Kurangkan Risiko Penyakit Pankreas

Gambaran keseluruhan

Pankreas ialah organ kecil di dalam badan anda yang terletak di belakang perut. Ia menghasilkan enzim untuk mencerna makanan dan hormon seperti insulin untuk mengawal gula darah. Mengurangkan risiko penyakit pankreas bermaksud anda mengambil langkah untuk menjaga pankreas anda supaya ia berfungsi dengan baik dan mengelakkan penyakit seperti pankreatitis (keradangan pankreas) dan kanser pankreas.

Penyakit pankreas seperti pankreatitis agak biasa, terutama pada orang dewasa. Kanser pankreas pula kurang biasa tetapi sangat serius. Walau bagaimanapun, dengan menjaga kesihatan, anda boleh mengurangkan risikonya.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa, perokok, pengambil alkohol, mereka yang mempunyai batu karang hempedu, dan mereka yang mempunyai sejarah keluarga atau penyakit seperti kencing manis.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit di bahagian atas perut yang mungkin memancar ke belakang
• Kembung atau rasa tidak selesa selepas makan
• Penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas
• Najis berbau busuk atau berlemak (steatorrhea)
• Loya atau muntah

Gejala pada kanak-kanak

• Pankreatitis pada kanak-kanak jarang berlaku, tetapi ia boleh menyebabkan sakit perut berulang, loya, dan muntah.
• Jika anak anda kehilangan berat badan atau tidak membesar dengan baik, dapatkan nasihat doktor.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada warga emas, gejala mungkin kurang jelas, seperti hilang selera makan, keletihan, atau kekeliruan.
• Sakit perut yang teruk atau berpanjangan perlu segera dibawa ke doktor.

Punca

Punca utama

• Batu karang hempedu
• Pengambilan alkohol berlebihan
• Merokok
• Jangkitan atau trauma pada abdomen
• Penyakit genetik (keturunan) yang jarang berlaku

Faktor risiko

• Umur lebih 50 tahun
• Berat badan berlebihan atau obesiti
• Kencing manis
• Sejarah keluarga kanser pankreas
• Pemakanan tinggi lemak dan daging diproses

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit perut yang teruk, terutamanya jika ia kekal atau bertambah buruk
• Kuning pada kulit atau mata
• Muntah berterusan atau demam panas

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit perut yang berulang atau rasa tidak selesa selepas makan
• Penurunan berat badan tanpa sebab
• Najis berubah secara ketara, seperti berlemak atau kelabu

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, membuat pemeriksaan fizikal, dan mungkin menjalankan ujian yang diperlukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa enzim pankreas dan gula darah
• Ultrasound atau imbasan CT untuk melihat struktur pankreas
• Ujian najis untuk memeriksa enzim pencernaan
• Imbasan MRI atau endoskopik mungkin digunakan jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Jika doktor mengesyaki masalah pankreas, anda mungkin dirujuk kepada pakar. Jangan risau, kebanyakan ujian ini tidak menyakitkan atau hanya memberi sedikit ketidakselesaan.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca dan tahap penyakit. Tujuannya adalah untuk melegakan gejala, mencegah kerosakan lanjut, dan mengekalkan fungsi pankreas yang baik.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok
• Berhenti atau kurangkan minum alkohol
• Makan makanan seimbang dengan lemak yang sihat
• Kekalkan berat badan yang ideal
• Kawal gula darah jika anda menghidap kencing manis

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk melegakan kesakitan atau menggantikan enzim pencernaan jika pankreas tidak berfungsi dengan baik. Bagi pesakit kencing manis akibat masalah pankreas, doktor akan menguruskan gula darah. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan ubah sendiri ubat anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi jika terdapat batu karang yang menyumbat atau komplikasi yang serius, doktor pakar akan membincangkan pilihan pembedahan dengan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda berisiko tinggi atau sudah mempunyai masalah pankreas, jalani kehidupan yang sihat: makan secara teratur, minum air secukupnya, dan elakkan makanan bergoreng atau terlalu manis. Dapatkan tidur yang cukup dan kawal stres.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok
• Hadkan alkohol atau tidak langsung meminumnya
• Bersenam sekurang-kurangnya 30 minit sehari
• Elakkan diet tinggi lemak tepu dan daging diproses

Diet dan senaman

Amalkan diet tinggi sayur, buah, bijirin penuh, dan protein tanpa lemak. Bersenam secara kerap membantu mengekalkan berat badan dan mengurangkan risiko keradangan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi risiko atau diagnosis penyakit pankreas boleh menimbulkan keresahan. Adalah penting untuk bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor. Kesihatan mental adalah sebahagian daripada kesihatan keseluruhan.

Pencegahan

Tidak semua penyakit pankreas boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan ketara melalui gaya hidup sihat. Menurut panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), amalan pemakanan sihat dan aktiviti fizikal membantu mencegah pelbagai penyakit, termasuk yang berkaitan pankreas.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk orang awam. Ujian saringan mungkin disyorkan jika anda mempunyai risiko tinggi, seperti sejarah keluarga yang kuat atau sindrom genetik tertentu.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pankreatitis berulang boleh menyebabkan kerosakan kekal (pankreatitis kronik)
• Kurang enzim pencernaan menyebabkan masalah menyerap nutrien dan berat badan menurun
• Kerosakan sel penghasil insulin menyebabkan kencing manis
• Dalam kes yang serius, kanser pankreas boleh berkembang

Pandangan jangka panjang

Penyakit pankreas boleh diuruskan dengan baik jika dikesan awal. Ramai pesakit dapat meneruskan kehidupan yang aktif dan selesa dengan rawatan yang betul. Sentiasa bekerjasama dengan pasukan kesihatan anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.