Penjagaan Asma di Rumah Selepas Serangan

Gambaran keseluruhan

Asma adalah penyakit saluran pernafasan yang menyebabkan sukar bernafas, batuk, dan bunyi 'wheezing' (bunyi siulan semasa bernafas). Selepas serangan asma, penjagaan di rumah sangat penting untuk memastikan keadaan anda terkawal dan mengelakkan serangan berulang.

Asma adalah penyakit yang sangat biasa di Malaysia. Menurut Kementerian Kesihatan Malaysia, ramai rakyat Malaysia menghidap asma, termasuk kanak-kanak dan dewasa.

Asma boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak, mereka yang mempunyai sejarah keluarga asma, alergi, atau pendedahan kepada asap rokok dan pencemaran.

Gejala

Gejala biasa

• Sukar bernafas atau rasa sesak di dada
• Batuk, terutamanya pada waktu malam atau awal pagi
• Bunyi 'wheezing' (siulan) semasa bernafas
• Rasa letih atau lemah kerana kesukaran bernafas

Gejala pada kanak-kanak

• Batuk berterusan, terutama semasa bermain atau tidur
• Cepat letih semasa aktiviti fizikal
• Menyebut 'sakit dada' atau 'sukar bernafas'
• Kelihatan gelisah atau mudah marah

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas yang bertambah teruk dengan aktiviti ringan
• Batuk kronik yang sukar hilang
• Rasa lemah dan cepat penat
• Sukar tidur kerana masalah pernafasan

Punca

Punca utama

• Penyempitan saluran pernafasan akibat keradangan
• Reaksi alahan terhadap debu, hama, bulu haiwan, atau debunga
• Jangkitan virus seperti selesema atau bronkitis
• Asap rokok, pencemaran udara, atau bau bahan kimia

Faktor risiko

• Sejarah keluarga asma atau alergi
• Mempunyai penyakit alahan lain seperti ekzema atau demam hay
• Pendedahan kepada asap rokok semasa kecil
• Obesiti atau kurang bersenam
• Pekerjaan yang terdedah kepada habuk, bahan kimia, atau asap

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika gejala asma tidak reda selepas menggunakan ubat pelega
• Jika anda perlu menggunakan ubat pelega lebih daripada dua kali seminggu
• Jika anda mengalami serangan asma yang teruk dan sukar bernafas

Buat temujanji rutin jika:

• Pemeriksaan berkala dengan doktor setiap 3-6 bulan walaupun tiada gejala
• Jika anda mula menggunakan ubat baru atau menukar dos ubat
• Jika gejala asma mengganggu tidur atau aktiviti harian

Diagnosis

Doktor akan mendiagnosis asma berdasarkan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal, dan ujian pernafasan. Anda mungkin diminta melakukan ujian spirometri untuk mengukur fungsi paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian spirometri – mengukur jumlah udara yang boleh dihembus dan kelajuan hembusan
• Ujian alahan – untuk mengenal pasti pencetus seperti debu atau bulu haiwan
• Ujian darah atau kahak – untuk menolak jangkitan atau penyakit lain

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Diagnosis asma biasanya mudah dan tidak menyakitkan. Doktor akan menerangkan keputusan ujian dan membantu anda merancang rawatan. Anda mungkin perlu melakukan ujian susulan untuk memantau keadaan.

Rawatan

Rawatan asma bertujuan mengawal gejala, mencegah serangan, dan membolehkan anda hidup aktif. Ia terdiri daripada ubat-ubatan, perubahan gaya hidup, dan pemantauan sendiri. Jangan lupa bawa ubat anda ke mana-mana sahaja.

Penjagaan diri di rumah

• Kenali dan elakkan pencetus asma anda (debu, asap, haiwan, dll.)
• Ambil ubat kawalan jangka panjang seperti yang diarahkan oleh doktor, walaupun tiada gejala
• Gunakan ubat pelega (warna biru) hanya apabila diperlukan, jangan melebihi dos
• Tulis diari gejala untuk mengenal pasti corak dan pencetus

Rawatan perubatan

Doktor akan menetapkan ubat kawalan jangka panjang (biasanya penyedut steroid) untuk mengurangkan keradangan saluran pernafasan, dan ubat pelega (bronkodilator) untuk melegakan gejala dengan cepat. Rawatan mungkin termasuk terapi gabungan atau ubat biologik bagi kes yang teruk. Semua ubat perlu digunakan mengikut arahan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk asma. Ia hanya dipertimbangkan dalam kes yang sangat teruk yang tidak bertindak balas terhadap rawatan lain, tetapi ini sangat jarang.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan asma memerlukan perancangan dan kesedaran. Bawa ubat anda setiap masa, ketahui pelan tindakan asma, dan elakkan aktiviti yang mencetuskan gejala. Pemantauan gejala harian membantu anda kekal terkawal.

Tip gaya hidup

• Gunakan pelitup muka di kawasan berdebu atau tercemar
• Pastikan rumah bersih dan bebas habuk
• Guna penyaman udara atau penapis udara jika perlu
• Jangan merokok dan elakkan asap rokok

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan dan sayur-sayuran. Bersenam secara sederhana seperti berjalan atau berenang boleh membantu menguatkan paru-paru. Sentiasa panaskan badan sebelum bersenam dan bawa ubat pelega.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Asma boleh menyebabkan kebimbangan, terutamanya semasa serangan. Ia normal untuk berasa takut atau tertekan. Bercakap dengan keluarga atau rakan, dan jangan malu untuk mendapatkan sokongan kesihatan mental jika perlu.

Pencegahan

Asma tidak boleh dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan kekerapan dan keterukan serangan dengan mengawal pencetus, mengambil ubat kawalan, dan menjaga kesihatan secara am.

Vaksin

Dapatkan vaksin influenza dan vaksin pneumokokal seperti yang disyorkan oleh doktor. Vaksin ini membantu mencegah jangkitan yang boleh mencetuskan serangan asma.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk asma. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai gejala seperti batuk berulang atau sesak nafas, berbincang dengan doktor untuk penilaian awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan asma yang kerap dan teruk
• Kerosakan paru-paru jangka panjang (pembentukan semula saluran pernafasan)
• Kualiti hidup yang menurun kerana gangguan tidur dan aktiviti
• Risiko kematian akibat serangan asma yang teruk

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, kebanyakan pesakit asma boleh menjalani kehidupan yang normal dan aktif. Asma boleh dikawal dengan baik, terutamanya jika anda bekerjasama rapat dengan doktor dan mengikuti pelan rawatan. Jangan putus asa – ada harapan untuk hidup sihat bersama asma.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.