Uzun Süren Basur (Hemoroid) Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Basur, tıp dilinde hemoroid olarak adlandırılan, makat bölgesindeki toplardamarların şişmesi ve iltihaplanmasıdır. Uzun süren basur ise bu rahatsızlığın haftalarca hatta aylarca devam etmesi veya sık sık tekrarlamasıdır. Bu durum genellikle iç hemoroid (makatın içinde) veya dış hemoroid (makatın dışında) olarak ikiye ayrılır. Şişen damarlar kaşıntı, ağrı ve kanamaya neden olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 3 kişiden 1'i hayatının bir döneminde basur sorunu yaşar. Uzun süren basur ise daha çok erişkinlerde görülür.

Basur herkeste görülebilir, ancak özellikle 45-65 yaş arası yetişkinlerde, hamilelerde, doğum yapmış kadınlarda ve uzun süre oturarak çalışan kişilerde daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makat bölgesinde kaşıntı, yanma veya rahatsızlık hissi
• Tuvalet sonrası makat bölgesinde şişlik veya yumru
• Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama (tuvalet kağıdında veya klozette)
• Ağrı, özellikle dışkılama sırasında veya uzun süre oturunca
• Makat bölgesinde sızıntı veya akıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda basur nadirdir ancak kabızlık sonucu görülebilir. Belirtiler arasında makatta ağrı, kaşıntı ve tuvalet kağıdında kan bulunur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda basur daha sık görülür. Dokular zayıfladığı için damarlar daha kolay şişer. Belirtiler aynıdır ancak kanama sık olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kabızlık nedeniyle tuvalette uzun süre ıkınmak
• Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak (örneğin masa başı işler)
• Hamilelik ve doğum sırasında artan karın basıncı
• Kronik ishal veya kabızlık
• Ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran hareketler

Risk faktörleri

• Obezite (fazla kilo)
• Düşük lifli beslenme (az sebze, meyve, tam tahıl tüketimi)
• Yetersiz su içmek
• Genetik yatkınlık (ailede basur öyküsü)
• Karaciğer hastalıklarına bağlı portal hipertansiyon (karaciğer damarlarında tansiyon yükselmesi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' ve 'acil olmayan' bölümlerinde belirtilen durumlar
• Makat kanaması anemiye (kansızlığa) yol açıyorsa (halsizlik, solukluk)
• Basur şişliği dışarı çıkmış ve geri itilemiyorsa (boğulmuş hemoroid)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Basur belirtileri birkaç gün içinde evde bakımla geçmiyorsa
• Kaşıntı, ağrı veya kanama sık sık tekrarlıyorsa
• Rutin kontrol amacıyla (özellikle 50 yaş üstü kişilerde kalın bağırsak taraması için)

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyip fizik muayene yaparak tanı koyabilir. Tanı için genellikle basit bir rektal muayene yeterlidir. Doktor parmağıyla makatın iç kısmını kontrol eder. Gerekirse anoskopi (küçük bir tüple içeri bakma) veya daha kapsamlı testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene (doktorun parmağıyla muayene)
• Anoskopi (makatın içini görüntülemek için ince bir tüp)
• Sigmoidoskopi veya kolonoskopi (kalın bağırsağın alt kısmını veya tamamını incelemek için) – özellikle kanama varsa ve ileri yaşta risk varsa

Randevunuzda neler beklenir

Doktor muayenesi genellikle rahatsızlık verici olabilir ama kısa sürer. Kolonoskopi öncesinde bağırsak temizliği yapmanız gerekebilir. Testler sırasında hafif bir basınç hissedebilirsiniz. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri sizinle paylaşılır.

Tedavi

Uzun süren basurun tedavisi öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve evde bakım önlemlerini içerir. Amaç basıncı azaltmak, damarların rahatlamasını sağlamak ve belirtileri kontrol altına almaktır. Gerekirse doktorunuz ilaç veya tıbbi işlem önerebilir. Tedavi edilmezse rahatsızlık artabilir ancak çoğu zaman ciddi bir sorun oluşturmaz.

