Pleurisy: Panduan Senaman Semasa Pemulihan

Gambaran keseluruhan

Pleurisy (atau pleuritis) ialah keradangan pada pleura, iaitu lapisan nipis yang membaluti paru-paru dan dinding dalam dada. Keradangan ini menyebabkan kedua-dua lapisan bergesel apabila anda bernafas, lalu menyebabkan sakit dada yang tajam.

Pleurisy agak biasa dan boleh berlaku pada sesiapa sahaja. Ia sering dikaitkan dengan jangkitan pernafasan seperti selsema atau radang paru-paru. Punca virus selalunya sembuh sendiri dalam beberapa hari hingga beberapa minggu.

Ia boleh menjejaskan semua peringkat umur, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa muda dan pertengahan umur. Mereka yang mempunyai penyakit autoimun, penyakit buah pinggang, atau sejarah pembedahan dada mungkin berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam dan menusuk, terasa lebih teruk apabila menarik nafas dalam, batuk, atau bersin.
• Sesak nafas atau pernafasan cetek kerana cuba mengelakkan kesakitan.
• Batuk kering (kadang-kadang berkahak, bergantung kepada punca).
• Demam, menggigil, atau berpeluh (jika jangkitan).

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin menunjukkan gejala seperti merengek, cepat letih, atau sukar tidur kerana sakit dada.
• Mereka mungkin bernafas dengan cepat atau menarik nafas pendek-pendek.
• Ibu bapa perlu peka jika anak mengelak daripada bermain kerana tidak selesa.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas mungkin mengalami gejala yang lebih ringan seperti rasa tidak selesa yang samar atau kekeliruan berbanding sakit dada yang tajam.
• Mereka mungkin mengalami keletihan yang ketara dan kurang selera makan.
• Gejala pernafasan perlu diambil serius kerana risiko komplikasi lebih tinggi.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selsema atau influenza.
• Jangkitan bakteria seperti radang paru-paru (pneumonia) atau batuk kering (TB).
• Kecederaan dada seperti patah tulang rusuk atau trauma.
• Penyakit autoimun seperti lupus atau rheumatoid arthritis.
• Kanser paru-paru atau tumor yang merebak ke pleura (kurang biasa).

Faktor risiko

• Mengalami jangkitan pernafasan baru-baru ini.
• Mempunyai penyakit paru-paru kronik seperti asma atau bronkitis.
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan tertentu.
• Pembedahan dada atau jantung sebelum ini.
• Terdedah kepada asbestos atau bahan toksik yang merengsakan paru-paru.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Dapatkan rawatan segera jika anda mengalami sakit dada yang teruk atau berterusan, terutamanya jika ia datang secara tiba-tiba.
• Jika anda sukar bernafas, batuk darah, atau rasa mahu pengsan.
• Jika anda telah disahkan menghidap penyakit jantung atau paru-paru dan mengalami gejala pleurisy, jangan tunggu.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat temu janji doktor jika anda mengalami sakit dada apabila bernafas yang berlarutan lebih daripada 2-3 hari, demam ringan, atau batuk yang tidak sembuh.
• Jika anda telah menjalani rawatan tetapi gejala tidak bertambah baik dalam seminggu, berjumpa doktor semula.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah perubatan anda, kemudian mendengar bunyi paru-paru dengan stetoskop. Bunyi geseran pleura (dipanggil pleural rub) dapat membantu diagnosis. Ujian tambahan mungkin diperlukan untuk mengenal pasti punca.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada untuk melihat paru-paru dan lapisan pleura.
• Ujian darah untuk mengesan tanda jangkitan atau keradangan.
• Ultrasound dada untuk memeriksa cecair dalam ruang pleura.
• CT scan (jika perlu) untuk melihat gambaran lebih terperinci.
• Torakosentesis (mengambil sampel cecair pleura) jika terdapat pengumpulan cecair.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada pakar perubatan respiratori (doktor paru-paru) jika diagnosis tidak jelas atau jika terdapat komplikasi. Sediakan senarai soalan dan maklumat ubat yang anda ambil sebelum berjumpa doktor.

Rawatan

Rawatan pleurisy bergantung kepada punca. Matlamat utama ialah melegakan kesakitan, mengurangkan keradangan, dan merawat penyakit asas. Untuk jangkitan virus, rehat dan ubat tahan sakit (seperti yang disarankan doktor) biasanya mencukupi. Jangkitan bakteria memerlukan antibiotik, manakala penyakit autoimun mungkin memerlukan rawatan khusus untuk mengawal keradangan.

