan veya mide bulantısını gideren reçetesiz veya reçeteli ilaçlar önerebilir. Ayrıca probiyotik takviyeleri bazı hastalarda faydalı olabilir. İlaçların marka veya doz isimlerini burada belirtmiyoruz, lütfen doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

IBS için cerrahi bir tedavi yoktur. Ameliyat genellikle önerilmez, ancak nadiren başka bir bağırsak hastalığıyla karıştırılırsa gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

IBS ile yaşamak, belirtilerinizi tetikleyen faktörleri öğrenmek ve bunlardan kaçınmakla daha kolay hale gelir. Planlı bir günlük rutin oluşturmak, tuvalet ihtiyacı konusunda endişeyi azaltabilir. Seyahat ederken yanınızda rahatlatıcı yiyecekler ve ilaçlar bulundurmanız faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyuyun (gecede 7-9 saat).
• Yemeklerden hemen sonra uzanmak yerine hafif yürüyüş yapın.
• Sigarayı bırakın (sigara bağırsak hareketlerini etkileyebilir).
• Stres yönetimi için hobiler edinin veya gevşeme teknikleri öğrenin.

Diyet ve egzersiz

Düşük FODMAP diyeti (belirli karbonhidratlardan fakir beslenme) IBS belirtilerini azaltmada etkili olabilir. Bu diyeti bir diyetisyen gözetiminde uygulamanız önerilir. Egzersiz, bağırsak hareketlerini düzenler ve stresi azaltır; yürüyüş, yüzme veya bisiklet iyi seçeneklerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

IBS, kaygı ve depresyon riskini artırabilir. Sürekli tuvalet ihtiyacı veya mide bulantısı sosyal yaşamı zorlaştırabilir. Bu nedenle ruh sağlığınıza da dikkat etmeniz önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrist desteği alın. Unutmayın, zihinsel sağlık bağırsak sağlığını doğrudan etkiler.

Önleme

IBS’nin kesin olarak önlenmesi mümkün değildir, ancak belirtilerin ortaya çıkmasını tetikleyen faktörlerden (stres, belirli yiyecekler) kaçınarak ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Aşılar

IBS için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

IBS için rutin bir tarama önerilmez. Ancak 45 yaşından sonra kolon kanseri taraması amacıyla kolonoskopi yapılması önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa daha erken yaşlarda tarama gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yaşam kalitesinde düşüş (sürekli karın ağrısı ve tuvalet endişesi)
• Beslenme yetersizlikleri (kısıtlayıcı diyetler nedeniyle)
• Kilo kaybı veya kilo alamama
• Psikolojik sorunlar (anksiyete, depresyon, sosyal izolasyon)

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki IBS yaşam süresini kısaltmaz ve ciddi hastalıklara dönüşmez. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu insan belirtilerini kontrol altına alabilir ve normal bir yaşam sürdürebilir. Belirtiler zamanla değişebilir, bazı dönemler daha kötü, bazı dönemler daha iyi olabilir. Doktorunuzla iş birliği içinde olmak en iyi sonucu almanıza yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.