Pleurisy: Petua Gaya Hidup untuk Pesakit

Gambaran keseluruhan

Pleurisy ialah keradangan pada lapisan nipis yang menyelaputi paru-paru (pleura) dan bahagian dalam dinding dada. Apabila lapisan ini meradang, setiap nafas, batuk, atau pergerakan boleh menyebabkan rasa sakit yang tajam.

Pleurisy tidak begitu biasa, tetapi ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja. Ia sering muncul selepas jangkitan paru-paru atau dada, dan kadang-kadang tanpa sebab yang jelas.

Pleurisy boleh menyerang semua peringkat umur. Ia lebih kerap dilihat pada orang dewasa yang mengalami jangkitan dada, penyakit autoimun, kecederaan dada, atau pembedahan di bahagian dada.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam dan terasa semakin sakit apabila menarik nafas, batuk, atau bersin
• Sukar bernafas atau rasa sesak nafas
• Batuk yang kadang-kadang disertai kahak
• Demam dan rasa sejuk (menggigil) jika ada jangkitan

Gejala pada kanak-kanak

• Menangis atau merengek kerana sakit dada
• Bernafas dengan laju atau berbunyi
• Tidak mahu berbaring atau bergerak kerana sakit
• Demam atau hilang selera makan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit dada yang mungkin tidak begitu ketara, sebaliknya rasa lemah atau keliru
• Sesak nafas yang semakin teruk
• Batuk berpanjangan
• Demam yang sederhana atau tiada demam langsung

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema atau jangkitan paru-paru
• Jangkitan bakteria seperti pneumonia
• Penyakit autoimun seperti lupus atau artritis reumatoid
• Kecederaan pada dada seperti tulang rusuk patah atau kesan kemalangan
• Pembekuan darah dalam salur darah di paru-paru (embolisme pulmonari)

Faktor risiko

• Baru pulih daripada jangkitan pernafasan atau radang paru-paru
• Mempunyai penyakit autoimun seperti lupus atau artritis reumatoid
• Kecederaan terkini atau pembedahan di bahagian dada
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Menghidap penyakit buah pinggang atau kanser yang merebak ke dada

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit dada bertambah teruk atau menyebabkan anda sukar bernafas
• Demam tinggi yang berterusan
• Sakit dada yang menyerang tiba-tiba tanpa sebab
• Dahak berwarna kuning/kehijauan yang banyak, atau mengandungi darah

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit dada apabila menarik nafas yang berlarutan lebih daripada beberapa hari
• Batuk yang tidak sembuh-sembuh selepas jangkitan
• Anda berisiko tinggi seperti menghidap penyakit kronik

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, kemudian mendengar bunyi nafas dengan stetoskop. Doktor mungkin akan menepuk dada anda untuk melihat kawasan yang sakit. Berdasarkan pemeriksaan awal, doktor akan memutuskan ujian lanjut yang sesuai.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada untuk melihat keadaan paru-paru dan lapisan pleura
• Ujian darah untuk mengesan jangkitan atau penyakit autoimun
• Ultrasound dada untuk melihat kumpulan cecair di sekeliling paru-paru
• Tomografi berkomputer (CT scan) untuk gambaran yang lebih terperinci

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu menunggu di klinik atau hospital untuk ujian. Jika terdapat cecair di antara lapisan pleura, doktor mungkin mengambil sampel cecair tersebut dengan jarum untuk pemeriksaan. Ini mungkin menyebabkan sedikit ketidakselesaan tetapi biasanya cepat selesai.

Rawatan

Rawatan pleurisy bertujuan untuk merawat punca keradangan, melegakan kesakitan, dan membantu anda bernafas dengan lebih selesa. Doktor akan menentukan rawatan terbaik berdasarkan punca dan keadaan kesihatan anda secara keseluruhan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan elakkan aktiviti berat sehingga rasa sakit berkurang
• Ambil ubat tahan sakit yang disyorkan oleh doktor atau ahli farmasi (ikut dos yang diberikan)
• Gunakan teknik pernafasan perlahan untuk mengurangkan rasa sesak
• Elakkan merokok dan asap rokok
• Kompres suam pada bahagian dada yang sakit (jika doktor membenarkan)

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat anti-radang untuk mengurangkan keradangan pada pleura. Sekiranya punca adalah jangkitan bakteria, antibiotik akan diberikan. Untuk penyakit autoimun, doktor akan merawat penyakit asas tersebut dengan ubat yang sesuai. Semua ubat perlu diambil mengikut nasihat doktor; jangan mengubah dos tanpa berbincang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Jika terdapat cecair yang banyak di sekeliling paru-paru dan menyebabkan kesukaran bernafas, doktor mungkin memasukkan jarum atau tiub kecil untuk mengalirkan cecair tersebut. Prosedur ini dilakukan di hospital dan biasanya cepat.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa dalam fasa pemulihan, beri masa kepada badan anda untuk sembuh. Dengarkan isyarat badan — jika anda rasa sakit atau penat, hentikan aktiviti dan rehat. Cuba tidur di sisi yang selesa untuk mengurangkan tekanan pada dada.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang untuk menguatkan sistem imun
• Minum air secukupnya untuk memastikan lendir tidak terlalu pekat
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan perlahan selepas gejala berkurang, dan tingkatkan secara beransur-ansur
• Berhenti merokok dan elakkan pendedahan kepada pencemaran udara, asap rokok, atau habuk
• Pastikan kawasan tempat tinggal anda sentiasa berventilasi dengan baik

Diet dan senaman

Pilih makanan yang berkhasiat seperti buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein tanpa lemak. Elakkan makanan bergoreng dan terlalu berminyak. Senaman ringan seperti berjalan atau pernafasan dalam boleh dilakukan jika tiada rasa sakit, tetapi elakkan senaman berat sehingga anda mendapat lampu hijau daripada doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan sakit dada yang berterusan boleh membuatkan anda berasa cemas atau sedih. Ingat bahawa ini adalah tindak balas biasa. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kakitangan kesihatan. Jika anda berasa sangat tertekan, jangan abaikan — dapatkan bantuan kaunseling atau minta doktor merujuk anda kepada pakar kesihatan mental.

Pencegahan

Tidak semua kes pleurisy boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kesihatan paru-paru, merawat jangkitan segera, mengelakkan kecederaan dada, dan menguruskan penyakit kronik dengan baik.

Vaksin

Vaksin selesema dan vaksin pneumonia boleh membantu mengurangkan risiko jangkitan yang boleh menyebabkan pleurisy. Tanyakan kepada doktor di klinik kesihatan anda mengenai jadual suntikan yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk pleurisy. Namun, jika anda mempunyai penyakit autoimun atau risiko tinggi, pemeriksaan kesihatan berkala adalah penting untuk mengesan masalah paru-paru lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Cecair berkumpul di sekeliling paru-paru (efusi pleura) yang boleh menekan paru-paru
• Paru-paru tidak dapat mengembang sepenuhnya (paru-paru runtuh)
• Jangkitan merebak ke bahagian lain badan jika punca bakteria tidak dirawat
• Keradangan berpanjangan yang menyebabkan tisu parut pada lapisan pleura

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, kebanyakan kes pleurisy boleh sembuh sepenuhnya dengan rawatan yang betul dan rehat yang cukup. Walaupun ia mungkin tidak selesa pada awalnya, mengikuti nasihat doktor dan menjaga gaya hidup anda akan membantu pemulihan. Pesakit yang menghidap penyakit kronik mungkin memerlukan rawatan berterusan, tetapi kehidupan seharian masih boleh dijalani dengan baik.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.