Mencegah Jangkitan Sinus

Gambaran keseluruhan

Jangkitan sinus bermaksud lapisan rongga sinus di sekitar hidung dan mata menjadi bengkak dan dijangkiti. Rongga sinus ialah ruang kecil yang dipenuhi udara. Jika ia dijangkiti, lendir akan berkumpul dan menyebabkan tekanan, sakit, dan rasa tidak selesa.

Ya, jangkitan sinus adalah masalah kesihatan yang sangat biasa di Malaysia, terutamanya semasa musim hujan atau apabila selesema berleluasa.

Sesiapa sahaja boleh mendapat jangkitan sinus, tetapi ia lebih kerap berlaku kepada mereka yang mempunyai alahan, asma, sistem imun yang lemah, atau yang terdedah kepada asap rokok dan pencemaran udara.

Gejala

Gejala biasa

• Hidung tersumbat
• Sakit atau tekanan di sekitar dahi, pipi dan mata
• Lendir pekat berwarna kuning atau hijau dari hidung
• Batuk, terutamanya pada waktu malam
• Demam sederhana
• Keletihan dan rasa tidak selesa
• Kurang deria bau atau rasa

Gejala pada kanak-kanak

• Hidung berair atau tersumbat
• Demam lebih tinggi (sehingga 39 darjah Celsius)
• Batuk dan mudah meragam
• Bengkak di sekeliling mata
• Muntah atau gangguan perut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keletihan yang berpanjangan
• Kekeliruan atau perubahan status mental
• Demam mungkin tidak ketara
• Lendir hidung berlarutan
• Hilang selera makan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema atau influenza
• Jangkitan bakteria, biasanya selepas virus yang tak sembuh sepenuhnya
• Alahan di hidung (rinitis alahan)
• Polip hidung atau struktur hidung yang tidak normal
• Jangkitan gigi yang merebak ke sinus

Faktor risiko

• Alahan bermusim atau sepanjang tahun
• Asma atau masalah pernafasan lain
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan tertentu
• Pendedahan kepada pencemaran udara atau bahan kimia di tempat kerja

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika gejala berterusan melebihi 7 hari dan semakin teruk
• Jika anda mengalami sakit kepala atau sakit muka yang teruk
• Jika demam tinggi berterusan melebihi 39 darjah Celsius
• Jika anda melihat bengkak di sekitar mata atau perubahan penglihatan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika gejala berlarutan lebih daripada 10 hari
• Jika anda sering mengalami sinusitis (lebih daripada 4 kali setahun)
• Jika anda mempunyai asma atau masalah imun dan gejala tidak berkurang
• Jika anda ragu-ragu tentang diagnosis atau rawatan

Diagnosis

Doktor akan bertanyakan gejala dan sejarah kesihatan anda, kemudian memeriksa hidung, telinga, tekak, serta menekan ringan pada muka untuk menilai kesakitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal hidung dan sinus
• Endoskopi hidung (tiub nipis berkamera untuk melihat ruang sinus)
• Ujian imej seperti X-ray atau CT scan jika perlu
• Kultur lendir hidung untuk mengenal pasti punca jangkitan dalam kes yang berlarutan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan kes tidak memerlukan ujian lanjut. Doktor akan memberi nasihat penjagaan dan mungkin mencadangkan ubat untuk melegakan gejala. Jika gejala berterusan, anda mungkin dirujuk kepada pakar telinga, hidung dan tekak (ETN).

Rawatan

Rawatan jangkitan sinus bergantung kepada puncanya. Jika ia berpunca daripada virus, tumpuan adalah untuk melegakan gejala sementara sistem imun badan melawan jangkitan. Antibiotik hanya digunakan jika terdapat jangkitan bakteria yang disahkan atau disyaki.

Penjagaan diri di rumah

• Minum banyak air kosong untuk mencairkan lendir
• Berehat secukupnya supaya badan dapat pulih
• Gunakan wap hangat dari mangkuk air panas atau mandian air suam
• Letakkan kompres hangat di dahi dan pipi untuk melegakan tekanan
• Bilas hidung dengan larutan garam yang dibeli dari farmasi atau disediakan mengikut arahan
• Elakkan merokok dan asap rokok
• Tidur dengan kepala ditinggikan sedikit untuk memudahkan saliran lendir

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menasihatkan ubat tanpa preskripsi untuk melegakan hidung tersumbat atau ubat tahan sakit. Semburan hidung steroid boleh digunakan untuk mengurangkan keradangan, tetapi hanya untuk pesakit tertentu. Antibiotik hanya diberikan jika jangkitan bakteria disyaki. Semua ubat perlu diambil mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi — jangan ubah dos sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan sinus jarang diperlukan dan hanya dipertimbangkan untuk kes yang berlarutan, jika terdapat polip atau masalah struktur yang tidak dapat dirawat dengan ubat, atau jika komplikasi berlaku. Keputusan ini akan dibincangkan dengan teliti oleh pakar ENT.

Hidup dengan keadaan ini

Pastikan rumah anda bersih dan berudara baik. Gunakan pelembap udara atau letak bekas air di bilik untuk mengelakkan udara kering. Elakkan berada dalam persekitaran berhabuk atau berasap.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok orang lain
• Basuh tangan dengan kerap menggunakan sabun dan air
• Gunakan penapis udara di rumah jika perlu
• Amalkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan
• Elakkan alergen yang diketahui seperti debunga, habuk, atau bulu haiwan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan dan sayur-sayuran, serta minum air secukupnya untuk mengekalkan kelembapan membran mukus. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu peredaran dan sistem imun, tetapi rehat yang cukup adalah lebih utama semasa gejala akut.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit sinus yang berpanjangan boleh mengganggu kualiti tidur, mood dan tumpuan. Jangan abaikan kesihatan mental anda; bercakap dengan keluarga atau doktor jika anda berasa tertekan atau cemas. Anda juga boleh mendapatkan kaunseling melalui fasiliti kesihatan tempatan.

Pencegahan

Ya, risiko jangkitan sinus dapat dikurangkan dengan mengamalkan kebersihan diri dan persekitaran, menguruskan alahan dengan baik, serta mengekalkan sistem imun yang sihat.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk sinus, tetapi mendapatkan vaksinasi rutin yang disyorkan oleh KKM seperti selesema boleh membantu mencegah jangkitan yang boleh membawa kepada sinusitis.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke tulang sekitar mata atau otak (jarang berlaku tetapi serius)
• Sinusitis kronik yang berlarutan lebih daripada 12 minggu
• Kehilangan deria bau secara kekal
• Serangan asma yang lebih kerap bagi penghidap asma
• Meningitis (jangkitan pada lapisan otak)

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul dan penjagaan yang sewajarnya, kebanyakan orang pulih sepenuhnya daripada jangkitan sinus. Jangkaan kesembuhan adalah baik terutamanya jika punca dikenal pasti dan dirawat awal. Gaya hidup sihat dapat mengurangkan risiko berulang.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.