Evde kişisel bakım

• Lifli gıdalar tüketin: bol sebze, meyve, kepekli tahıllar, kuru baklagilleri sofranıza ekleyin.
• Günde en az 8-10 bardak su için. Yeterli sıvı dışkıyı yumuşatır.
• Tuvalette uzun süre oturmayın ve aşırı ıkınmaktan kaçının.
• Ilık oturma banyosu yapın: günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık suda oturun (makat bölgesini sadece suyla, sabunsuz yıkayın).
• Makat bölgesini yumuşak bir havluyla kurulayın, ovalamayın.
• Ağır kaldırmaktan kaçının; karın içi basıncı artıracak hareketler yapmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtileri hafifletmek için reçetesiz satılan bazı kremler, fitiller veya ağızdan alınan damar güçlendirici ilaçlar önerebilir. Ayrıca damarların büzülmesini sağlayan tedaviler (örneğin lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya lazer tedavisi) gibi ofis prosedürleri uygulanabilir. Bu işlemler ağrısızdır ve kanamayı azaltır. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir. Herhangi bir ilacı veya işlemi doktorunuza danışmadan uygulamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer diğer tedavilere rağmen şikayetler geçmezse veya hemoroid pıhtılaşmış ya da sarkmışsa, cerrahi müdahale (hemoroidektomi) gerekebilir. Bu operasyon genellikle genel anestezi altında yapılır ve iyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. Cerrahi son çaredir ve doktorunuz sizinle birlikte karar verecektir.

Bu durumla yaşamak

Uzun süren basur günlük hayatı rahatsız edici hale getirebilir. Ancak basit önlemlerle belirtileri kontrol altında tutabilirsiniz. Tuvalet alışkanlıklarınızı düzeltin, düzenli egzersiz yapın ve lifli beslenin. Ağrılı günlerde dinlenin ve oturma banyosu yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hareket edin: Günde en az 30 dakika yürüyüş yapın. Kan dolaşımını iyileştirir.
• Uzun süre oturmaktan kaçının. Mecburen oturacaksanız, arada kalkın ve dolaşın.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin, hemen gidin.
• Tuvalette cep telefonuyla oyalanmayın, süreyi kısa tutun.
• Ağır sporlardan ve aşırı güç gerektiren aktivitelerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Lif oranı yüksek besinler (sebze, meyve, kepekli ekmek, yulaf) hemoroide iyi gelir. Kızartma, baharatlı yiyecekler ve kafeini azaltın. Bol su için. Düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme, bisiklet) bağırsak hareketlerini düzenler ve kabızlığı önler. Isınma hareketleriyle karın kaslarınızı güçlendirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı, ağrı ve kanama endişe ve utanç duygusuna yol açabilir. Sosyal hayattan çekinmek veya sürekli rahatsızlık hissetmek ruh halinizi etkileyebilir. Unutmayın, bu çok yaygın bir sağlık sorunudur ve birçok kişi yaşar. Doktorunuzla rahatça konuşun. Kendinizi üzgün veya kaygılı hissediyorsanız bir psikolog veya aile hekiminizden destek isteyin.

Önleme

Evet, basurun oluşmasını ve uzun sürmesini önlemek mümkündür. Sağlıklı beslenme, yeterli su tüketimi, düzenli egzersiz ve doğru tuvalet alışkanlıkları en etkili yöntemlerdir. Kabızlığın önlenmesi basur riskini azaltır. Sağlık Bakanlığı, lifli beslenme ve hareketli yaşamı önermektedir.

Aşılar

Basur için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Basur için özel bir tarama testi yoktur. Ancak makat kanaması gibi belirtileriniz varsa doktorunuz kolonoskopi gibi testler önerebilir. Özellikle 50 yaşından sonra kalın bağırsak kanseri taraması için düzenli kontroller önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kanamaya bağlı kansızlık (anemi)
• Pıhtılaşmış hemoroid (tromboze hemoroid) – şiddetli ağrı ve şişlik yapar
• Sarkmış hemoroid (hemoroidin dışarı çıkması ve geri itilememesi) – boğulmuş hemoroid denir
• Ciltte tahriş, mantar veya bakteri enfeksiyonu
• Nadir de olsa kronik iltihap (enfeksiyon)

Uzun vadeli görünüm

Uzun süren basur çoğu zaman tedavi edilebilir ve ciddi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Evde bakım ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler genellikle kontrol altına alınır. Tedaviye rağmen şikayetler devam ederse cerrahi seçenekler başarılı sonuç verir. Erken dönemde doktora başvurmak iyileşmeyi hızlandırır ve rahatsızlığın ilerlemesini önler. Umutlu olun, doğru adımlarla basur sorununu yönetebilirsiniz.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.