Demam: Panduan Penjagaan dan Gaya Hidup Pesakit

Gambaran keseluruhan

Demam ialah keadaan apabila suhu badan meningkat melebihi paras normal (biasanya 37 darjah Celsius). Ini adalah tanda badan sedang melawan jangkitan atau penyakit, bukan satu penyakit itu sendiri.

Demam sangat biasa berlaku pada semua peringkat umur, terutamanya pada kanak-kanak.

Demam boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi kanak-kanak kecil, warga emas, dan mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah lebih mudah terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan meningkat (terasa panas ketika disentuh)
• Menggigil atau rasa sejuk
• Berpeluh
• Sakit kepala
• Sakit-sakit badan dan otot
• Rasa lemah dan letih

Gejala pada kanak-kanak

• Suhu tinggi melebihi 37.5 darjah Celsius
• Keresahan atau menangis berterusan
• Kurang selera makan atau muntah
• Ruam pada kulit
• Kadang-kala sawan demam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Suhu badan meningkat atau mungkin tidak begitu tinggi
• Sukar bernafas
• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku
• Rasa lemah atau sukar bergerak
• Sakit dada atau tidak sedar diri

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema atau influenza
• Jangkitan bakteria seperti tonsilitis atau jangkitan salur kencing
• Sakit selepas vaksinasi
• Radang seperti radang sendi
• Cuaca panas atau terlalu terdedah kepada matahari

Faktor risiko

• Kanak-kanak di bawah 5 tahun
• Warga emas
• Mereka yang menjalankan rawatan kanser atau imuniti rendah
• Mempunyai penyakit autoimun
• Tidak mengambil vaksin yang disyorkan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam melebihi 3 hari
• Demam disertai ruam
• Sukar bernafas
• Anak yang mengantuk luar biasa
• Leher kaku atau sakit kepala kuat

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda risau tentang gejala
• Sekiranya anda ingin tahu sebab demam
• Bagi kanak-kanak di bawah 2 tahun dengan demam yang berlarutan

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan anda dan melakukan pemeriksaan fizikal termasuk mengukur suhu badan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian suhu badan
• Ujian darah
• Ujian air kencing
• Ujian kahak atau budaya tekak jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin akan bertanya tentang gejala, aktiviti terkini, dan sejarah perjalanan. Ujian makmal mungkin diperlukan untuk mengenal pasti punca.

Rawatan

Rawatan untuk demam bergantung kepada puncanya. Sekiranya ia jangkitan virus, badan akan menguatkan sistem imun untuk melawan. Untuk jangkitan bakteria, doktor mungkin memberi antibiotik yang sesuai.

Penjagaan diri di rumah

• Berehat secukupnya di rumah
• Minum banyak air kosong untuk elak dehidrasi
• Gunakan pakaian yang ringan dan tidak terlalu tebal
• Kompres atau kain lembap pada dahi untuk keselesaan
• Ambil makanan yang mudah dihadam seperti bubur atau sup
• Pantau suhu secara berkala

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menasihatkan penggunaan ubat demam yang dijual bebas, tetapi anda harus berunding dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil sebarang ubat. Jangan beri ubat kepada kanak-kanak tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk demam. Ia hanya dijalankan jika terdapat jangkitan setempat seperti abses yang perlu dikeluarkan.

Hidup dengan keadaan ini

Demam memerlukan rehat. Anda boleh kembali ke aktiviti harian apabila suhu normal dan gejala hilang. Ambil cuti dari kerja atau sekolah untuk elak menjangkiti orang lain.

Tip gaya hidup

• Dapatkan tidur yang cukup
• Kekal aktif secara sederhana selepas demam reda
• Amalkan kebersihan seperti basuh tangan kerap
• Elakkan minuman beralkohol dan berkafein semasa demam

Diet dan senaman

Minum air kosong dan makan makanan berkhasiat seperti buah-buahan dan sayur-sayuran. Selepas demam reda, anda boleh melakukan senaman ringan secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Demam yang berpanjangan boleh menyebabkan kebimbangan dan kelesuan mental. Ambil masa untuk berehat dan bercakap dengan keluarga atau rakan.

Pencegahan

Demam yang disebabkan oleh jangkitan boleh dicegah dengan mengamalkan kebersihan yang baik dan vaksinasi.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan vaksin lain mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia boleh membantu mencegah penyakit berjangkit yang menyebabkan demam.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk demam, tetapi pemeriksaan kesihatan berkala penting untuk mengesan jangkitan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi akibat kurang minum
• Sawan demam terutama pada kanak-kanak
• Keradangan atau jangkitan yang merebak ke bahagian lain
• Keletihan yang berpanjangan

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan demam reda dalam beberapa hari dengan penjagaan yang betul. Anda boleh kembali ke rutin biasa apabila sihat. Jika demam berlarutan atau gejala memburuk, berjumpa dengan doktor.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.