Penjagaan diri di rumah

• Ambil cuti dan rehat secukupnya; elakkan aktiviti lasak sehingga sakit dada reda.
• Gunakan pek haba atau kompres suam pada bahagian dada untuk melegakan ketidakselesaan (jika doktor membenarkan).
• Sokong dada dengan bantal apabila batuk atau bersin untuk mengurangkan kesakitan.
• Sentiasa berjumpa doktor sebelum mengambil sebarang ubat, termasuk ubat tahan sakit.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-radang untuk mengurangkan keradangan, atau antibiotik jika jangkitan bakteria dikenal pasti. Jika terdapat pengumpulan cecair yang banyak, doktor mungkin perlu mengeluarkannya melalui prosedur kecil untuk melegakan gejala. Rawatan fisioterapi pernafasan juga boleh membantu membersihkan paru-paru dan memulihkan corak pernafasan normal.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pleurisy. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat komplikasi serius seperti jangkitan di dalam ruang pleura (empyema) atau tumor yang menyebabkan keradangan. Doktor akan membincangkan pilihan ini secara terperinci.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa fasa pemulihan, dengarkan badan anda. Mulakan dengan aktiviti ringan seperti berjalan perlahan, dan tingkatkan secara beransur-ansur. Elakkan sebarang senaman yang menyebabkan sakit dada atau sesak nafas. Tidur dengan kedudukan sedikit tegak boleh membantu pernafasan lebih selesa.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok atau bahan perengsa lain.
• Tidur yang mencukupi untuk menyokong sistem imun.
• Amalkan teknik pernafasan dalam dan perlahan untuk mengelakkan paru-paru daripada 'melekat'.
• Elakkan senaman lasak atau angkat berat sehingga doktor memberi lampu hijau.

Diet dan senaman

Pemakanan seimbang membantu pemulihan, terutamanya makanan kaya protein dan vitamin C. Untuk senaman, mulakan dengan regangan ringan dan senaman pernafasan (contohnya, tarik nafas dalam melalui hidung, hembus melalui mulut) beberapa kali sehari. Apabila sakit reda, anda boleh berjalan selama 10-15 minit dan meningkatkan tempoh secara berperingkat. Berhenti serta-merta jika rasa sakit atau sesak muncul.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dada yang berlarutan dan batasan pergerakan boleh menyebabkan kebimbangan atau tekanan. Ia normal untuk berasa risau tentang kesihatan paru-paru. Bercakap dengan keluarga atau rakan, dan jika perlu, dapatkan sokongan psikologi daripada kaunselor atau talian bantuan kesihatan mental.

Pencegahan

Tidak semua kes pleurisy boleh dicegah, kerana banyak punca berkaitan jangkitan virus. Namun, anda boleh mengurangkan risiko dengan mengekalkan kesihatan paru-paru, menjaga kebersihan, dan mengelakkan pencetus seperti asap rokok.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin influenza dan vaksin pneumokokus boleh mengurangkan risiko jangkitan yang boleh menyebabkan pleurisy. Bincangkan dengan doktor tentang jadual vaksinasi yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada pemeriksaan rutin khusus untuk pleurisy. Namun, jika anda mempunyai penyakit autoimun atau sejarah pendedahan asbestos, doktor mungkin mengesyorkan pemantauan berkala fungsi paru-paru.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pengumpulan cecair di antara lapisan pleura (efusi pleura) yang boleh menekan paru-paru dan menyukarkan pernafasan.
• Radang paru-paru yang merebak atau menjadi teruk.
• Fibrosis pleura (parut pada pleura) yang boleh menyebabkan sesak nafas jangka panjang.
• Empyema (nanah dalam ruang pleura) — keadaan serius yang memerlukan rawatan segera.

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, pleurisy yang dikesan awal dan dirawat dengan betul selalunya pulih sepenuhnya tanpa kesan jangka panjang. Pemulihan mungkin mengambil masa beberapa minggu, tetapi dengan rehat, mengikut nasihat doktor, dan kembali bersenam secara berperingkat, kebanyakan orang dapat meneruskan aktiviti harian seperti biasa. Sentiasa berkomunikasi dengan pasukan perubatan anda untuk memastikan pemulihan berjalan lancar.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Klinik Kesihatan Kerajaan (KKM) berdekatan anda · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.