Pemakanan untuk Pesakit Asma

Gambaran keseluruhan

Asma ialah penyakit jangka panjang yang menyebabkan saluran pernafasan menjadi bengkak dan sempit, menjadikan sukar bernafas. Diet yang seimbang tidak boleh menyembuhkan asma, tetapi boleh membantu mengawal keradangan dan mengekalkan kesihatan paru-paru.

Asma adalah penyakit pernafasan yang biasa di Malaysia dan di seluruh dunia. Mengamalkan diet yang sihat adalah sebahagian daripada pengurusan asma tetapi tidak menggantikan ubat yang ditetapkan.

Asma boleh menyerang sesiapa sahaja, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Diet yang betul penting untuk semua peringkat umur, terutamanya bagi mereka yang mempunyai asma yang sukar dikawal.

Gejala

Gejala biasa

• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Batuk, terutamanya pada waktu malam atau awal pagi
• Bunyi berdehit (wheezing) apabila bernafas
• Rasa ketat di dada

Gejala pada kanak-kanak

• Batuk yang berlarutan selepas bermain atau bersenam
• Melelah dan kurang aktif
• Bernafas pantas atau tersedu
• Sukar menyusu atau makan kerana susah bernafas

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa keletihan yang ketara
• Sukar tidur kerana sesak nafas
• Simptom lebih teruk dengan jangkitan pernafasan
• Kabur atau keliru apabila paras oksigen rendah

Punca

Punca utama

• Asma tidak berpunca daripada diet, tetapi diet boleh mempengaruhi keradangan dalam badan
• Alergen seperti habuk, debunga, atau bulu haiwan
• Jangkitan pernafasan seperti selesema atau COVID-19
• Asap rokok, pencemaran udara, dan bau kuat
• Sesetengah bahan pengawet dalam makanan boleh menjadi pencetus bagi individu yang sensitif

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan asma atau alergi
• Ekzema atau alergi makanan
• Obesiti
• Pendedahan kepada asap tembakau atau pencemaran
• Pekerjaan yang terdedah kepada habuk atau bahan kimia

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sukar bernafas atau berdehit yang tidak reda
• Simptom menjejaskan tidur atau aktiviti harian
• Perlu ubat pelega lebih kerap (lebih daripada dua kali seminggu)
• Mempunyai sejarah serangan asma yang teruk

Buat temujanji rutin jika:

• Pemeriksaan berkala untuk memantau fungsi paru-paru
• Sebelum menukar diet atau memulakan sebarang suplemen
• Jika anda ingin mengetahui sama ada makanan tertentu mencetuskan simptom

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, sejarah kesihatan keluarga, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Diagnosis asma biasanya melibatkan ujian fungsi paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Spirometri — ujian untuk mengukur berapa banyak dan laju udara yang dapat dihembus
• Peak flow meter — alat mudah untuk memantau aliran udara di rumah
• Ujian alahan untuk mengenal pasti pencetus
• Ujian darah atau kahak dalam keadaan tertentu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mengambil masa. Anda mungkin diminta merekod simptom dan penggunaan ubat. Jika disahkan asma, doktor akan menerangkan pelan tindakan, termasuk ubat dan cara mengelakkan pencetus.

Rawatan

Rawatan asma bertujuan mengawal simptom dan mengurangkan keradangan saluran pernafasan. Diet yang baik adalah sokongan, bukan pengganti rawatan perubatan. Ubat asma perlu diambil seperti yang ditetapkan.

Penjagaan diri di rumah

• Kenal pasti dan elakkan makanan yang jelas mencetuskan simptom (contohnya jika anda alah kepada makanan tertentu)
• Amalkan diet seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, ikan dan bijirin penuh
• Kekalkan berat badan yang sihat melalui saiz hidangan terkawal dan aktiviti fizikal
• Minum air secukupnya; elakkan minuman manis bergula
• Makan dalam kuantiti kecil dan kerap jika anda berasa terlalu kenyang sehingga menekan diafragma

Rawatan perubatan

Doktor biasanya menetapkan ubat pelega untuk melegakan simptom dengan cepat dan ubat kawalan untuk mengurangkan keradangan. Inhaler lebih biasa digunakan. Semua ubat perlu mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk asma. Rawatan utama adalah ubat dan pengurusan pencetus.

Hidup dengan keadaan ini

Untuk hidup dengan asma, penting untuk mengambil ubat mengikut jadual, mengelakkan pencetus, dan makan dengan sihat. Diet yang baik membantu badan melawan keradangan dan mengekalkan tenaga.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Bersihkan rumah untuk mengurangkan habuk dan alergen
• Bersenam secara berkala dengan kebenaran doktor; gunakan ubat pencegahan sebelum senaman jika disarankan
• Kurangkan tekanan melalui teknik relaksasi atau meditasi
• Dapatkan tidur yang cukup

Diet dan senaman

Makanan yang kaya dengan antioksidan seperti buah-buahan dan sayur-sayuran mungkin membantu mengurangkan keradangan. Bersenam secara sederhana juga baik, tetapi mulakan dengan perlahan dan bawa ubat pelega ke mana-mana.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan asma boleh menyebabkan kebimbangan atau tekanan, terutamanya apabila mengalami serangan. Kongsi perasaan anda dengan keluarga atau doktor. Jika perlu, dapatkan sokongan kesihatan mental.

Pencegahan

Asma tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan kekerapan serangan dengan mengenal pasti pencetus, mengamalkan diet sihat, dan mematuhi rawatan.

Vaksin

Pastikan vaksinasi seperti influenza dan COVID-19 mengikut jadual yang disarankan oleh KKM, kerana jangkitan boleh mencetuskan asma.

Program saringan

Tiada pemeriksaan rutin untuk asma bagi semua orang, tetapi pemeriksaan fungsi paru-paru disyorkan jika anda mempunyai gejala pernafasan yang berulang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan asma yang teruk memerlukan rawatan kecemasan
• Penyempitan saluran pernafasan yang berpanjangan boleh menjejaskan kualiti tidur dan aktiviti
• Asma yang tidak terkawal boleh menyebabkan kerosakan paru-paru jangka panjang
• Komplikasi semasa mengandung lebih tinggi jika asma tidak dikawal

Pandangan jangka panjang

Dengan pengurusan yang betul, termasuk diet seimbang, kebanyakan pesakit asma dapat menjalani kehidupan yang aktif dan produktif. Kerap berjumpa doktor dan mematuhi rawatan akan membantu anda kekal sihat.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• Global Initiative for Asthma (GINA) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.