Mencegah Jangkitan

Gambaran keseluruhan

Jangkitan berlaku apabila kuman seperti bakteria, virus, kulat, atau parasit masuk ke dalam badan dan menyebabkan penyakit. Artikel ini menerangkan cara-cara untuk mencegah jangkitan dan melindungi diri anda, terutamanya jika anda mempunyai sistem imun yang lemah.

Jangkitan sangat biasa berlaku, contohnya selesema, batuk, dan jangkitan kulit. Kebanyakan orang akan mengalami sekurang-kurangnya beberapa jangkitan setiap tahun.

Jangkitan boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah (seperti bayi, warga emas, dan mereka yang menghidap penyakit kronik) lebih berisiko.

Gejala

Gejala biasa

• Demam
• Batuk atau selsema
• Sakit tekak
• Keletihan
• Sakit badan
• Sakit kepala
• Cirit-birit atau muntah

Gejala pada kanak-kanak

• Demam tinggi
• Kurang selera makan
• Rengsa atau merengek tanpa henti
• Sukar bernafas atau bunyi semasa bernafas
• Ruam kulit yang merebak

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan mental secara tiba-tiba
• Suhu badan yang lebih rendah daripada biasa
• Lemah atau letih yang melampau
• Kurang air kencing atau perubahan fungsi mental
• Nafas cepat atau sesak nafas

Punca

Punca utama

• Jangkitan bakteria (contoh: jangkitan kuman pada luka)
• Jangkitan virus (contoh: selesema, COVID-19)
• Jangkitan kulat (contoh: pada kulit atau mulut)
• Jangkitan parasit (contoh: malaria)

Faktor risiko

• Sistem imun yang lemah (kerana penyakit atau ubat)
• Usia (bayi dan warga emas)
• Keadaan perubatan seperti kencing manis atau penyakit jantung
• Kekurangan vaksinasi
• Keadaan persekitaran yang sesak atau tidak bersih
• Pemakanan yang tidak sihat dan kekurangan zat

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam tinggi yang tidak turun dengan rehat dan minum air
• Gejala yang semakin teruk, seperti batuk teruk atau cirit-birit berdarah
• Kesukaran bernafas atau sakit dada
• Luka yang merah, bengkak, panas, dan bernanah

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami gejala yang tidak hilang selepas beberapa hari
• Jika anda berisiko tinggi untuk jangkitan, seperti ibu mengandung atau penghidap penyakit kronik
• Jika anda perlu mendapatkan vaksin untuk melindungi diri

Diagnosis

Doktor akan bertanyakan gejala, memeriksa badan anda, dan mungkin mengarahkan ujian untuk mengenal pasti punca jangkitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah
• Ujian air kencing (urin)
• Ujian calitan tekak atau hidung
• Kultur (biakan) untuk mengenal pasti kuman
• Ujian pengimejan seperti X-ray dada

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan memeriksa suhu, kadar denyutan nadi, dan tekanan darah anda. Anda mungkin perlu memberikan sampel untuk ujian. Tempoh menunggu keputusan bergantung kepada jenis ujian.

Rawatan

Rawatan untuk jangkitan bergantung kepada jenis kuman yang menyebabkan jangkitan. Jangkitan virus biasanya hanya memerlukan rehat dan rawatan sokongan, manakala jangkitan bakteria mungkin memerlukan ubat antibiotik. Doktor anda akan menentukan rawatan terbaik.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya
• Minum air yang banyak untuk kekal hidrasi
• Makan makanan berkhasiat untuk memberi tenaga kepada badan
• Bertanya kepada doktor atau ahli farmasi tentang cara melegakan gejala seperti demam atau batuk dengan selamat
• Tinggal di rumah untuk mengelakkan menyebarkan kuman

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat antivirus, antibiotik, atau ubat antikulat bergantung kepada punca jangkitan. Ubat untuk melegakan demam dan kesakitan juga boleh diberikan untuk mengurangkan ketidakselesaan. Pengambilan ubat perlu mengikut preskripsi dan saranan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya jarang diperlukan untuk jangkitan. Ia mungkin dilakukan jika terdapat abses (nanah) yang perlu dikeluarkan, atau jangkitan di dalam badan yang tidak boleh dirawat hanya dengan ubat.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda pernah mengalami jangkitan, beri masa kepada badan anda untuk pulih. Elakkan aktiviti berat sehingga anda berasa lebih sihat. Amalkan kebersihan yang baik untuk mengelakkan jangkitan semula.

Tip gaya hidup

• Basuh tangan kerap dengan sabun dan air
• Amalkan cara hidup sihat: tidur cukup, senaman berkala, dan kurangkan stres
• Pastikan persekitaran di rumah bersih dan pengudaraan baik
• Elakkan berkongsi barangan peribadi seperti tuala atau berus gigi

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, protein dan bijirin boleh menyokong sistem imun. Senaman ringan seperti berjalan kaki membantu mengekalkan kecergasan tanpa memberi tekanan kepada badan apabila sakit.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Jangkitan atau kebimbangan tentang kesihatan boleh menyebabkan stres dan kegelisahan. Jangan abaikan kesihatan mental — bercakap dengan keluarga, rakan atau kaunselor boleh membantu. Ingat bahawa tekanan emosi boleh menjejaskan sistem imun.

Pencegahan

Banyak jangkitan boleh dicegah dengan langkah kebersihan yang betul, vaksinasi, dan menjaga kesihatan diri. Walaupun tidak semua jangkitan dapat dielakkan, risiko anda boleh dikurangkan dengan ketara.

Vaksin

Vaksin sangat penting dalam mencegah penyakit berjangkit. Ikuti jadual imunisasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk anda dan anak anda. Tanya doktor atau klinik kesihatan tentang vaksin yang perlu anda ambil.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan secara berkala boleh membantu mengesan masalah kesihatan awal, termasuk faktor risiko jangkitan. Jika anda mempunyai penyakit kronik, pastikan anda mendapat rawatan susulan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke bahagian badan yang lain
• Keracunan darah (sepsis) — keadaan yang mengancam nyawa
• Dehidrasi
• Kerosakan organ jika jangkitan teruk
• Jangkitan boleh menjadi kronik (berlarutan) jika tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Dengan penjagaan yang sesuai dan rawatan cepat, kebanyakan jangkitan boleh dirawat dengan berkesan. Memahami langkah pencegahan membantu anda kekal sihat dan mengurangkan risiko jangkitan pada masa hadapan.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• World Health Organization (WHO) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗
• Portal MyHEALTH ↗

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.