Pneumonia: Waspada Komplikasi

Gambaran keseluruhan

Pneumonia ialah jangkitan pada paru-paru yang menyebabkan kantung udara kecil (alveoli) menjadi radang dan berisi cecair atau nanah. Keadaan ini mengganggu pertukaran oksigen dalam darah.

Ya, pneumonia adalah penyakit biasa di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi risiko lebih tinggi untuk bayi, warga emas, dan mereka yang mempunyai penyakit kronik.

Pneumonia boleh menyerang semua peringkat umur. Risiko tinggi bagi kanak-kanak bawah 5 tahun, orang dewasa 65 tahun ke atas, perokok, dan mereka yang sistem imunnya lemah atau menghidap penyakit seperti diabetes, asma, atau penyakit jantung.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk (boleh disertai kahak berwarna atau berdarah)
• Demam dan menggigil
• Sesak nafas atau pernafasan cepat
• Sakit dada apabila menarik nafas
• Rasa letih dan lemah
• Hilang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat atau sukar
• Hidung kembang apabila menarik nafas
• Bunyi dengusan
• Demam dan kerengsaan
• Muntah atau tidak aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan mental mendadak
• Rasa lemah dan mudah jatuh
• Kurang selera makan
• Demam yang mungkin rendah atau tiada demam langsung

Punca

Punca utama

• Bakteria seperti Streptococcus pneumoniae (paling biasa)
• Virus seperti selesema (influenza) dan virus COVID-19
• Kulat, terutama pada orang yang sistem imunnya lemah
• Aspirasi (tersedak) makanan atau cecair masuk ke paru-paru

Faktor risiko

• Umur: bayi dan warga emas lebih berisiko
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Penyakit kronik seperti asma, diabetes, dan jantung
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubatan
• Dimasukkan ke hospital, terutama jika memerlukan bantuan pernafasan
• Jangkitan saluran pernafasan yang tidak dirawat dengan baik

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sesak nafas, batuk berdarah, atau gejala yang teruk, dapatkan rawatan segera.
• Jika bibir atau kuku menjadi kebiruan, panggil perkhidmatan kecemasan dengan serta-merta.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami batuk berterusan, demam, atau rasa tidak sihat selama lebih daripada beberapa hari.
• Jika anda berisiko tinggi dan mula menunjukkan gejala pneumonia, jangan tunggu lama untuk berjumpa doktor.

Diagnosis

Doktor akan menilai gejala, membincangkan sejarah kesihatan, dan mendengar bunyi paru-paru menggunakan stetoskop. Ujian tambahan mungkin diperlukan untuk mengesahkan diagnosis dan menentukan punca.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian X-ray dada untuk melihat kawasan jangkitan
• Ujian darah untuk mengesan jangkitan dan tanda keradangan
• Ujian kahak untuk mengenal pasti kuman penyebab
• Ujian oksimeter nadi untuk mengukur paras oksigen dalam darah

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berehat dan minum banyak air. Jika jangkitan ringan, rawatan di rumah mungkin mencukupi. Jika serius, doktor akan mengesyorkan rawatan di hospital untuk pemantauan rapi.

Rawatan

Rawatan pneumonia bergantung kepada punca, keterukan jangkitan, dan kesihatan keseluruhan pesakit. Kebanyakan pesakit boleh pulih di rumah dengan rehat dan ubat-ubatan. Kes yang lebih serius memerlukan kemasukan ke hospital.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya untuk membantu badan melawan jangkitan
• Minum air kosong atau minuman suam dalam kuantiti yang mencukupi untuk mengelakkan dehidrasi
• Elakkan merokok dan asap rokok kerana ia merengsakan paru-paru
• Ambil ubat mengikut nasihat doktor, jangan hentikan tanpa berunding

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi antibiotik jika punca jangkitan adalah bakteria, ubat antiviral untuk virus, atau ubat untuk melegakan demam dan batuk. Ubat-ubatan tertentu seperti kortikosteroid mungkin digunakan dalam kes tertentu. Semua rawatan perlu mengikut preskripsi dan nasihat doktor, bukan secara sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat komplikasi seperti abses paru-paru (nanah dalam paru-paru) yang tidak sembuh dengan ubat, atau jika terdapat cecair terinfeksi di sekeliling paru-paru yang perlu dikeluarkan.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, tubuh anda memerlukan masa. Berhenti daripada aktiviti berat, dengar isyarat badan, dan elakkan pergi ke tempat sesak untuk mengurangkan risiko jangkitan tambahan.

Tip gaya hidup

• Jangan merokok dan elakkan pendedahan kepada asap rokok
• Basuh tangan dengan kerap menggunakan sabun atau pensanitasi
• Rehat dan tidur yang cukup
• Pastikan persekitaran bersih dan berventilasi baik
• Patuhi nasihat doktor tentang rawatan dan susulan

Diet dan senaman

Makan makanan berkhasiat seperti buah-buahan, sayur-sayuran, dan makanan tinggi protein untuk membantu pemulihan. Minum air secukupnya. Apabila anda berasa lebih baik, lakukan pergerakan ringan seperti berjalan perlahan, tetapi elakkan senaman berat sehingga doktor memberikan kebenaran.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit seperti pneumonia boleh menyebabkan kebimbangan atau suasana hati yang rendah. Anda tidak keseorangan. Bercakap dengan keluarga atau sahabat, dan luahkan perasaan anda. Jika anda mengalami tanda-tanda kemurungan atau krisis emosi, sila hubungi doktor atau talian bantuan kesihatan mental setempat.

Pencegahan

Ya, risiko pneumonia boleh dikurangkan dengan vaksin, mengamalkan kebersihan yang baik, berhenti merokok, dan menguruskan penyakit kronik dengan baik.

Vaksin

Vaksin penting seperti vaksin pneumokokal, vaksin influenza, dan vaksin COVID-19 membantu mencegah jangkitan yang boleh menyebabkan pneumonia. Rujuk doktor atau klinik kesihatan untuk mendapatkan jadual vaksin yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan merebak ke dalam darah (bakteremia)
• Terkumpulnya nanah dalam paru-paru (abses paru-paru)
• Cecair berlebihan di sekeliling paru-paru (efusi pleura)
• Kegagalan pernafasan yang memerlukan bantuan mesin pernafasan
• Kerosakan pada organ lain seperti buah pinggang atau jantung

Pandangan jangka panjang

Rawatan yang cepat dan betul dapat menyembuhkan kebanyakan kes pneumonia. Walaupun komplikasi mungkin berlaku, pasukan perubatan mempunyai cara untuk mengurus dan merawatnya. Dengan sokongan yang baik, anda boleh pulih dan kembali menjalani kehidupan normal.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.