Testis Enfeksiyonu ve Ateş: Erkeklerde Orşit Rehberi

Genel Bakış

Orşit, bir veya iki testisin (erbezi) iltihaplanmasıdır. Testisler sperm üretir ve erkeklik hormonu olan testosteronu salgılar. Bu iltihaplanma çoğunlukla bir enfeksiyon nedeniyle olur ve sıklıkla ateş, testislerde ağrı ve şişlikle kendini gösterir. Viral (örneğin kabakulak) veya bakteriyel (idrar yolu veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan) kaynaklı olabilir. Erken teşhis ve tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir.

Orşit çok sık görülen bir durum değildir, ancak özellikle 15-35 yaş arası cinsel aktif erkeklerde ve kabakulak geçirmiş erkeklerde daha yaygındır.

En sık genç ve orta yaşlı erkekleri etkiler. Kabakulak kaynaklı orşit genellikle ergenlik sonrası erkek çocuklarda ve genç yetişkinlerde görülür. Bakteriyel orşit ise idrar yolu enfeksiyonu veya prostat sorunu olan ileri yaş erkeklerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş ve titreme
• Testislerden birinde veya ikisinde ağrı, şişlik ve hassasiyet
• Skrotumda (testis torbası) kızarıklık ve sıcaklık hissi
• Kasık ağrısı veya alt karın ağrısı
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Halsizlik ve genel rahatsızlık hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar, özellikle kabakulak virüsü
• Bakteriyel enfeksiyonlar; idrar yolu enfeksiyonları, prostat enfeksiyonu veya cinsel yolla bulaşan bakteriler (klamidya, gonore gibi)
• Bir sonda (kateter) kullanımı veya cerrahi işlem sonrası enfeksiyon
• Testise veya kasık bölgesine gelen darbe veya travma (nadir)

Risk faktörleri

• Kabakulak aşısı yapılmamış olmak
• Korunmasız cinsel ilişki
• Birden fazla cinsel partner
• İdrar yolu enfeksiyonu geçirmek veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu öyküsü
• 45 yaş üstü olmak ve prostat sorunları yaşamak
• Hastanede kalış veya idrar sondası kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşle birlikte testis ağrısı veya şişliği varsa
• Kabakulak geçirdikten sonra testislerde ağrı başlarsa
• İdrar yaparken yanma veya akıntı eşliğinde ateş varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Testiste hafif bir ağrı veya şişlik fark ederseniz, ateş olmasa bile doktora başvurun
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskiniz varsa, düzenli kontroller yaptırın

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Testislerinizi muayene ederken ağrınız olup olmadığını kontrol eder. Ayrıca idrar ve kan testleri ile ultrasonografi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Kan testleri (enfeksiyon belirteçleri ve kan sayımı)
• Skrotal Doppler ultrasonografi (testislerdeki kan akımını ve iltihabı gösterir)
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi varsa idrar veya sürüntü testi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında testislerinize hafif baskı uygulanabilir; bu biraz rahatsızlık verebilir. Ultrasonografi ağrısız bir işlemdir. Sonuçlar birkaç saat içinde çıkabilir, doktorunuz bunlara göre tedaviye başlayacaktır. Gerekirse sizi bir üroloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Orşit tedavisi; altta yatan nedene (bakteri mi virüs mü) bağlıdır. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik kullanılır. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik işe yaramaz, bu durumda dinlenme, bol sıvı ve ağrıyı hafifletici önlemler uygulanır. Tedavinin temel amacı enfeksiyonu kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve testislerin zarar görmesini önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Bol bol istirahat edin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Skrotumu (testis torbasını) yükseltmek için su mayosu tarzı dar iç çamaşırı veya havlu destek kullanabilirsiniz.
• Ağrılı bölgeye soğuk kompres uygulayın (buzu doğrudan cilde koymayın, bir bezle sarın).
• Bol su için.
• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri kullanın; aspirin gibi kan sulandırıcıları doktora danışmadan almayın.

Tıbbi tedaviler

Bakteriyel orşitte doktorunuz antibiyotik reçete edecektir. Antibiyotikleri mutlaka belirtilen süre boyunca ve her gün aynı saatte almanız önemlidir. Viral orşitte antibiyotik gerekmez; burada amaç ağrı ve ateşi kontrol etmektir. Doktorunuz gerekirse iltihap giderici ilaçlar önerebilir. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon söz konusuysa, eşinizin veya cinsel partnerinizin de kontrol edilmesi ve tedavi edilmesi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, orşitin bir apse (irin dolu kese) oluşturması durumunda ameliyatla apsenin boşaltılması gerekebilir. Ayrıca, testis ağrısının bir başka nedeni olan testis torsiyonundan (testisin kendi damarları etrafında dönmesi) şüpheleniliyorsa acil cerrahi müdahale hayati önem taşır.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde bol dinlenme ve bol sıvı alımına dikkat edin. Ağrı ve ateş geçene kadar işe veya okula gitmeyin. Antibiyotik tedavisi sırasında alkol almaktan kaçının ve doktorunuzun önerdiği şekilde ilaçları tamamlayın. Enfeksiyon geçene kadar cinsel ilişkiden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanın.
• Kişisel hijyene dikkat edin, özellikle idrar sonrası genital bölgeyi temiz tutun.
• Kabakulak aşısı olmadıysanız, aşınızı yaptırın.
• İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri fark ederseniz hemen doktora başvurun.

Diyet ve egzersiz

Hastalık döneminde bağışıklığı destekleyen dengeli beslenme önemlidir. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve yeterli protein alın. İyileşene kadar ağır egzersizlerden, uzun süreli ayakta kalmaktan ve bisiklete binmek gibi testislere baskı yapan aktivitelerden kaçının. Yürüyüş gibi hafif hareketler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Testis ağrısı ve ateş, kaygı ve stres yaratabilir. Ayrıca cinsel sağlıkla ilgili endişeler de yaşayabilirsiniz. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Eşinizle veya güvendiğiniz biriyle konuşmak rahatlatıcı olabilir. Gerekirse bir psikolog veya danışmandan destek alın.

Önleme

Kabakulak aşısı, viral orşitin en yaygın nedenini önleyebilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanmak ve düzenli test yaptırmak bakteriyel orşiti önlemede etkilidir. İdrar yolu enfeksiyonlarını erken tedavi etmek de önemlidir.

Aşılar

Kabakulak aşısı (KKK aşısı olarak bilinir), çocukluk döneminde rutin olarak yapılır. Yetişkinliğe kadar aşı olmamışsanız, doktorunuza danışarak aşı yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

Cinsel olarak aktifseniz, özellikle birden fazla partneriniz varsa, düzenli cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Testiste apse oluşması
• Kısırlık (nadir, özellikle çift taraflı orşitte görülebilir)
• Kronik testis ağrısı
• Testisin küçülmesi (atrofi)
• Enfeksiyonun yayılması

Uzun vadeli görünüm

Orşit, erken teşhis ve uygun tedavi ile genellikle tamamen iyileşir. Ateş ve ağrı birkaç gün içinde azalır, şişlik haftalar içinde geçer. Tedaviyi aksatmazsanız komplikasyon riski düşüktür. Sağlığınıza kavuşmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.