Pankreatit (Pankreas İltihabı) ve Ateş

Genel Bakış

Pankreatit, pankreasınızın iltihaplanmasıdır. Pankreas, midenizin arkasında bulunan ve sindirim enzimleri ile insülin gibi hormonlar üreten bir organdır. İltihaplandığında ateş, karın ağrısı ve diğer belirtilere yol açabilir.

Orta derecede yaygın bir durumdur. Her yıl her 100.000 kişiden yaklaşık 30'unda akut pankreatit görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 30-60 yaş arası yetişkinlerde görülür. Alkol kullananlarda ve safra taşı olanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli üst karın ağrısı (sırta doğru yayılabilir)
• Ateş
• Bulantı ve kusma
• Karında şişlik ve hassasiyet
• Hızlı nabız

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı
• Kusma
• Huzursuzluk
• Ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı daha hafif olabilir
• Ateş
• Zihin karışıklığı
• Halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Safra taşları: Safra kesesindeki taşlar pankreas kanalını tıkayabilir.
• Aşırı alkol tüketimi: Alkol pankreas hücrelerine zarar verir.
• Yüksek trigliserit düzeyleri: Kanda çok fazla yağ bulunması.
• Bazı ilaçlar: Bazı ilaçlar pankreatite neden olabilir.
• Enfeksiyonlar: Bazı virüs veya bakteriler.
• Pankreas yaralanmaları: Darbe veya kaza.

Risk faktörleri

• Alkol tüketimi
• Safra taşı öyküsü
• Obezite
• Sigara içmek
• Ailede pankreatit öyküsü
• Yüksek trigliserit veya kalsiyum düzeyleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı ve ateş varsa hemen acil servise (112) başvurun.
• Kusma ve ağrı kesicilere rağmen geçmeyen ağrı durumunda.
• Ciltte sararma fark ederseniz.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Karın ağrısı ve hafif ateş birkaç gündür devam ediyorsa bir doktora görünün.
• Sık sık tekrarlayan karın ağrılarınız varsa.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve karnınızı muayene eder. Ardından kan testleri ve görüntüleme yöntemleri ile tanı koyar.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (amilaz ve lipaz düzeyleri)
• Karın ultrasonu
• Bilgisayarlı tomografi (BT)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için genellikle kan testi ve ultrason yeterlidir. Gerekirse BT çekilebilir. Testler öncesinde birkaç saat aç kalmanız istenebilir. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde çıkar.

Tedavi

Akut pankreatit tedavisinin temel amacı pankreası dinlendirmek ve iltihabı kontrol altına almaktır. Hafif vakalarda birkaç gün aç kalmanız ve damardan sıvı almanız yeterli olabilir. Daha ağır vakalarda hastaneye yatış gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (doktorunuzun önerdiği şekilde).
• Yağlı yiyeceklerden kaçının.
• Alkolü tamamen bırakın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı kontrol etmek için ilaçlar verebilir. Damar yoluyla sıvı takviyesi yapılabilir. Enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılabilir. (İlaç isimleri ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir.)

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Safra taşı kaynaklı pankreatitte safra kesesinin ameliyatla alınması (kolesistektomi) gerekebilir. Ayrıca pankreasta birikmiş sıvılar varsa drenaj yapılabilir. Ameliyat kararı doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde dinlenmek çok önemlidir. Yavaş yavaş normal beslenmeye dönülür. Alkol ve sigaradan uzak durmalısınız. Düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alkol tüketimini tamamen bırakın.
• Sağlıklı kiloda kalın.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi).
• Doktorunuzun önerdiği diyete uyun.
• Stresten uzak durmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Düşük yağlı, lifli bir diyet önerilir. Bol sebze, meyve ve tam tahıllı yiyecekler tüketin. Kızartma ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Hafif yürüyüşler ve esneme hareketleri yapabilirsiniz. Ağır egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Özellikle kronik pankreatit, sürekli ağrı ve diyet kısıtlamaları nedeniyle depresyon, kaygı veya sosyal izolasyona yol açabilir. Bu durumda bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Unutmayın, duygusal sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar değerlidir.

Önleme

Tamamen önlenemese de risk faktörlerini azaltarak pankreatit olasılığını düşürebilirsiniz. Özellikle alkol tüketimini sınırlamak, sağlıklı beslenmek ve safra taşlarını tedavi ettirmek önemlidir.

Aşılar

Pankreatite karşı doğrudan bir aşı yoktur. Ancak bazı enfeksiyonlara karşı aşılar (örneğin kabakulak aşısı) dolaylı yoldan koruma sağlayabilir. Aşılama konusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Genetik yatkınlığınız varsa veya sık sık safra taşı sorunu yaşıyorsanız düzenli doktor kontrolü önerilir. Safra taşları ultrason ile takip edilebilir. Yüksek trigliserit gibi risk faktörleriniz varsa düzenli kan testleri yaptırın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pankreas apsesi (iltihaplı sıvı birikmesi)
• Psödokist (sıvı dolu kese)
• Organ yetmezliği (böbrek, akciğer gibi)
• Yaygın enfeksiyon ve sepsis
• Solunum sorunları

Uzun vadeli görünüm

Çoğu akut pankreatit hastası uygun tedavi ile tamamen iyileşir. Şiddetli vakalarda bile yoğun bakım desteği ile iyileşme mümkündür. Kronik pankreatit uzun süreli bir durumdur, ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Erken teşhis ve doktorunuzla iş birliği içinde olmak çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.