Soalan Penting Sebelum Menjalani Rawatan Hati

Gambaran keseluruhan

Artikel ini membantu anda memahami apa yang perlu ditanya kepada doktor sebelum menjalani rawatan atau prosedur berkaitan hati. Hati adalah organ penting yang membantu mencerna makanan, membuang toksin, dan menyimpan nutrien. Mengetahui soalan yang tepat dapat membantu anda membuat keputusan yang lebih baik tentang kesihatan hati anda.

Penyakit hati agak biasa di Malaysia, termasuk penyakit hati berlemak, hepatitis B dan C, serta sirosis. Kira-kira 1 daripada 5 orang dewasa di Malaysia mungkin mengalami penyakit hati berlemak bukan alkohol.

Penyakit hati boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi lebih biasa pada mereka yang mempunyai berat badan berlebihan, menghidap diabetes, mengambil alkohol secara berlebihan, atau terdedah kepada virus hepatitis.

Gejala

Gejala biasa

• Kelesuan atau keletihan yang berterusan
• Kuning pada kulit atau mata (jaundis)
• Urin gelap atau najis pucat
• Bengkak di perut atau kaki (edema)
• Mudah lebam atau pendarahan

Gejala pada kanak-kanak

• Kuning pada kulit atau mata yang berpanjangan selepas lahir
• Pertumbuhan yang lambat
• Muntah yang kerap atau cirit-birit kronik

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan mental (ensefalopati hepatik)
• Kehilangan selera makan dan penurunan berat badan tanpa sebab
• Peningkatan risiko jangkitan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus hepatitis (A, B, C) yang menyebabkan keradangan hati
• Penyakit hati berlemak akibat pengumpulan lemak (biasanya berkaitan obesiti atau diabetes)
• Pengambilan alkohol berlebihan dalam jangka panjang
• Penyakit autoimun di mana sistem imun menyerang hati
• Pendedahan kepada toksin atau ubat-ubatan tertentu

Faktor risiko

• Indeks jisim badan (BMI) tinggi atau obesiti
• Diabetes jenis 2 dan rintangan insulin
• Pengambilan alkohol yang tinggi (lebih 2 minuman sehari bagi lelaki, 1 bagi wanita)
• Sejarah keluarga penyakit hati
• Penggunaan jarum suntikan secara tidak selamat atau tatu tidak steril

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami gejala kuning, urin gelap, atau sakit perut yang teruk
• Jika anda muntah darah atau najis berdarah
• Jika anda mempunyai bengkak perut yang tiba-tiba

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai faktor risiko seperti obesiti, diabetes, atau sejarah keluarga penyakit hati
• Sebelum memulakan sebarang rawatan atau prosedur hati, rujuk doktor untuk pemeriksaan kesihatan

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan lengkap, melakukan pemeriksaan fizikal, dan memeriksa perut untuk bengkak atau kelembutan. Ujian darah dan imbasan pengimejan digunakan untuk menilai kesihatan hati.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian fungsi hati (LFT) – mengukur enzim dan protein dalam darah
• Ultrasound abdomen – melihat struktur hati dan saluran hempedu
• FibroScan – mengukur kekakuan hati untuk mengesan fibrosis
• Biopsi hati – mengambil sampel tisu hati (jarang dilakukan, biasanya untuk diagnosis lanjut)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan ujian tidak menyakitkan. Untuk biopsi, anda mungkin diberi ubat bius tempatan dan perlu berehat beberapa jam selepas itu. Doktor akan menerangkan setiap langkah dan risiko.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca penyakit hati. Tujuan rawatan adalah untuk menghentikan kerosakan hati, melegakan gejala, dan mencegah komplikasi. Doktor akan membincangkan pilihan berdasarkan jenis dan peringkat penyakit.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan pemakanan seimbang rendah lemak dan gula
• Kurangkan atau hentikan pengambilan alkohol
• Kawal berat badan dengan senaman yang kerap
• Elakkan ubat-ubatan tanpa nasihat doktor, terutama parasetamol dos tinggi

Rawatan perubatan

Rawatan mungkin termasuk ubat antivirus untuk hepatitis B atau C, ubat untuk mengurangkan keradangan, atau ubat untuk menguruskan komplikasi seperti cecair berlebihan (diuretik). Untuk penyakit hati berlemak, fokus utama adalah perubahan gaya hidup. Dalam kes sirosis atau kegagalan hati, pemindahan hati mungkin diperlukan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan seperti reseksi hati (mengeluarkan sebahagian hati) atau pemindahan hati dilakukan untuk kanser hati atau penyakit hati peringkat akhir. Doktor akan menilai sama ada pembedahan sesuai untuk anda berdasarkan kesihatan keseluruhan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidap dengan penyakit hati memerlukan penjagaan berterusan. Ikut saranan doktor tentang ubat, diet, dan aktiviti. Pantau gejala seperti bengkak atau kuning, dan laporkan perubahan kepada doktor dengan segera.

Tip gaya hidup

• Kekalkan berat badan yang sihat melalui diet dan senaman
• Amalkan kebersihan diri untuk mengelakkan jangkitan
• Vaksin hepatitis A dan B jika belum (bincang dengan doktor)
• Jangan berkongsi jarum atau alat peribadi seperti berus gigi

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan protein tanpa lemak, sayur-sayuran, bijirin penuh, dan buah-buahan. Elakkan makanan bergoreng, makanan diproses, dan minuman bergula. Lakukan senaman ringan seperti berjalan 30 minit sehari, jika dibenarkan doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis penyakit hati boleh menyebabkan kebimbangan atau kemurungan. Sentiasa berbincang dengan doktor atau kaunselor. Sertai kumpulan sokongan untuk berkongsi pengalaman.

Pencegahan

Ya, banyak penyakit hati boleh dicegah. Amalkan gaya hidup sihat, elakkan alkohol berlebihan, dapatkan vaksin hepatitis, dan elakkan pendedahan kepada toksin.

Vaksin

Vaksin hepatitis A dan B boleh mencegah jangkitan virus yang menyebabkan kerosakan hati. Bincang dengan doktor jika anda memerlukan vaksin ini.

Program saringan

Saringan untuk hepatitis B dan C disyorkan untuk individu berisiko tinggi, seperti mereka yang lahir di negara dengan kadar hepatitis tinggi, atau yang mempunyai sejarah suntikan tidak selamat. Bincang dengan doktor tentang saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Sirosis – parut kekal pada hati yang mengurangkan fungsinya
• Kanser hati (karsinoma hepatoselular)
• Kegagalan hati (hepatic failure)
• Pengumpulan cecair di perut (ascites)
• Kekeliruan atau koma akibat toksin dalam darah (ensefalopati hepatik)

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan rawatan yang sesuai, ramai pesakit penyakit hati dapat hidup dengan baik. Walaupun sirosis tidak boleh dipulihkan, perkembangannya boleh diperlahankan. Pilihan seperti pemindahan hati memberikan harapan baru. Teruskan rawatan dan kunjungan doktor secara berkala.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• American Liver Foundation
• World Hepatitis Alliance

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia
• Persatuan Hati Malaysia · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.