Egzersiz Sonrası Pelvik Şikayetler

Genel Bakış

Pelvik bölge, kalça kemikleriniz arasında kalan alt karın bölgesidir; mesane, rahim ve bağırsaklar burada yer alır. Pelvik taban kasları, bu organları altta bir hamak gibi destekler. Egzersiz sırasında veya sonrasında bu bölgede ağrı, baskı, dolgunluk veya idrar kaçırma gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Bu, tek başına bir hastalık değil; pelvik tabanı zorlayan bir durumun veya pelvik taban kaslarındaki dengesizliğin işareti olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle doğum yapmış kadınlarda, menopoz sonrası dönemde ve koşu, zıplama, halter gibi yüksek etkili sporlarla uğraşanlarda sık görülür. Ancak birçok kadın utanç nedeniyle bu şikayetlerini doktoruyla paylaşmaz.

Her yaştan kadını etkileyebilir. Doğum yapmış kadınlar, menopoz dönemindeki kadınlar ve pelvik tabana yük bindiren sporları yapanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Egzersiz sırasında veya sonrasında pelvik bölgede ağrı
• Vajinal bölgede basınç, dolgunluk veya ağırlık hissi
• Zıplama, koşma, öksürme veya ağırlık kaldırma sırasında idrar kaçırma
• Belin alt kısmında künt ağrı
• Kabızlık veya bağırsak hareketlerinde zorlanma
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Bu şikayetler genellikle yetişkin kadınlarda görülür. Çocuklarda idrar kaçırma ya da pelvik ağrı farklı nedenlerden kaynaklanabilir; böyle bir durumda çocuk doktoruna başvurmak gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlandıkça pelvik taban kasları doğal olarak zayıflayabilir. İleri yaşta egzersiz sonrası sarkma hissi, basınç ve idrar kaçırma daha belirgin olabilir. Osteoporoz ve eklem sorunları da egzersiz sırasında pelvik şikayetleri artırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflığı: organları desteklemekte yetersiz kalır
• Pelvik taban kaslarının aşırı gerginliği veya spazmı: kaslar gevşeyemez
• Yüksek etkili egzersizlerin (koşu, zıplama, ağır kaldırma) pelvik tabana uyguladığı baskı
• Doğum sonrası iyileşmenin tamamlanmadan yoğun egzersize başlanması
• Kronik öksürük veya kabızlık nedeniyle pelvik tabanın sürekli zorlanması

Risk faktörleri

• Bir veya birden fazla vajinal doğum yapmış olmak
• İleri yaş ve menopoz sonrası dönem
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süreli ağır kaldırma veya yüksek etkili antrenmanlar
• Ailede pelvik organ sarkması veya pelvik taban sorunu öyküsü
• Sigara kullanımına bağlı kronik öksürük

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzersize devam etmenizi engelleyen şiddetli pelvik ağrı
• Vajinal kanama veya normal olmayan akıntı
• Ateş, üşüme ve pelvik ağrının birlikte görülmesi
• İdrar yapamama veya mesaneyi tam boşaltamama hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma, basınç, dolgunluk veya ağırlık hissi gibi şikayetleriniz varsa
• Egzersiz sonrası sürekli tekrarlayan pelvik ağrı yaşıyorsanız
• Pelvik semptomlar cinsel yaşamınızı veya günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler, ardından pelvik muayene yaparak pelvik taban kaslarının gücünü ve organlarda sarkma olup olmadığını değerlendirir. Gerekirse idrar ve görüntüleme testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene
• İdrar tahlili
• Pelvik ultrasonografi
• Gerekirse ürodinamik test (mesane fonksiyon ölçümü)
• Şüpheli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu zaman rahatsız edici değildir. Doktorunuza belirtilerinizi açıkça anlatmanız istenir. Bu uzmanlık alanıdır; hissettiğiniz belirtiler hakkında hiçbir detayı paylaşmaktan çekinmemelisiniz.

Tedavi

Tedavi, şikayetlerin nedenine ve şiddetine bağlıdır. Çoğu durumda ameliyat gerekmez. Fizik tedavi, pelvik taban egzersizleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri ilk basamağı oluşturur.

Evde kişisel bakım

• Egzersizden önce mesanenizi ve bağırsağınızı boşaltın
• Zıplama, koşma gibi yüksek etkili aktiviteleri azaltın; yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizlere yönelin
• Ağırlık kaldırırken nefesinizi tutmayın; doğru nefes tekniğiyle pelvik tabanı koruyun
• Kabızlığı önlemek için bol su için ve lifli besinler tüketin
• Pelvik taban kaslarınızı güçlendirmek için düzenli egzersiz yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz pelvik taban fizik tedavisi, biofeedback (kas aktivitesini öğreten cihazla yapılan eğitim) veya elektriksel stimülasyon gibi yöntemler önerebilir. Menopoz sonrası hormonal değişikliklere yönelik vajinal tedavi seçenekleri de değerlendirilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Pelvik organ sarkmasının ileri derecede olduğu veya diğer tedavilerin yeterli gelmediği durumlarda cerrahi seçenekler konuşulabilir. Cerrahi kararı, hastanın genel sağlığı ve isteği doğrultusunda doktorla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Pelvik semptomlarla yaşamak zaman zaman zorlayıcı olabilir, ancak doğru yaklaşımlarla kontrol altına alınabilir. Günlük aktivitelerinizi pelvik tabanınızı koruyacak şekilde planlamak, şikayetlerinizi azaltır ve egzersizden aldığınız keyfi artırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin; kronik öksürük pelvik tabanı yorar
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir kiloya ulaşmak için adım atın
• Tuvalette ıkınmaktan kaçının; düzenli tuvalet alışkanlığı edinin
• Haftanın çoğu günü düşük etkili egzersizleri (yürüyüş, yüzme, bisiklet) deneyin

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin sebze, meyve, kepekli tahıllar tüketin ve günde en az 8 bardak su için. Egzersiz programınızı doktorunuz veya fizyoterapistinizle planlayın. Yoga, pilates ve yüzme pelvik tabanı güçlendirebilir; ancak doğru teknik ve uzman rehberliği önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pelvik sorunlar utanç, kaygı ve özgüven eksikliği yaratabilir. Bu duygular yaşamın normal bir parçasıdır. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak iyileşme sürecini olumlu etkiler.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak pelvik taban kaslarını düzenli çalıştırmak, doğru egzersiz tekniklerini kullanmak ve risk faktörlerini kontrol etmek belirtilerin ortaya çıkma ihtimalini önemli ölçüde azaltır.

Tarama programları

Özellikle doğum yapmış kadınların yıllık jinekolojik muayene sırasında pelvik taban değerlendirmesinden geçmesi önerilir. Belirtiler başladığında erken değerlendirme, daha ciddi sorunların gelişmesini önleyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pelvik organ sarkması zamanla ilerleyebilir
• İdrar kaçırma şiddetlenebilir ve günlük yaşamı daha fazla etkileyebilir
• Kronik pelvik ağrı gelişebilir
• Cinsel ilişkide ağrı ve isteksizlik artabilir
• Egzersizden kaçınma nedeniyle genel fiziksel sağlık olumsuz etkilenebilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, pelvik semptomların büyük çoğunluğu uygun tedavi ve düzenli takiple iyileşebilir. Erken tanı, doğru egzersiz ve gerekli durumlarda fizik tedavi ile kadınların çoğu egzersiz yapmaya güvenle devam eder. Ameliyat nadiren gerekir ve gerekli durumlarda genellikle başarılı sonuçlar alınır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.