Okul Çağındaki Çocuklarda Gece Alt Islatma

Genel Bakış

Gece alt ıslatma (tıp dilinde nokturnal enürezis), uyku sırasında idrarın istem dışı gelmesiyle yatağın ve çamaşırın ıslanmasıdır. Genellikle gündüz tuvalet kontrolü sağlandıktan sonra, 5 yaşından büyük çocuklarda görülür.

Evet, oldukça sık görülür. Her 100 okul çağı çocuğundan yaklaşık 10'u geceleri alt ıslatabilir.

En çok 5-12 yaş arasındaki çocukları etkiler; erkek çocuklarda kızlara göre daha sıktır. Ailesinde de gece alt ıslatma öyküsü olan çocuklarda görülme olasılığı daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gece uykusu sırasında yatağı veya pijamayı ıslatma
• Haftada en az iki gece yatak ıslatma ve bunun aylarca sürmesi
• Sabah uyandığında yatağın ıslak olduğunu fark etme

Çocuklarda belirtiler

• 5 yaşından sonra gece tuvalet kontrolünün hâlâ sağlanamaması
• Gece kuru kalamama nedeniyle utanç duyma, içe kapanma veya arkadaş ortamından kaçınma
• Bazı çocuklarda gündüz idrar kaçırma veya aniden tuvalete gitme ihtiyacı da olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Mesane kapasitesinin küçük olması veya geceleri yeterince genişleyememesi
• Gece idrar üretimini azaltan vücut hormonunun yeterince salgılanmaması
• Uykudan uyanma eşiğinin yüksek olması; çocuğun dolu mesane hissiyle uyanamaması
• Kabızlık; dolu bağırsağın mesaneye baskı yaparak kapasitesini azaltması

Risk faktörleri

• Anne veya babada da çocuklukta gece alt ıslatma öyküsünün olması
• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi bazı gelişimsel durumlar
• Okula başlama, taşınma veya ailede değişiklik gibi stresli yaşam olayları
• Derin uyku
• Kafeinli içeceklerin ve asitli gazlı içeceklerin tüketilmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yaparken ağrı, yanma veya zorlanma
• İdrarda kan veya çok kötü koku
• Gündüz de idrar kaçırma veya çok sık tuvalete gitme
• Aşırı susama, sürekli su içme ve kilo kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuk 5 yaşını doldurduğu halde, gece alt ıslatma ayda en az iki kez devam ediyorsa
• Çocuğun özgüveni olumsuz etkileniyorsa ve sosyal ortamlardan kaçınıyorsa
• Gece kuru kalma konusunda herhangi bir ilerleme yoksa veya aile bu durumdan çok yorulduysa

Tanı

Doktor çocuğun ve ailenin öyküsünü dinler, günlük idrar alışkanlıklarını ve sıvı tüketimini sorar, fizik muayene yapar. Çoğu durumda basit değerlendirme ile sorun anlaşılır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili: İdrar yolu enfeksiyonu veya şeker hastalığı gibi altta yatan sorunları dışlamak için yapılır.
• Günlük tutma: Çocuğun kaç kez tuvalete gittiği, ne kadar su içtiği ve kaç gece kuru kaldığının not edilmesi.
• Gerekirse ultrason: Böbreklerin ve mesanenin yapısını ve büyüklüğünü değerlendirmek için kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor önce başka bir sağlık sorunu olup olmadığını kontrol eder. Altta yatan bir neden bulunmazsa, davranışsal yöntemler ve düzenli takip planlanır. Tedavi kişiye özeldir ve zaman ister.

Tedavi

Gece alt ıslatma tedavisinin amacı çocuğun mesane kontrolünü geliştirerek gece kuru kalmasını sağlamaktır. İlk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve davranışsal yöntemlerdir. İlaçlar, doktor önerisiyle belirli durumlarda ek bir seçenek olarak düşünülür.

