Yemek Sonrası PMS Belirtileri: Neden Olur ve Nasıl Hafifletilir?

Genel Bakış

Adet öncesi sendromu (PMS), adetinizden birkaç gün önce başlayan ve adet başladıktan sonra geçen fiziksel ve duygusal belirtilerin ortak adıdır. 'Yemek sonrası PMS' derken, yemek yedikten sonra bu belirtilerin arttığını veya yeniden ortaya çıktığını fark edebilirsiniz. Bu durum, kan şekerindeki dalgalanmalar, tuz veya kafein alımı ve sindirim sisteminin hormon değişikliklerine hassasiyeti ile ilişkilendirilebilir.

Evet, kadınların büyük çoğunluğu hayatının bir döneminde PMS belirtileri yaşar. Yemek sonrası belirtilerin artması da sık bildirilen bir durumdur; ancak her kadın aynı şekilde etkilenmez.

Özellikle doğurganlık çağındaki, yani adet görmeye başlamış ve menopoza girmemiş kadınları etkiler. Menopoza yaklaşırken belirtiler değişebilir. Daha şiddetli bir tür olan premenstrüel disforik bozukluk (PMDB) ise kadınların küçük bir bölümünde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemek sonrası karında şişkinlik ve gaz
• Yemek sonrası baş ağrısı veya migren benzeri ağrı
• Tatlı, tuzlu veya karbonhidratlı yiyeceklere aşerme
• Yemek sonrası yorgunluk ve halsizlik
• Sinirlilik, gerginlik veya üzüntü hissi
• Göğüslerde hassasiyet ve dolgunluk
• Hazımsızlık, mide bulantısı veya kabızlık
• Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık

Çocuklarda belirtiler

• Bu belirtiler çocuklarda görülmez. Ergenlik yeni başlayan genç kızlarda ise adet döngüsü oturmadığı için zaman zaman benzer şikayetler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza yaklaşan kadınlarda hormon seviyeleri değiştikçe PMS belirtileri farklılaşabilir. Yemek sonrası şikayetler bu dönemde de devam edebilir, ancak adet tamamen sona erdiğinde genellikle kaybolur.

Nedenler

Ana nedenler

• PMS’in kesin nedeni bilinmemektedir; ancak adet döngüsünde hormon seviyelerindeki değişimlerin beyin kimyasını etkilediği düşünülmektedir.
• Yemek sonrası belirtilerin artması, özellikle kan şekerindeki hızlı yükselme ve düşmelerden kaynaklanabilir.
• Tuz alımına bağlı olarak vücutta su tutulması şişkinlik ve ödem hissini artırabilir.
• Kafeinli içecekler gerginlik, çarpıntı ve uykusuzluğu artırarak PMS belirtilerini kötüleştirebilir.
• Sindirim sisteminin hormonlara duyarlılığı, yemek sonrası hazımsızlık veya şişkinlik yapabilir.
• Magnezyum, B vitamini veya kalsiyum eksikliği bazı belirtilere katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Düzensiz öğünler veya öğün atlama
• Yüksek tuz, şeker ve işlenmiş gıda tüketimi
• Kafein ve alkol kullanımı
• Yüksek stres düzeyi
• Yetersiz uyku
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede PMS veya depresyon öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı, kusma veya ateş varsa
• Kendinize zarar verme düşünceleri aklınıza geliyorsa
• Yemek sonrası belirtiler her öğünde tekrarlıyor ve günlük işlerinizi yapamıyorsanız
• Adet dışı kanama veya kötü kokulu akıntı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PMS belirtileri iş, okul veya sosyal yaşamınızı olumsuz etkiliyorsa
• Şikayetleriniz birkaç ay boyunca düzenli olarak adetinizden önce ortaya çıkıyor ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Evde uyguladığınız beslenme ve dinlenme önlemleri işe yaramıyorsa
• Yemek sonrası şişkinlik, baş ağrısı veya ruh hali değişiklikleri başka bir sağlık sorununun habercisi olabilir; bu yüzden doktorunuza danışın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, adet döngünüz ve yemek alışkanlıklarınız hakkında sorular sorar. Tanı koymak için genellikle belirtilerinizin en az iki adet döngüsü boyunca izlenmesi önerilir. Hamilelik veya başka hastalıkları ekarte etmek için muayene ve bazı testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Belirti günlüğü (en az iki ay boyunca belirtilerinizi ve ilişkili olduğu yiyecekleri not etmeniz)
• Kilo ve tansiyon ölçümü
• Gerekirse tiroid fonksiyon testleri
• Gerekirse tam kan sayımı
• Semptomlara bağlı olarak hamilelik testi veya hormon düzeylerinin tayini

Randevunuzda neler beklenir

PMS için tek bir kesin test yoktur. Tanı, belirtilerinizin adet döngünüzle ilişkisine dayanır. Doktorunuz başka bir sağlık sorunu olup olmadığını araştırdıktan sonra, size uygun tedavi seçeneklerini ve yaşam tarzı önerilerini anlatacaktır.

