Cirit-birit: Panduan Gaya Hidup untuk Pesakit

Gambaran keseluruhan

Cirit-birit ialah keadaan di mana anda membuang air besar dengan najis yang cair atau berair lebih kerap daripada biasa. Ia biasanya berlangsung satu hingga dua hari dan tidak berbahaya jika anda minum air secukupnya.

Ya, cirit-birit ialah masalah yang sangat biasa. Hampir semua orang pernah mengalaminya beberapa kali dalam setahun.

Cirit-birit boleh menyerang semua peringkat umur, tetapi kanak-kanak, orang tua, dan individu dengan sistem imun lemah lebih berisiko mengalami komplikasi.

Gejala

Gejala biasa

• Najis cair atau berair lebih kerap daripada biasa
• Kekejangan atau sakit perut
• Mual atau muntah
• Kembung perut
• Kadang-kadang demam ringan

Gejala pada kanak-kanak

• Mulut atau lidah kering
• Menangis tanpa air mata
• Mata atau pipi kelihatan cengkung
• Kurang daripada enam lampin basah sehari
• Berasa sangat letih atau tidak aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa pening atau lemah
• Kekeliruan atau sukar menumpukan perhatian
• Mulut dan kulit kering
• Kurang kencing daripada biasa
• Tekanan darah menurun

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus (seperti gastroenteritis virus)
• Jangkitan bakteria daripada makanan atau air tercemar (keracunan makanan)
• Parasit dalam makanan atau minuman
• Kesan sampingan daripada sesetengah ubat
• Masalah pencernaan seperti intoleransi laktosa atau penyakit usus

Faktor risiko

• Tidak mencuci tangan selepas tandas atau sebelum makan
• Memakan makanan yang tidak dimasak sepenuhnya atau mentah
• Melancong ke kawasan dengan sanitasi yang kurang baik
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau rawatan tertentu
• Tinggal atau bekerja di tempat yang sesak seperti asrama

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Cirit-birit berlarutan lebih 48 jam pada orang dewasa atau lebih 24 jam pada kanak-kanak
• Najis berdarah atau hitam
• Tanda-tanda dehidrasi teruk
• Demam tinggi melebihi 38.5°C
• Sakit perut yang bertambah teruk

Buat temujanji rutin jika:

• Cirit-birit sering berulang tanpa sebab yang jelas
• Anda baru sahaja pulang dari luar negara
• Anda mengambil ubat tertentu yang mungkin berkaitan
• Anda mempunyai penyakit kronik seperti kencing manis atau penyakit buah pinggang

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah pemakanan, perjalanan, dan ubat-ubatan yang anda ambil. Doktor juga akan memeriksa tanda-tanda dehidrasi seperti kelembapan mulut dan denyutan nadi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal
• Ujian najis untuk mencari bakteria, virus, atau parasit
• Ujian darah untuk memeriksa tanda dehidrasi atau jangkitan
• Ujian air kencing untuk menilai fungsi buah pinggang

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diminta memberi sampel najis. Prosedur ini selamat dan tidak menyakitkan. Hasil ujian membantu doktor memilih rawatan yang sesuai.

Rawatan

Rawatan utama cirit-birit ialah menggantikan cecair dan garam yang hilang, serta membiarkan usus berehat. Sebahagian besar cirit-birit berjangkit akan pulih dengan sendirinya tanpa ubat khusus.

Penjagaan diri di rumah

• Minum banyak air kosong, sup ayam, atau larutan rehidrasi oral (garam dan gula dalam air) mengikut arahan ahli farmasi
• Makan makanan lembut dan mudah hadam seperti pisang, nasi, bubur, dan roti bakar
• Elakkan makanan berminyak, pedas, susu, dan minuman berkafein
• Cuci tangan dengan sabun dan air bersih selepas setiap kali ke tandas
• Rehat secukupnya dan jangan memaksa diri ke tempat jauh
• Gunakan kain lap atau tisu basah untuk mengurangkan kerengsaan pada dubur

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan ubat untuk mengurangkan pergerakan usus atau antibiotik jika jangkitan bakteria disahkan. Rawatan selalu bergantung kepada punca dan keadaan pesakit. Jangan beli ubat cirit-birit tanpa nasihat profesional kesihatan, terutamanya untuk kanak-kanak.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk cirit-birit. Ia hanya dipertimbangkan jika ada masalah serius seperti halangan usus atau apendiks yang didiagnosis doktor.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa cirit-birit, dekatkan diri dengan tandas dan bawa botol air ke mana-mana. Anda boleh gunakan tuala tangan dan tukar pakaian jika perlu. Pastikan anda berehat dan mengelakkan aktiviti berat sehingga pulih.

Tip gaya hidup

• Sentiasa mencuci tangan sebelum menyediakan makanan dan selepas ke tandas
• Minum cecair dengan kerap walaupun tidak berasa haus
• Makan dalam bahagian kecil tapi kerap
• Amalkan kebersihan dapur dan penyimpanan makanan yang betul
• Rancang perjalanan dengan tahu lokasi tandas dan bekalan air

Diet dan senaman

Selepas gejala berkurang, mula makan makanan biasa secara beransur-ansur. Pilih diet rendah serat seperti nasi putih dan sayur yang dimasak lembut. Elak senaman berat selama beberapa hari untuk mengelakkan keletihan. Apabila pulih sepenuhnya, aktiviti fizikal boleh diteruskan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Cirit-birit yang berlarutan boleh membuat anda berasa malu, cemas, atau kecewa. Tekanan juga boleh memburukkan gejala. Bercakap dengan keluarga atau rakan tentang perasaan anda boleh membantu. Jika kebimbangan berlanjutan, berjumpa doktor atau pakar kaunseling.

Pencegahan

Anda boleh mengurangkan risiko cirit-birit dengan mencuci tangan, memasak makanan hingga matang, minum air bersih, dan menjaga kebersihan tandas.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk cirit-birit umum, tetapi vaksin untuk melindungi kanak-kanak daripada virus rotavirus (salah satu punca utama cirit-birit) mungkin disyorkan oleh doktor.

Program saringan

Tiada pemeriksaan saringan rutin untuk cirit-birit. Walau bagaimanapun, jika anda kerap mengalaminya, doktor mungkin mencadangkan ujian untuk mencari punca.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi yang serius, iaitu kekurangan air dan garam dalam badan
• Kekurangan elektrolit boleh menjejaskan fungsi jantung dan otot
• Kegagalan buah pinggang dalam keadaan yang teruk
• Kekurangan zat makanan jika cirit-birit berlanjutan

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang dengan cirit-birit pulih sepenuhnya dalam beberapa hari dengan penjagaan di rumah. Mendapatkan rawatan awal dan mengikuti nasihat kesihatan membantu mencegah masalah yang lebih serius. Anda boleh kembali menjalani kehidupan normal selepas pulih.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.