Pleurisy (Keradangan Selaput Paru-paru)

Gambaran keseluruhan

Pleurisy adalah keradangan pada selaput yang melapisi paru-paru (dipanggil pleura). Apabila selaput ini bengkak, ia menyebabkan sakit tajam di dada ketika bernafas, batuk, atau bersin.

Pleurisy tidak begitu lazim, tetapi ia boleh berlaku pada sesiapa yang mengalami jangkitan paru-paru atau masalah kesihatan lain yang menyebabkan keradangan.

Pleurisy boleh menjejaskan sesiapa, tetapi lebih kerap berlaku pada mereka yang baru pulih daripada jangkitan paru-paru, mempunyai penyakit autoimun (seperti lupus), atau mengalami kecederaan dada.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam dan menusuk, terutamanya ketika menarik nafas dalam
• Sesak nafas
• Batuk kering atau batuk berkahak
• Demam dan menggigil (jika sebab jangkitan)

Gejala pada kanak-kanak

• Anak mungkin merengek atau enggan bernafas dalam
• Demam tinggi
• Kelihatan letih dan tidak aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit dada mungkin kurang jelas, tetapi mereka mungkin kelihatan sesak nafas atau keliru
• Pernafasan cepat dan cetek
• Demam ringan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus (selalunya selesema atau virus lain)
• Jangkitan bakteria (seperti pneumonia bakteria atau tuberkulosis)
• Penyakit autoimun (lupus, artritis reumatoid)
• Kecederaan dada (seperti patah tulang rusuk atau pembedahan dada)
• Pembekuan darah di dalam paru-paru (pulmonary embolism)

Faktor risiko

• Baru-baru ini mengalami jangkitan paru-paru atau selesema
• Merokok
• Mempunyai penyakit autoimun
• Sejarah masalah paru-paru seperti asma atau bronkitis kronik

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit dada yang teruk atau sesak nafas secara tiba-tiba
• Demam tinggi dengan sakit dada
• Batuk berdarah

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit dada ringan yang berlarutan lebih daripada beberapa hari
• Rasa tidak selesa di dada ketika bernafas
• Demam ringan yang tidak hilang

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda dan mendengar bunyi paru-paru dengan stetoskop. Bunyi geseran pleura (seperti bunyi kertas digosok) adalah tanda pleurisy.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada – untuk melihat sama ada ada jangkitan atau cecair di dalam paru-paru
• Ujian darah – untuk mengesan tanda jangkitan atau penyakit autoimun
• Ultrasound dada – untuk melihat lapisan pleura dengan lebih jelas
• CT scan – imbasan lebih terperinci jika perlu
• Torakosentesis (pengambilan cecair pleura) – jika terdapat cecair berlebihan, untuk ujian

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menekan ringan dada anda dan meminta anda menarik nafas dalam. Anda mungkin perlu menjalani ujian seperti X-ray atau ujian darah. Proses ini biasanya tidak menyakitkan, tetapi anda mungkin berasa sedikit tidak selesa.

Rawatan

Rawatan pleurisy bergantung kepada puncanya. Matlamat utama adalah untuk merawat punca keradangan dan melegakan sakit dada. Doktor akan menasihati rehat dan mungkin memberi ubat untuk mengurangkan keradangan dan kesakitan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup – elakkan aktiviti berat sehingga rasa sakit berkurangan
• Letakkan kompres suam di dada untuk melegakan kesakitan
• Ambil ubat tahan sakit seperti parasetamol (ikut sukatan pada bungkusan) – rujuk doktor atau farmasi
• Lakukan senaman pernafasan ringan seperti menarik nafas dalam perlahan-lahan untuk mengembangkan paru-paru

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat antiradang (seperti ibuprofen) untuk mengurangkan bengkak dan sakit. Sekiranya puncanya jangkitan bakteria, antibiotik akan diberikan. Bagi jangkitan virus, rawatan tertumpu kepada melegakan gejala. Jika terdapat cecair berlebihan di dalam ruang pleura, doktor mungkin perlu mengeluarkan cecair tersebut menggunakan jarum (torakosentesis).

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pleurisy. Ia mungkin dilakukan jika terdapat komplikasi seperti jangkitan pleura yang teruk (empyema) yang tidak dapat dirawat dengan ubat atau saliran biasa.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, anda perlu berehat sebanyak mungkin. Elakkan aktiviti yang memerlukan anda menarik nafas dalam atau mengangkat barang berat. Anda boleh kembali ke rutin harian secara beransur-ansur apabila gejala reda.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok – ini sangat penting untuk kesihatan paru-paru
• Amalkan gaya hidup sihat dengan tidur yang cukup dan menguruskan tekanan
• Pastikan persekitaran rumah bersih dan bebas daripada habuk atau alergen

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan vitamin C dan protein untuk membantu pemulihan. Lakukan senaman ringan seperti berjalan perlahan-lahan, tetapi hentikan jika rasa sakit dada muncul. Senaman pernafasan (tarik nafas dalam dan hembus perlahan) boleh membantu paru-paru berfungsi lebih baik.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dada yang berterusan boleh menyebabkan kebimbangan atau tekanan. Jangan malu untuk bercakap dengan keluarga atau doktor tentang perasaan anda. Jika perlu, dapatkan sokongan kaunseling dari perkhidmatan kesihatan mental tempatan.

Pencegahan

Tidak semua kes pleurisy dapat dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kesihatan paru-paru dan mencegah jangkitan. Dapatkan rawatan segera untuk jangkitan paru-paru dan elakkan merokok.

Vaksin

Vaksin selesema (influenza) dan vaksin pneumonia (pneumokokal) disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk mengurangkan risiko jangkitan paru-paru yang boleh membawa kepada pleurisy. Rujuk doktor anda mengenai vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk pleurisy. Pemeriksaan kesihatan berkala dan rawatan segera untuk masalah paru-paru adalah langkah terbaik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Cecair berlebihan di dalam ruang pleura (efusi pleura) yang boleh menekan paru-paru dan menyukarkan pernafasan
• Jangkitan pleura yang serius (empyema) – nanah terkumpul di dalam ruang pleura
• Pengerasan atau parut pada pleura yang boleh menyebabkan sesak nafas jangka panjang

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang dengan pleurisy pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu, terutamanya jika punca dikenal pasti dan dirawat dengan segera. Komplikasi serius jarang berlaku jika rawatan diberikan awal. Dengan mengikuti nasihat doktor dan menjaga kesihatan paru-paru, prospek pemulihan adalah sangat baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.