Adet Öncesi Sendromu (PMS) ve Yorgunluk

Genel Bakış

Adet öncesi sendromu (PMS), adet döngüsünün ikinci yarısında, yani adetten birkaç gün önce ortaya çıkan fiziksel ve duygusal belirtilerin genel adıdır. Bu belirtilerden biri de yorgunluktur. Yorgunluk, kişinin enerjisinin düşmesine ve günlük işlerini yapmakta zorlanmasına neden olabilir.

Evet, PMS oldukça yaygındır. Kadınların yaklaşık dörtte üçü adet döneminden önce bazı PMS belirtileri yaşar. Yorgunluk da bu belirtiler arasında sıkça bildirilir.

PMS, doğurganlık çağındaki kadınları etkiler. En sık 20 ve 30'lu yaşlarda görülmekle birlikte, adet görmeye başlayan her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet öncesi dönemde aşırı yorgunluk ve bitkinlik
• Uyku düzeninde değişiklikler (aşırı uyuma isteği ya da uykusuzluk)
• Karında şişkinlik ve gerginlik
• Göğüslerde hassasiyet veya dolgunluk
• Baş ağrısı
• Sinirlilik, hüzün veya duygusal dalgalanmalar
• Odaklanmakta güçlük
• Tatlı veya tuzlu yiyeceklere karşı istek artışı

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlik dönemindeki kız çocuklarında da PMS görülebilir. Bu yaş grubunda yorgunluk, okul başarısını ve sosyal hayatı etkileyebilir. Belirtilerin adet döngüsüyle bağlantısını fark etmek önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza yaklaşan kadınlarda PMS belirtileri devam edebilir, ancak adet döngüsü düzensizleştikçe şiddeti ve sıklığı değişebilir. Menopoz sonrası PMS görülmez.

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsü sırasında östrojen ve progesteron hormonlarının seviyelerindeki dalgalanmalar
• Beyindeki serotonin gibi kimyasal maddelerin (nörotransmitter) değişen hormonlardan etkilenmesi
• Düşük kan şekeri veya demir, magnezyum, B6 vitamini gibi besin öğelerinin eksikliği
• Yüksek stres
• Yetersiz uyku ve dinlenme

Risk faktörleri

• Yüksek stresli yaşam koşulları
• Depresyon veya anksiyete öyküsü
• Ailede PMS görülmesi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Fazla kafein ve alkol tüketimi
• Dengesiz beslenme alışkanlıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa hemen acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
• Yorgunluk, bayılma, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi ciddi belirtilerle birlikteyse
• Adet dışı kanama veya şiddetli pelvik ağrı gibi farklı belirtiler eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PMS belirtileriniz her ay düzenli olarak yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Evde uyguladığınız yaşam tarzı değişikliklerine rağmen yorgunluğunuz azalmıyorsa
• Yorgunluğa ek olarak açıklanamayan başka belirtiler de yaşıyorsanız

Tanı

PMS tanısı için doktorunuz size belirtilerinizi sorar ve adet döngünüzün hangi döneminde bu belirtilerin ortaya çıktığını değerlendirir. Genellikle en az iki adet döngüsü boyunca günlük tutmanız istenir. Bu günlükte hangi günlerde, ne tür belirtiler yaşadığınızı not edersiniz.

Yapılabilecek testler

• Belirti günlüğü tutma
• Jinekolojik muayene
• Kan testleri (kansızlık, tiroid hastalığı gibi nedenleri elemek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz yorgunluğunuzun PMS'ten mi yoksa başka bir sağlık sorunundan mı kaynaklandığını anlamaya çalışacaktır. Bu süreçte size bazı sorular sorabilir, gerekirse tetkik isteyebilir. Tanı konulduktan sonra size özel bir tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

PMS'te yorgunluğun tedavisi kişiden kişiye değişir. Amaç belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavinin temelinde sağlıklı yaşam alışkanlıkları yer alır; gerekirse doktorunuz ek tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku düzeni oluşturmak ve yeterli uyumaya özen göstermek
• Haftanın çoğu günü yürüyüş, yüzme veya yoga gibi orta düzeyde egzersiz yapmak
• Kafein, alkol ve şekerli gıda tüketimini azaltmak
• Gün içinde kısa dinlenme araları vermek
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobi edinmek
• Bol su içmek ve düzenli, dengeli beslenmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizi hafifletmek için bazı ilaçlar veya hormon tedavileri önerebilir. Örneğin doğum kontrol hapları, ağrı kesiciler veya antidepresanlar bu amaçla kullanılabilir. Ancak hangi ilacın size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Vitamin ve mineral takviyeleri de doktor önerisiyle kullanılmalıdır. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz. Çok nadir ve şiddetli durumlarda, diğer tüm tedavilere rağmen yaşam kalitesi ciddi şekilde bozuluyorsa, doktorunuz ileri tedavi seçeneklerini sizinle görüşebilir.

Bu durumla yaşamak

PMS yorgunluğu ile yaşarken kendinize karşı nazik olun. Adet döngünüzü takip edin, belirtilerinizi not edin. Yorgun hissettiğiniz günlerde planlarınızı hafif tutun ve zorlu işleri enerjik hissettiğiniz zamanlara denk getirmeye çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın
• Gün içinde kısa yürüyüşler yapın
• Stresinizi yönetmek için nefes egzersizlerinden destek alın
• Dinlenmenize öncelik verin, gerektiğinde hayır demeyi öğrenin
• Yatmadan önce telefon veya bilgisayar kullanımını azaltın

Diyet ve egzersiz

Yorgunlukla başa çıkmak için beslenmenize dikkat edin. Şeker ve kafein yerine tam tahıllar, sebze ve meyveler tüketin. Protein açısından zengin gıdalar kan şekerinizi dengede tutar. Haftada en az 150 dakika orta tempoda egzersiz yapmayı hedefleyin; bu hem yorgunluğu azaltır hem de ruh halinizi iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS, duygusal dalgalanmalara neden olabilir. Yorgunlukla birlikte hüzün, kaygı ve sinirlilik de görülebilir. Bu belirtilerin geçici olduğunu ve adetle birlikte azaldığını hatırlamak önemlidir. Ancak duygusal belirtiler çok ağırsa, mutlaka doktorunuzla paylaşın.

Önleme

PMS tamamen önlenemez, ancak belirtilerin şiddetini azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve yeterli uyku, PMS'ten kaynaklanan yorgunluğun hafiflemesine yardımcı olabilir.

Aşılar

PMS için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

PMS için özel bir tarama testi yoktur. Bununla birlikte yıllık jinekolojik muayene ve sağlık kontrolü genel sağlığınızı korumak açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş
• İş veya okul performansında azalma
• Aile ve arkadaş ilişkilerinde gerginlik
• Şiddetli vakalarda depresyon veya anksiyete bozukluklarının gelişme riski

Uzun vadeli görünüm

PMS belirtileri genellikle doğru yaklaşım ve destekle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Yorgunluk dahil birçok belirti adet başladıktan sonra hafifler. Kendinize iyi bakarak, doktorunuzun önerilerini izleyerek bu dönemi çok daha rahat geçirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.