Uzun Süreli Nöropati (Sinir Hasarı) Nedir?

Genel Bakış

Uzun süreli nöropati, sinirlerin hasar görmesi sonucu ortaya çıkan ve aylarca veya yıllarca süren bir durumdur. Sinirler, vücudun her yerine mesaj taşıyan kablolar gibidir. Hasar gördüklerinde uyuşma, karıncalanma, ağrı veya güçsüzlük gibi belirtiler oluşabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Diyabet hastalarının yaklaşık yarısında bir tür nöropati gelişir.

Özellikle diyabet hastaları, B12 vitamini eksikliği olanlar, aşırı alkol tüketenler, bazı ilaçları kullananlar ve bazı otoimmün hastalıkları olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uyuşma ve karıncalanma (genellikle ellerde ve ayaklarda)
• Yanma veya keskin ağrı
• Dokunmaya karşı aşırı duyarlılık
• Kas güçsüzlüğü ve istem dışı kas seğirmeleri
• Denge problemleri ve düşmeler

Çocuklarda belirtiler

• Yürüme güçlüğü ve sık düşme
• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
• Ayakkabı giymeyi reddetme gibi davranış değişiklikleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ayaklarda his kaybı (yaraların fark edilmemesi)
• Düşme riskinde artış
• Kronik ağrı nedeniyle uyku sorunları ve depresyon

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı)
• B12 vitamini eksikliği
• Aşırı alkol tüketimi
• Otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, lupus gibi)
• Bazı enfeksiyonlar (zone, HIV gibi)
• Bazı ilaçlar (kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları gibi)

Risk faktörleri

• Diyabet öyküsü
• Ailede nöropati veya diyabet varlığı
• Böbrek hastalığı
• Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
• Bazı kimyasallara maruziyet (kurşun, cıva gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayakta iyileşmeyen yaralar
• Şiddetli ve dayanılmaz ağrı
• Hızlı ilerleyen güçsüzlük veya uyuşma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif uyuşma veya karıncalanma hissediyorsanız
• Denge sorunlarınız varsa
• Diyabet hastasıysanız ve ayaklarınızda his kaybı varsa

Tanı

Doktor önce semptomlarınızı ve tıbbi geçmişinizi dinler, ardından fizik muayene yapar. Altta yatan nedeni bulmak için kan testleri ve sinir testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kan şekeri, B12 vitamini, tiroid fonksiyonları)
• Sinir iletim hızı testi (elektronöromiyografi – ENMG)
• Elektromiyografi (EMG)
• Gerekirse sinir biyopsisi veya görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. ENMG ve EMG testleri hafif rahatsızlık verebilir ancak ağrısızdır. Sonuçlara göre doktorunuz size bir tedavi planı sunacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı semptomları hafifletmek, altta yatan nedeni tedavi etmek ve sinir hasarının ilerlemesini durdurmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve birkaç farklı yöntem bir arada kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi)
• Sağlıklı ve dengeli beslenme
• Ayak bakımına özen gösterme (her gün kontrol)
• Sigarayı bırakma ve alkol tüketimini sınırlama
• Ağrı için sıcak veya soğuk kompres uygulama

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı azaltmak için bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar veya epilepsi ilaçları) önerebilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon, kas gücünü ve dengeyi korumaya yardımcı olur. Bazı durumlarda ağrı kesici kremler veya transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS) gibi yöntemler denenebilir. Altta yatan neden (örneğin vitamin eksikliği) tedavi edilirse, semptomlar düzelebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale çok nadiren gerekir. Sadece sinir sıkışmasına bağlı nöropatilerde (örneğin karpal tünel sendromu) cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Nöropati ile yaşamak günlük aktivitelerde zorluk yaratabilir. Ayaklardaki his kaybı nedeniyle düşme riskine karşı evde düzenlemeler yapmak (kaymayan paspaslar, tutunma barları) önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli sağlık kontrollerini aksatmayın
• Diyabetiniz varsa kan şekerinizi iyi yönetin
• Ağrı yönetimi için gevşeme teknikleri öğrenin
• Stresten uzak durmaya çalışın

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde B12 vitamini (et, süt, yumurta), E vitamini (fındık, tohumlar) ve magnezyum (yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar) bulundurun. Düzenli hafif egzersiz (yürüyüş, yoga) kan dolaşımını artırarak semptomlara iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve uyuşma, kaygı ve depresyona yol açabilir. Duygusal destek almak önemlidir; bir psikolog veya psikiyatristen yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Her türlü nöropati önlenemez ancak diyabetinizi iyi yönetmek, sağlıklı beslenmek, vitamin eksikliklerini gidermek ve alkolü sınırlamak riski büyük ölçüde azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ayaklarda his kaybı nedeniyle fark edilmeyen yaralar ve enfeksiyonlar
• Düşmelere bağlı kırıklar
• Kas erimesi ve güçsüzlük
• Depresyon ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Uzun süreli nöropati tamamen düzelmeyebilir, ancak uygun tedavi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve yaşam kaliteniz korunabilir. Erken müdahale her zaman daha iyi sonuç verir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.