Saringan Kanser Testis

Gambaran keseluruhan

Kanser testis ialah sejenis kanser yang tumbuh dalam buah zakar (testis). Saringan atau pemeriksaan bertujuan untuk mengesan penyakit ini lebih awal, sebelum gejala muncul atau sebelum ia merebak. Pemeriksaan sendiri setiap bulan adalah cara paling mudah untuk lelaki memeriksa keadaan buah zakar mereka.

Kanser testis adalah jarang berlaku, tetapi ia merupakan kanser paling biasa di kalangan lelaki muda. Setiap tahun, terdapat kira-kira 10 kes baharu bagi setiap 100,000 lelaki.

Ia lebih biasa berlaku pada lelaki berumur 15–35 tahun, tetapi lelaki dari semua peringkat umur boleh terjejas. Faktor risiko termasuk sejarah keluarga, testis yang tidak turun, dan keadaan genetik tertentu.

Gejala

Gejala biasa

• Ketulan atau benjolan kecil pada buah zakar
• Bengkak atau perubahan saiz buah zakar
• Rasa berat yang luar biasa pada skrotum
• Sakit atau ketidakselesaan pada buah zakar atau skrotum
• Pengumpulan cecair secara tiba-tiba dalam skrotum

Gejala pada kanak-kanak

• Kanser testis sangat jarang berlaku pada kanak-kanak lelaki. Jika anda melihat bengkak atau ketulan pada buah zakar anak anda, dapatkan nasihat doktor.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Lelaki berumur lebih daripada 50 tahun juga boleh mendapat kanser testis. Gejala yang perlu diberi perhatian ialah ketulan baru atau perubahan pada buah zakar, walaupun tanpa rasa sakit.

Punca

Punca utama

• Punca sebenar kanser testis tidak diketahui, tetapi ia berlaku apabila sel-sel dalam buah zakar berubah secara abnormal dan membentuk tumor.
• Kebanyakan kanser testis bermula daripada sel-sel yang menghasilkan sperma (sel germa).

Faktor risiko

• Sejarah keluarga kanser testis (bapa atau abang)
• Buah zakar yang tidak turun ke dalam skrotum sejak lahir
• Keadaan genetik seperti sindrom Klinefelter
• Jangkitan human immunodeficiency virus (HIV) mungkin meningkatkan risiko, tetapi bukti masih terhad.
• Merokok dan pengambilan alkohol yang berlebihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengesan sebarang benjolan, bengkak, atau perubahan pada buah zakar yang berterusan lebih daripada seminggu, buat temu janji dengan doktor secepat mungkin (dalam masa beberapa hari).

Buat temujanji rutin jika:

• Bagi lelaki yang tidak mempunyai gejala, pemeriksaan sendiri setiap bulan boleh dilakukan semasa mandi. Tiada ujian saringan darah atau imbasan khas yang disyorkan untuk orang awam, tetapi anda boleh berbincang dengan doktor jika anda bimbang.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, memeriksa buah zakar secara fizikal dan mungkin mencadangkan ujian ultrasound untuk melihat sama ada ketulan tersebut pejal atau berisi cecair. Ujian darah juga boleh dijalankan untuk mengesan penanda tumor.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound skrotum – mencipta imej buah zakar untuk melihat benjolan
• Ujian darah untuk penanda tumor (AFP, hCG) – bahan yang boleh meningkat jika ada kanser
• Imbasan CT atau X-ray – untuk memeriksa sama ada kanser telah merebak, jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan fizikal biasanya berlangsung beberapa minit. Doktor akan memeriksa buah zakar anda dengan tenang dan profesional. Jika perlu, doktor akan menerangkan langkah seterusnya dengan jelas. Semua maklumat peribadi anda adalah sulit.

Rawatan

Rawatan untuk kanser testis bergantung pada jenis dan peringkat kanser. Kebanyakan kes ditemui awal dan boleh disembuhkan. Rawatan utama ialah pembedahan untuk membuang buah zakar yang berpenyakit, diikuti dengan pemantauan atau rawatan tambahan seperti sinaran atau kemoterapi.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan pemeriksaan sendiri testis setiap bulan
• Patuhi temujanji susulan dan arahan doktor
• Kekalkan gaya hidup sihat dan dapatkan sokongan emosi

Rawatan perubatan

Selepas pembedahan, doktor akan menentukan sama ada perlu rawatan lanjut. Terapi sinaran menggunakan tenaga tinggi untuk memusnahkan sel kanser, manakala kemoterapi menggunakan ubat-ubatan yang diberikan melalui infusi atau suntikan. Ubat-ubatan hanya akan diberi oleh pasukan perubatan yang merawat anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan untuk membuang testis yang terjejas (orkidektomi inguinal) biasanya dilakukan jika kanser disahkan. Ini adalah rawatan standard dan selamat.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, ramai lelaki kembali menjalani hidup normal. Anda perlu menghadiri temujanji susulan secara berkala untuk memastikan tiada tanda kanser berulang. Untuk lelaki yang masih mahu anak, ada pilihan untuk menyimpan sperma sebelum rawatan. Bincang dengan doktor anda.

Tip gaya hidup

• Jaga kebersihan dan periksa buah zakar setiap bulan
• Amalkan diet seimbang dan senaman berkala
• Elakkan merokok dan hadkan alkohol

Diet dan senaman

Makan makanan yang kaya dengan sayur-sayuran, buah-buahan dan bijirin penuh. Lakukan aktiviti fizikal sederhana seperti berjalan pantas atau berenang sekurang-kurangnya 150 minit seminggu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis kanser boleh menjejaskan kesihatan mental. Anda mungkin berasa bimbang, sedih, atau takut. Ini adalah normal. Jika perasaan ini berlarutan, dapatkan sokongan daripada kaunselor, ahli psikologi atau kumpulan sokongan. Ingat, anda tidak perlu melalui ini sendirian.

Pencegahan

Tiada cara yang pasti untuk mencegah kanser testis, tetapi mengesan awal adalah kunci. Pemeriksaan sendiri secara berkala membantu anda mengenali perubahan dengan cepat.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah kanser testis pada masa ini.

Program saringan

Untuk kanser testis, tiada ujian saringan standard seperti ujian darah atau imbasan untuk orang awam. Pemeriksaan sendiri buah zakar setiap bulan adalah disyorkan, terutamanya bagi lelaki yang berisiko tinggi (sejarah keluarga atau testis tidak turun). Doktor anda boleh memberi panduan lanjut.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kanser boleh merebak (metastasis) ke kelenjar limfa, paru-paru, hati atau otak
• Rawatan yang lambat boleh mengurangkan peluang untuk sembuh sepenuhnya

Pandangan jangka panjang

Kanser testis adalah salah satu kanser yang paling boleh dirawat. Kadar penyembuhan adalah sangat tinggi, mencecah lebih 95 peratus jika dikesan awal. Dengan rawatan yang betul, ramai lelaki terus hidup sihat dan aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.