Pleurisy: Panduan Penjagaan Sendiri untuk Paru-paru dan Pernafasan

Gambaran keseluruhan

Pleurisy adalah keradangan pada pleura, iaitu lapisan nipis yang menyelaputi paru-paru dan permukaan dalam dada. Apabila lapisan ini meradang, ia akan bergeser ketika anda bernafas atau batuk, lalu menyebabkan kesakitan yang tajam.

Pleurisy tidak dianggap sebagai penyakit yang sangat kerap, tetapi ia boleh berlaku pada sesiapa sahaja, terutama selepas jangkitan paru-paru atau penyakit lain yang menjejaskan dada.

Pleurisy boleh menyerang semua peringkat umur. Risiko lebih tinggi pada mereka yang menghidap jangkitan paru-paru, penyakit autoimun seperti lupus, atau mereka yang pernah menjalani pembedahan dada.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam, bertambah teruk apabila menarik nafas, batuk, atau bersin
• Sesak nafas, walaupun semasa rehat
• Batuk kering atau batuk dengan kahak
• Demam dan menggigil
• Badan berasa lemah dan letih

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin tidak dapat menggambarkan sakit dada dengan jelas. Sebaliknya, mereka mungkin kelihatan merengek, cepat letih, atau mengalami sakit perut kerana ketidakselesaan di dada.
• Sukar bernafas atau kesukaran menyusu, selera makan berkurang

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang yang lebih tua mungkin tidak menunjukkan sakit dada yang tipikal; gejala mereka mungkin kurang jelas seperti rasa pening, kekeliruan, kurang selera makan, atau sendi yang sakit.
• Sesak nafas mungkin menjadi satu-satunya gejala yang ketara

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus, seperti selesema atau jangkitan paru-paru ringan
• Jangkitan bakteria pada paru-paru (pneumonia atau tuberkulosis)
• Penyakit autoimun seperti lupus atau artritis reumatoid, yang menyebabkan keradangan dalam badan
• Kecederaan dada, seperti tulang rusuk retak atau kesan kemalangan
• Pembekuan darah dalam paru-paru
• Kesan sampingan selepas pembedahan jantung atau dada

Faktor risiko

• Sejarah penyakit paru-paru kronik seperti asma atau COPD
• Menghidap penyakit autoimun
• Pernah menjalani pembedahan dada atau jantung
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan tertentu

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika sakit dada teruk dan tidak hilang dengan rehat
• Jika anda sukar bernafas walaupun semasa rehat
• Jika demam tinggi berterusan atau kahak berdarah

Buat temujanji rutin jika:

• Jika sakit dada ringan yang berlangsung lebih daripada 2–3 hari
• Jika anda baru pulih dari jangkitan selesema atau paru-paru dan mengalami sakit dada ketika bernafas

Diagnosis

Doktor akan mendengar bunyi dada anda dengan stetoskop. Bunyi geseran pleura, yang kedengaran seperti kulit digosok, membolehkan doktor mengesyaki pleurisy. Riwayat kesihatan dan pemeriksaan fizikal sangat membantu untuk membuat diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada untuk melihat keradangan atau pengumpulan cecair
• Ujian darah untuk mengesan tanda jangkitan atau penyakit autoimun
• Ultrasound dada untuk melihat lapisan pleura dan cecair di sekeliling paru-paru
• Imbasan CT atau ujian kahak jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan fizikal diikuti beberapa ujian asas sepertii X-ray dan ujian darah. Kebanyakan pesakit akan mendapat diagnosis awal pada hari yang sama, dan rawatan boleh dimulakan dengan segera.

Rawatan

Rawatan pleurisy bertujuan melegakan kesakitan dan merawat punca keradangan. Jika puncanya jangkitan kuman, doktor akan berikan antibiotik. Untuk jangkitan virus, rehat dan ubat anti-radang mungkin mencukupi.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya di rumah sehingga kesakitan berkurangan
• Elakkan pergerakan mengejut atau mengangkat benda berat
• Semasa batuk, tekan bantal atau tangan ke dada untuk sokongan dan mengurangkan sakit
• Gunakan kompres suam atau sejuk di kawasan dada untuk melegakan ketidakselesaan, tetapi jangan terlalu lama
• Berhenti merokok dan jauhi asap rokok, kerana ia boleh memburukkan keradangan paru-paru

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-radang bukan steroid (NSAID) untuk melegakan kesakitan dan keradangan, atau ubat penahan sakit yang lebih sesuai. Jika jangkitan bakteria disahkan, antibiotik akan diberikan. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan mengambil ubat tanpa preskripsi untuk mengelakkan kesan sampingan yang berbahaya.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika terdapat pengumpulan cecair yang besar di antara pleura (efusi pleura), doktor mungkin perlu mengeluarkan cecair dengan jarum atau tiub untuk melegakan tekanan dan membantu paru-paru berkembang.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, berehatlah di rumah dan kurangkan aktiviti fizikal. Amalkan pernafasan perlahan dan dalam untuk membantu paru-paru berfungsi dengan selesa. Minta ahli keluarga membantu kerja rumah supaya anda tidak terlalu penat.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan pendedahan kepada asap atau bahan pencemar
• Elakkan aktiviti lasak atau bersukan sehingga doktor memberi kebenaran
• Pastikan rehat dan tidur yang cukup setiap malam

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein untuk membantu sistem imun. Minum air kosong secukupnya setiap hari. Apabila kesakitan berkurangan, anda boleh mulakan senaman ringan seperti berjalan perlahan, tetapi hentikan jika berasa tidak selesa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dada yang berterusan boleh menimbulkan kebimbangan atau tekanan. Tidak mengapa untuk berasa risau; berbincang dengan keluarga atau doktor. Jika perasaan sedih atau bimbang berterusan, minta bantuan profesional kesihatan mental.

Pencegahan

Tidak semua kes pleurisy boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kesihatan paru-paru dan mencegah jangkitan pernafasan.

Vaksin

Pastikan vaksinasi anda terkini, termasuk vaksin selesema dan vaksin pneumokokus, seperti yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Ini membantu mencegah jangkitan paru-paru yang boleh membawa kepada pleurisy.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk pleurisy. Pemeriksaan doktor diperlukan hanya apabila anda mengalami gejala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Effusi pleura – pengumpulan cecair berlebihan yang boleh menekan paru-paru
• Empiema – jangkitan nanah dalam rongga pleura yang memerlukan rawatan agresif
• Pembentukan tisu parut pada pleura (fibrosis) yang boleh menyekat pergerakan paru-paru dan menyebabkan sesak nafas berpanjangan

Pandangan jangka panjang

Berita baik: kebanyakan pesakit pleurisy pulih sepenuhnya dalam beberapa hari hingga beberapa minggu dengan rawatan yang sesuai. Komplikasi jarang berlaku dan boleh diatasi oleh doktor. Dengan rehat yang mencukupi dan mengikuti nasihat perubatan, paru-paru anda akan kembali berfungsi dengan normal.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• American Lung Association ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.