Tedavi

PMS tedavisinde ilk adım yaşam tarzı değişiklikleridir. Beslenme düzeni, egzersiz, stres yönetimi ve uyku kalitesi belirtilerin hafiflemesinde çok etkilidir. Şikayetler şiddetliyse doktorunuz ilaç tedavisi, hormon desteği veya danışmanlık gibi seçenekleri değerlendirebilir.

Evde kişisel bakım

• Öğün atlamayın; günde 3 ana 2 ara öğün şeklinde dengeli beslenin.
• Tuz tüketimini azaltın; paketli gıdalar, turşu ve hazır çorbalar tuz bakımından zengindir.
• Rafine şekerli ve beyaz unlu gıdalar yerine tam tahıllar, meyve, sebze ve kurubaklagil tercih edin.
• Kafein ve alkollü içecekleri sınırlayın.
• Haftada en az 150 dakika orta tempo egzersiz yapın; örneğin yürüyüş, yüzme veya bisiklet.
• Uyku düzeninize dikkat edin; her gece aynı saatte yatmaya çalışın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobilerle uğraşın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrı kesiciler, hormon düzenleyici ilaçlar (örneğin doğum kontrol hapları) veya şiddetli ruh hali belirtileri için reçeteli ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların isimleri, dozları ve süreleri yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir. Ayrıca vitamin ve mineral takviyeleri (kalsiyum, magnezyum, B6) önerilebilir; ancak bunları doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS için cerrahi bir işlem genellikle önerilmez. Çok nadir ve ağır vakalarda, diğer tüm tedavilerin işe yaramadığı durumlarda cerrahi seçenekler yalnızca doktor tarafından değerlendirilir. Bu tür bir karar hastayla birlikte, detaylı bir değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

PMS belirtileri geçicidir ve adetin başlamasıyla genellikle hafifler. Kendinize bu dönemde nazik davranın, dinlenin ve belirtilerinizin geçeceğini unutmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku uyuyun, uyku saatinizi sabit tutun.
• Stresi yönetin; yoga, meditasyon veya nefes egzersizleri deneyin.
• Yemek sonrası kısa yürüyüşler yapın; bu, sindirimi kolaylaştırır ve şişkinliği azaltır.
• Öğünlerinizi planlayın; aç kalacak şekilde öğün atlamayın.
• Sigara ve alkol kullanımından kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme kan şekerinizi stabil tutar. Kahvaltı gibi güne güçlü başlamanızı sağlayacak öğünler seçin. Her öğünde protein ve lif içeren besinler bulundurun. Şekerli içeceklerden ve hamur işlerinden kaçının. Haftada en az 150 dakika yürüyüş gibi orta tempolu egzersiz yapmak hem şişkinliği hem ruh hali dalgalanmalarını azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS döneminde sinirlilik, üzüntü ve gerginlik hissedebilirsiniz; bu oldukça yaygındır. Ancak bu duygular çok yoğunsa, kendinizi çaresiz veya umutsuz hissediyorsanız veya ilişkilerinizi etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almanız önemlidir.

Önleme

PMS tamamen önlenemez; ancak sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku ve stres yönetimi ile belirtilerin şiddeti önemli ölçüde azaltılabilir. Yemek sonrası şikayetleri önlemek için genel olarak tuz, şeker ve kafein alımını sınırlamak etkilidir.

Aşılar

PMS için bir aşı bulunmamaktadır. Sağlıklı yaşam tarzı uygulamak en etkili önlemedir.

Tarama programları

PMS için özel bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler ve smear testi (rahim ağzı kanseri taraması), kadın sağlığının korunması açısından önemlidir. Belirtileriniz başka bir hastalıkla ilişkili olabileceğinden doktorunuz gerekli görmesi halinde bazı kontrol testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli PMS belirtileri yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.
• Depresyon ve anksiyete (kaygı bozukluğu) riskinde artış görülebilir.
• İş ve sosyal hayatta zorluklar, ilişki sorunları yaşanabilir.
• Yemek sonrası şiddetli sindirim problemleri başka bir sağlık sorununun habercisi olabilir ve tedavi edilmezse o sorun ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, çoğu kadın PMS belirtilerini yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekli durumlarda tıbbi destekle başarılı şekilde yönetebilir. Menopoza geçişle birlikte PMS belirtileri genellikle azalır ve kaybolur. Belirtilerinizin adetinizle ilişkili olduğunu bilmek, onlarla baş etmeyi kolaylaştırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.