Petua untuk Hari Prosedur Pneumonia

Gambaran keseluruhan

Pneumonia ialah jangkitan pada paru-paru yang menyebabkan kantung udara kecil di dalam paru-paru dipenuhi dengan cecair atau nanah. Ia membuatkan pernafasan sukar dan boleh menyebabkan demam, batuk, dan sakit dada.

Pneumonia adalah jangkitan yang agak biasa, terutamanya pada kanak-kanak, warga emas, dan mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada bayi, orang dewasa berusia 65 tahun ke atas, perokok, dan mereka yang mempunyai penyakit paru-paru kronik seperti asma atau COPD.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk yang menghasilkan kahak berwarna kuning, hijau, atau berdarah
• Demam, menggigil, dan berpeluh
• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Sakit dada yang bertambah teruk semasa batuk atau menarik nafas
• Keletihan dan lemah badan

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat atau bunyi berdehit
• Tidak mahu menyusu atau makan
• Demam tinggi dan meragam
• Kulit kelihatan pucat atau kebiruan di bibir atau kuku

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan kesedaran secara tiba-tiba
• Suhu badan lebih rendah daripada biasa
• Batuk yang ringan atau tidak produktif
• Lemah dan tidak bermaya tanpa sebab yang jelas

Punca

Punca utama

• Jangkitan bakteria (contohnya Streptococcus pneumoniae)
• Jangkitan virus (contohnya virus influenza atau COVID-19)
• Jangkitan kulat (jarang, biasanya pada individu dengan imuniti rendah)

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Usia lanjut (lebih 65 tahun) atau bayi di bawah 2 tahun
• Penyakit paru-paru kronik seperti asma atau COPD
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit seperti HIV, kanser, atau ubat-ubatan tertentu
• Baru pulih daripada jangkitan saluran pernafasan lain seperti selesema

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sukar bernafas atau nafas berbunyi
• Sakit dada yang teruk
• Demam tinggi yang tidak reda selepas 3 hari
• Batuk berdarah atau kahak berdarah

Buat temujanji rutin jika:

• Batuk yang berlarutan lebih daripada 3 minggu
• Demam ringan yang berpanjangan
• Sakit dada ringan yang hilang timbul

Diagnosis

Doktor akan mendengar paru-paru dengan stetoskop, menilai gejala, dan mungkin meminta ujian untuk mengesahkan jangkitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada – untuk melihat kawasan jangkitan di paru-paru
• Ujian darah – untuk mengesan tanda jangkitan dan mengenal pasti punca
• Ujian kahak – untuk mengetahui jenis kuman penyebab pneumonia
• Bronkoskopi – prosedur menggunakan tiub kecil yang dimasukkan ke saluran pernafasan untuk mengambil sampel atau membersihkan lendir

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Diagnosis biasanya cepat dan tidak menyakitkan. Bronkoskopi mungkin memerlukan anestetik tempatan dan anda akan diberitahu pantang larang seperti tidak makan/minum sebelum prosedur. Anda boleh pulang pada hari yang sama jika tiada komplikasi.

Rawatan

Rawatan pneumonia bergantung kepada punca dan keterukan. Kebanyakan kes ringan boleh dirawat di rumah dengan rehat, minum air kosong, dan ubat. Kes sederhana hingga teruk mungkin memerlukan rawatan di hospital, termasuk oksigen dan ubat melalui tiub vena. Prosedur seperti bronkoskopi mungkin dilakukan untuk mengambil sampel atau membersihkan saluran pernafasan pada hari prosedur – pasukan perubatan akan memberi arahan lengkap.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya – biarkan badan pulih
• Minum air kosong yang banyak untuk mencairkan kahak
• Gunakan pelembap udara (humidifier) atau mandi air suam untuk melegakan saluran pernafasan
• Ambil ubat demam atau penahan sakit seperti yang disarankan oleh doktor (jangan guna lebih dari dos yang disyorkan)
• Hentikan merokok dan elakkan asap rokok

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi antibiotik jika jangkitan disebabkan bakteria (patuhi arahan ambil sehingga habis walaupun berasa sihat). Jangkitan virus biasanya sembuh dengan sendiri; doktor mungkin memberi ubat antiviral jika perlu. Dalam kes teruk, rawatan di hospital termasuk oksigen tambahan, cecair intravena, dan fisioterapi dada. Prosedur seperti bronkoskopi mungkin digunakan untuk mengambil sampel atau membersihkan lendir yang sukar dikeluarkan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pneumonia. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat komplikasi seperti abses paru-paru yang tidak boleh dirawat dengan antibiotik atau jika terdapat benda asing tersekat di saluran pernafasan.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, amalkan rehat yang mencukupi. Jika anda menjalani prosedur pada hari tertentu (seperti bronkoskopi), ikut arahan puasa dan persediaan yang diberikan oleh pasukan perubatan. Biasanya anda perlu berpuasa (tidak makan/minum) selama beberapa jam sebelum prosedur. Bawa ahli keluarga untuk teman dan pastikan anda faham arahan selepas prosedur. Selepas prosedur, anda mungkin rasa sedikit tidak selesa di tekak atau dada – ini normal dan akan reda. Elakkan memandu sendiri selepas prosedur jika diberi ubat penenang.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok – merokok melambatkan pemulihan dan meningkatkan risiko pneumonia semula
• Kurangkan minum alkohol kerana ia boleh melemahkan sistem imun
• Amalkan kebersihan tangan yang baik untuk mengelak jangkitan lain
• Pastikan rumah sentiasa berventilasi dan bersih

Diet dan senaman

Makan makanan berkhasiat – sup, buah-buahan, sayur-sayuran – untuk membantu pemulihan. Elakkan makanan bergoreng dan berminyak. Bersenam ringan seperti berjalan kaki apabila tenaga kembali, tetapi jangan memaksa diri. Dengarkan badan anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dan keletihan akibat pneumonia boleh menyebabkan keresahan atau kesedihan. Ini adalah normal semasa pemulihan. Bercakap dengan keluarga atau kawan tentang perasaan anda. Jika anda rasa tertekan atau sukar tidur, beritahu doktor.

Pencegahan

Pneumonia boleh dicegah sebahagian besarnya. Langkah pencegahan termasuk mendapatkan vaksin, menjaga kebersihan, dan mengamalkan gaya hidup sihat. Jika anda merokok, berhenti merokok adalah langkah terbaik.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin pneumokokus dan vaksin influenza boleh membantu mencegah jenis pneumonia yang biasa. Bincang dengan doktor sama ada vaksin ini sesuai untuk anda, terutamanya jika anda berusia 65 tahun ke atas atau mempunyai penyakit kronik.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk pneumonia. Namun, jika anda mempunyai risiko tinggi, doktor mungkin menasihatkan pemeriksaan paru-paru secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan merebak ke dalam darah (bakteremia) – boleh menyebabkan kejutan dan kegagalan organ
• Pembentukan nanah di paru-paru (abses paru-paru) – memerlukan rawatan lebih intensif
• Cecair terkumpul di sekitar paru-paru (efusi pleura) – boleh menyukarkan pernafasan
• Kegagalan pernafasan – memerlukan bantuan alat pernafasan

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang yang mendapat pneumonia akan sembuh sepenuhnya dengan rawatan yang sesuai. Walaupun ia boleh serius, prognosis adalah baik jika dirawat awal. Ikut nasihat doktor dan jangan lewatkan rawatan – kesihatan paru-paru anda akan kembali seperti biasa dalam beberapa minggu hingga bulan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.