Mencegah Wheeze (Bunyi Berdehit)

Gambaran keseluruhan

Wheeze atau berdehit ialah bunyi siulan halus yang kedengaran apabila anda bernafas, terutamanya ketika hembusan nafas. Ia berlaku apabila saluran udara dalam paru-paru menjadi sempit atau tersumbat sebahagian. Artikel ini menerangkan cara mencegah wheeze dan menjaga kesihatan saluran pernafasan.

Ya, wheeze adalah perkara biasa pada semua peringkat umur, terutamanya pada kanak-kanak dan mereka yang menghidap asma atau alahan.

Wheeze boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak kecil, perokok, pekerja yang terdedah kepada bahan kimia atau habuk, dan individu yang mempunyai sejarah keluarga asma atau ekzema.

Gejala

Gejala biasa

• Bunyi berdehit atau siulan semasa bernafas
• Rasa sesak di dada
• Batuk, terutamanya pada waktu malam atau awal pagi
• Sukar bernafas selepas bersenam atau apabila terdedah kepada alahan

Gejala pada kanak-kanak

• Bunyi berdehit yang jelas kedengaran walaupun tanpa stetoskop
• Kadar pernafasan yang laju
• Kelihatan susah bernafas - lubang hidung kembang atau otot leher menegang
• Kurang selera makan kerana sukar bernafas semasa menyusu atau makan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Wheeze yang mungkin disertai batuk berpanjangan
• Rasa penat atau lemah kerana kesukaran bernafas
• Pening atau keliru jika paras oksigen rendah
• Sukar melakukan aktiviti harian seperti berjalan atau naik tangga

Punca

Punca utama

• Asma - keradangan kronik pada saluran udara
• Alahan seperti debunga, hama habuk atau bulu haiwan
• Jangkitan pernafasan seperti bronkiolitis atau pneumonia
• Penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD) - selalunya berkaitan dengan tabiat merokok
• Benda asing yang tersedak, terutamanya pada kanak-kanak

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Sejarah keluarga yang mempunyai asma atau alahan
• Pekerjaan yang mendedahkan kepada habuk, bahan kimia atau asap industri
• Ekzema atau demam alahan (rhinitis alahan)
• Udara sejuk atau perubahan cuaca yang mendadak

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Wheeze yang berulang atau mengganggu tidur
• Sukar bernafas walaupun tanpa melakukan aktiviti
• Perlu duduk untuk bernafas dengan selesa
• Ubat sedut yang biasa digunakan tidak membantu

Buat temujanji rutin jika:

• Wheeze yang ringan tetapi berterusan selama lebih daripada seminggu
• Ingin mendapatkan pemeriksaan kesihatan paru-paru secara berkala
• Perlu nasihat tentang cara mengurangkan pencetus alahan di rumah

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan keluarga, dan melakukan pemeriksaan fizikal dengan stetoskop untuk mendengar bunyi paru-paru. Ujian lanjut mungkin diperlukan untuk mengesahkan punca wheeze.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian spirometri - ujian hembusan nafas untuk mengukur kapasiti dan aliran udara paru-paru
• Ujian alahan melalui ujian kulit atau ujian darah
• X-ray dada untuk melihat keadaan paru-paru dan saluran udara
• Ujian cabaran bronkus untuk memeriksa sensitiviti saluran udara

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan diminta bernafas dengan kuat ke dalam alat tertentu. Proses ini tidak menyakitkan. Doktor akan menerangkan keputusan dan merancang rawatan bersama anda.

Rawatan

Rawatan bagi wheeze bergantung kepada punca. Matlamat utama adalah melegakan saluran udara dan mengurangkan keradangan. Rancangan rawatan biasanya melibatkan ubat yang disedut (inhaler), perubahan gaya hidup, dan mengelakkan pencetus. Doktor akan menetapkan ubat yang sesuai untuk keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan minum air suam untuk membantu melegakan saluran udara
• Gunakan pelembap udara di dalam bilik jika udara terlalu kering
• Elakkan pencetus seperti asap rokok, habuk dan minyak wangi
• Amalkan pernafasan perlahan dan dalam apabila berasa semput
• Berkumur dengan air garam suam jika wheeze berkaitan dengan selsema untuk melegakan tekak

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat yang melegakan saluran udara, ubat untuk mengurangkan keradangan, atau antibiotik jika terdapat jangkitan bakteria. Ubat diberikan dalam bentuk sedutan (inhaler), tablet atau cecair. Sentiasa ikut arahan doktor dan jangan ubah dos tanpa nasihat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk wheeze. Ia hanya dipertimbangkan bagi kes tertentu seperti ketumbuhan atau penyempitan saluran udara yang serius, dan hanya selepas penilaian pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan wheeze boleh menjadi mencabar, tetapi dengan pengurusan yang baik, anda boleh menjalani kehidupan yang aktif. Kenal pasti pencetus anda, bawa ubat-ubatan yang diperlukan, dan kerap berjumpa doktor untuk pemantauan.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok secara langsung
• Pastikan rumah bebas daripada hama habuk dengan kerap membersihkan permaidani, linen dan langsir
• Guna penutup muka (mask) apabila berada di kawasan berhabuk atau berjerebu
• Kuruskan tekanan melalui aktiviti relaksasi seperti senaman pernafasan atau yoga
• Ikuti pelan tindakan asma yang disediakan oleh doktor anda

Diet dan senaman

Makan diet seimbang yang kaya dengan buah-buahan dan sayur-sayuran menyokong sistem imun. Bersenam secara sederhana seperti berjalan atau berenang membantu menguatkan paru-paru. Panaskan badan sebelum bersenam dan berhenti jika anda merasa semput.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Masalah pernafasan yang kronik boleh menjejaskan emosi dan menyebabkan kebimbangan atau kemurungan. Rasa bimbang apabila semput adalah normal. Bercakap dengan keluarga, doktor atau kaunselor boleh membantu anda mengurus perasaan ini.

Pencegahan

Wheeze tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan kekerapan dan keterukannya dengan mengenal pasti dan mengelakkan pencetus, menjaga kebersihan rumah, dan mengamalkan gaya hidup sihat.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan vaksin pneumonia boleh membantu mencegah jangkitan yang mencetuskan wheeze. Rujuk klinik kesihatan atau doktor untuk jadual vaksin yang sesuai.

Program saringan

Tiada ujian saringan khusus untuk wheeze. Namun, jika anda mempunyai risiko tinggi seperti asma, doktor mungkin mencadangkan ujian fungsi paru-paru secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Saluran udara yang sempit berpanjangan menyebabkan fungsi paru-paru merosot
• Jangkitan paru-paru yang berulang
• Kegagalan pernafasan dalam kes yang teruk
• Gangguan tidur dan pengurangan kualiti hidup

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis yang tepat dan pengurusan yang baik, kebanyakan orang yang mengalami wheeze boleh menjalani kehidupan yang normal dan aktif. Kerap berjumpa doktor dan patuh kepada rawatan adalah kunci kepada hasil yang positif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.