Evde kişisel bakım

• Akşam yatmadan 1-2 saat önce sıvı alımını azaltmak, ancak çocuğun gün içinde yeterince su içtiğinden emin olmak
• Yatmadan hemen önce tuvalete gitmeyi düzenli hâle getirmek
• Çay, kahve, kola gibi kafeinli içeceklerden ve asitli içeceklerden kaçınmak
• Kuru geceler için ödül çizelgesi hazırlamak ve küçük ödüllerle teşvik etmek
• Su geçirmez yatak koruyucu kullanmak
• Çocuğu gece belirli saatlerde tuvalete götürmek ve uyanmasını teşvik etmek

Tıbbi tedaviler

Davranışsal yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda doktor, idrar kaçırma alarmı gibi sinyal veren bir cihaz önerebilir. Bu cihaz, çocuk idrar kaçırdığında alarm çalışarak uyanmasını sağlar. Ayrıca bazı durumlarda doktor, gece idrar üretimini azaltan veya mesaneyi rahatlatmaya yardımcı ilaçlar yazabilir. İlaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır; dozu ve süreyi hekim belirler. Kendi başınıza ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gece alt ıslatma tedavisinde cerrahi çok nadiren gerekir. Cerrahi, yalnızca anatomik bir bozukluk veya başka bir hastalık saptandığında ve ancak ilgili uzman doktor tarafından değerlendirildikten sonra düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Gece alt ıslatma aile için yorucu olabilir ancak geçicidir. Çocuğunuza destek olun, suçlamayın ve cezalandırmayın. Sabahları sakin davranmak, çocuğunuzun kendini güvende hissetmesini sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri belirleyin
• Akşam yemeğini çok geç yedirmeyin ve yatmadan önce ağır yemeklerden kaçının
• Kabızlığı önlemek için çocuğunuza bol lifli yiyecekler verin
• Gün içinde çocuğunuzun düzenli tuvalete gitmesine yardımcı olun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme kabızlığı azaltarak gece alt ıslatma riskini düşürebilir. Bol sebze, meyve ve yeterli su tüketimi önemlidir; aşırı şekerli ve kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır. Düzenli fiziksel aktivite bağırsak hareketlerini düzenler ve çocuğun sağlıklı gelişimine katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gece alt ıslatma çocukta utanç ve özgüven kaybı yaratabilir. Çocuğunuzun üzgün veya kaygılı olduğunu fark ederseniz, ona anlayış gösterin ve duygularını ifade etmesi için güvenli bir ortam sunun. Bu sürecin onun hatası olmadığını sık sık hatırlatın.

Önleme

Gece alt ıslatma tamamen önlenemez, ancak bazı alışkanlıklar riski azaltabilir. Düzenli tuvalet alışkanlığı, kabızlığın önlenmesi ve yatmadan önce aşırı sıvı almaktan kaçınmak faydalı olabilir.

Aşılar

Gece alt ıslatma ile doğrudan ilişkili bir aşı yoktur. Çocuğunuzun rutin aşılarını Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvime göre yaptırmanız genel sağlığı açısından önemlidir.

Tarama programları

Gece alt ıslatma için özel bir tarama önerilmez; ancak belirtiler erken fark edilirse altta yatan sorunlar daha kolay tedavi edilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çocuğun benlik saygısı düşebilir
• Sosyal ortamlardan kaçınma ve arkadaş ilişkilerinde zorluk yaşanabilir
• Aile içi gerginlik artabilir ve çocuk haksız yere suçlanabilir
• Altta yatan başka bir sağlık sorunu gözden kaçabilir

Uzun vadeli görünüm

Gece alt ıslatma çoğu çocukta büyüme ve gelişmeyle birlikte düzelir. Tedaviye uyum sağlayan çocuklarda başarı oranı yüksektir. Önemli olan ailenin sabırlı ve destekleyici olmasıdır. Bu dönem geride kalır ve çocuk gece kuru kalmayı öğrenir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.