Saringan Jangkitan

Gambaran keseluruhan

Saringan jangkitan ialah pemeriksaan kesihatan untuk mengesan kuman seperti virus, bakteria, atau parasit di dalam badan walaupun anda berasa sihat. Ia membantu merawat awal dan mencegah penyebaran kepada orang lain.

Ya, saringan jangkitan adalah amalan biasa dalam sistem kesihatan di Malaysia, termasuk di klinik kesihatan dan hospital kerajaan.

Saringan disyorkan untuk semua orang, tetapi lebih penting jika anda berisiko tinggi, contohnya pekerja kesihatan, wanita hamil, atau orang yang tinggal bersama pesakit berjangkit.

Gejala

Gejala biasa

• Demam yang tidak diketahui puncanya
• Keletihan yang berterusan
• Batuk yang berpanjangan
• Penurunan berat badan tanpa sebab

Gejala pada kanak-kanak

• Demam berulang
• Kurang aktif atau lesu
• Ruam kulit
• Muntah atau cirit-birit

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Demam atau suhu badan yang menurun
• Kekeliruan atau perubahan mental
• Lemah atau cepat letih
• Kehilangan selera makan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti HIV, hepatitis B, dan hepatitis C
• Jangkitan bakteria seperti tuberkulosis (TB) dan sifilis
• Jangkitan parasit seperti malaria

Faktor risiko

• Hubungan seks tanpa perlindungan
• Berkongsi jarum atau peralatan dadah
• Bekerja dalam persekitaran kesihatan atau makmal
• Melancong ke kawasan dengan kadar jangkitan tinggi
• Mempunyai sistem imun yang lemah

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda terdedah kepada jangkitan melalui hubungan rapat, perkongsian jarum, atau pemindahan darah
• Jika anda mengalami gejala teruk seperti demam berterusan, batuk berdarah, atau penurunan berat badan yang ketara

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa pemeriksaan kesihatan tahunan
• Sebagai saringan pranikah atau sebelum berkahwin
• Semasa awal kehamilan
• Sebelum pembedahan atau prosedur tertentu

Diagnosis

Saringan jangkitan dikesan melalui ujian makmal. Doktor akan menentukan ujian yang sesuai berdasarkan sejarah kesihatan, risiko pendedahan, dan gejala jika ada.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah — untuk mengesan antibodi atau antigen virus atau bakteria
• Ujian air kencing — untuk mengesan jangkitan saluran kencing atau jangkitan seksual
• Ujian sapuan (swab) — dari tekak, hidung, atau bahagian genital
• Ujian kahak — untuk tuberkulosis atau jangkitan paru-paru

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berpuasa sebelum ujian darah tertentu. Sampel diambil oleh jururawat atau doktor, dan prosesnya hanya beberapa minit. Keputusan biasanya siap dalam beberapa hari. Jika keputusan positif, doktor akan menjalankan ujian pengesahan.

Rawatan

Saringan hanya mengesan kehadiran jangkitan. Jika keputusan positif, rawatan bergantung kepada jenis jangkitan, tahap keterukan, dan kesihatan anda. Doktor akan membincangkan pilihan rawatan yang paling sesuai.

Penjagaan diri di rumah

• Dapatkan rehat yang mencukupi
• Minum air secukupnya
• Amalkan kebersihan diri — basuh tangan dengan sabun
• Patuh nasihat doktor tentang cara mencegah penyebaran kepada orang lain

Rawatan perubatan

Rawatan mungkin termasuk ubat antivirus, antibiotik, atau ubat antiparasitik. Ubat-ubatan ini hanya boleh ditetapkan oleh doktor. Jangan mengambil ubat tanpa preskripsi kerana boleh menyebabkan rintangan dan memburukkan keadaan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Saringan jangkitan biasanya tidak memerlukan pembedahan. Pembedahan hanya relevan untuk komplikasi tertentu seperti abses, dan ia akan ditentukan oleh doktor pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas menjalani saringan, tunggu keputusan dengan tenang. Jika anda disahkan positif, ikut pelan rawatan yang disarankan dan kekal berhubung dengan pasukan kesihatan.

Tip gaya hidup

• Amalkan hubungan seks yang selamat dengan menggunakan kondom
• Elakkan berkongsi jarum atau peralatan peribadi seperti berus gigi
• Bersihkan luka dan tutup dengan pembalut
• Amalkan pemakanan seimbang dan tidur yang cukup

Diet dan senaman

Makan sayur, buah, dan protein tanpa lemak membantu menyokong sistem imun. Bersenam secara sederhana 150 minit seminggu boleh meningkatkan kesihatan, tetapi jangan terlalu memaksa jika anda sedang sakit.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menunggu keputusan saringan atau menerima keputusan positif boleh menimbulkan kebimbangan dan tekanan. Rasa ini normal. Bercakap dengan kaunselor atau orang yang dipercayai boleh membantu anda menghadapinya.

Pencegahan

Banyak jangkitan boleh dicegah dengan vaksin, amalan seks yang selamat, dan kebersihan yang baik. Saringan membantu mencegah penularan dengan mengesan jangkitan awal, tetapi ia tidak menghalang jangkitan itu sendiri.

Vaksin

Vaksin seperti hepatitis B, HPV, dan campak boleh mencegah jangkitan tertentu. Rujuk doktor atau klinik kesihatan untuk jadual vaksinasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).

Program saringan

Saringan berkala disarankan untuk kumpulan berisiko, termasuk pekerja kesihatan, wanita hamil, dan sesiapa yang berisiko tinggi. Ikut panduan doktor tentang kekerapan saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan kronik seperti hepatitis boleh menyebabkan kerosakan hati dalam jangka masa panjang
• Sistem imun menjadi lemah, menjadikan badan mudah diserang jangkitan lain
• Jangkitan boleh merebak kepada pasangan atau orang di sekeliling

Pandangan jangka panjang

Dengan saringan awal, rawatan dapat dimulakan lebih cepat, dan banyak jangkitan boleh disembuhkan atau dikawal. Prospek kesihatan anda adalah lebih baik dengan pengesanan awal.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.