Resdung (Sinusitis): Risiko, Gejala, dan Penjagaan

Gambaran keseluruhan

Resdung (sinusitis) ialah keradangan pada tisu yang melapisi rongga sinus—ruang kosong dalam tulang muka. Keadaan ini menyebabkan lendir terkumpul, tersumbat, dan tekanan pada muka. Kebanyakan kes berpunca daripada jangkitan virus dan akan pulih sendiri, tetapi rawatan yang betul dapat mengurangkan risiko komplikasi.

Sangat biasa. Di Malaysia, ramai orang mengalami sekurang-kurangnya satu episod resdung setiap tahun, terutamanya semasa musim hujan atau apabila tahap pencemaran udara tinggi.

Resdung boleh menyerang semua peringkat umur. Ia lebih kerap berlaku pada mereka yang mempunyai alahan, asma, sistem imun yang lemah, atau masalah struktur hidung seperti septum yang bengkok.

Gejala

Gejala biasa

• Hidung tersumbat atau berair hingga susah bernafas
• Lendir pekat berwarna kuning atau hijau keluar dari hidung atau tekak
• Sakit atau tekanan di sekitar dahi, pipi, atau belakang mata
• Kurang deria bau dan rasa
• Batuk yang menjadi lebih teruk pada waktu malam
• Sakit kepala atau rasa berat di muka

Gejala pada kanak-kanak

• Selesema yang tidak pulih sepenuhnya atau bertambah teruk selepas beberapa hari
• Batuk berpanjangan pada waktu siang dan malam
• Keluarnya lendir dari hidung melebihi 10 hari
• Bengkak di sekeliling mata atau kemerahan di kawasan mata

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin kurang jelas dan hanya seperti rasa lemah atau pening
• Sakit gigi rahang atas yang berlarutan
• Keadaan kesihatan lain seperti diabetes atau penyakit jantung boleh menjejaskan keupayaan tubuh melawan jangkitan
• Perlu pemeriksaan lebih awal kerana risiko komplikasi lebih tinggi

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus (selalunya daripada selesema)
• Jangkitan bakteria sekunder (apabila lendir terperangkap)
• Alahan seperti hama habuk atau debunga
• Polip hidung atau struktur hidung yang tidak normal
• Faktor persekitaran seperti asap rokok atau udara tercemar

Faktor risiko

• Alahan atau asma
• Jangkitan saluran pernafasan berulang
• Sistem imun yang lemah, contohnya akibat penyakit atau ubat
• Menghisap rokok atau terdedah kepada asap rokok
• Berada dalam persekitaran berhawa dingin yang kering atau terdedah kepada perubahan suhu secara mendadak
• Masalah pergigian seperti abses pada gigi atas

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Gejala berlarutan lebih 10 hari tanpa membaik
• Demam berterusan melebihi 38°C selama 3 hari atau lebih
• Sakit muka yang sangat teruk atau bengkak yang semakin membesar
• Mengalami dua atau lebih episod resdung dalam setahun yang memerlukan rawatan

Buat temujanji rutin jika:

• Sering mengalami hidung tersumbat atau tekanan muka yang berulang
• Ingin memahami punca resdung yang berlarutan (kronik)
• Mempunyai alahan dan ingin mendapat nasihat pengurusan
• Gejala mengganggu tidur, kerja, atau aktiviti harian

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan memeriksa hidung, tekak, dan telinga anda. Kadang-kadang doktor menggunakan alat endoskop (tiub nipis dengan kamera) untuk melihat rongga sinus. Ujian tambahan hanya diperlukan jika gejala berlarutan atau ada tanda komplikasi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal dan riwayat kesihatan
• Nasal endoskopi (kamera kecil dimasukkan ke hidung)
• Ujian alahan
• Imbasan CT atau MRI jika disyaki komplikasi atau kelainan struktur
• Ujian kultur lendir jika rawatan awal tidak berkesan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa pemeriksaan, doktor mungkin akan menekan ringan pada muka untuk memeriksa kesakitan. Anda mungkin tidak memerlukan ujian khas jika gejala jelas. Sekiranya perlu, doktor akan menerangkan ujian tersebut dan sebab ia dilakukan.

Rawatan

Rawatan resdung bergantung kepada punca dan keterukan. Bagi kes virus, tubuh akan pulih sendiri. Bagi kes bakteria atau alahan, doktor akan mencadangkan pendekatan yang sesuai. Matlamat rawatan adalah melegakan gejala, mengurangkan keradangan, dan mencegah komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya dan minum air yang banyak untuk mencairkan lendir
• Gunakan larutan air garam (saline spray) untuk membersihkan dan melembapkan rongga hidung
• Letakkan kain panas yang lembap di atas dahi dan pipi untuk melegakan tekanan
• Tidur dengan kepala sedikit terangkat untuk membantu saliran lendir
• Hindari asap rokok dan perengsa lain
• Hembus hidung dengan lembut menggunakan kedua-dua lubang hidung

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menasihatkan ubat untuk melegakan gejala seperti dekongestan hidung (semburan atau ubat oral), ubat titisan steroid hidung untuk mengurangkan keradangan, atau ubat antihistamin jika ada alahan. Antibiotik hanya diberikan jika doktor mengesyaki jangkitan bakteria. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan berkongsi ubat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan sinus (FESS) hanya dipertimbangkan jika resdung kronik tidak membaik dengan rawatan ubat, jika ada polip hidung yang besar, atau jika terdapat masalah struktur yang menyebabkan jangkitan berulang. Ini keputusan yang akan dibincangkan dengan pakar telinga, hidung, dan tekak (ENT).

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh menjalani kehidupan normal dengan menguruskan gejala. Amalkan kebersihan hidung, kenali punca alahan, dan patuh pada pelan rawatan yang disyorkan doktor. Catatkan bila gejala bertambah teruk supaya anda dapat mengelakkan pencetus.

Tip gaya hidup

• Gunakan pelembap udara di bilik tidur untuk mengelakkan kekeringan
• Basuh tangan dengan kerap untuk mengurangkan risiko jangkitan virus
• Elakkan menyentuh muka atau hidung dengan tangan yang kotor
• Pastikan rumah anda bersih daripada habuk dan hama
• Kawal alahan dengan nasihat doktor

Diet dan senaman

Kekal aktif secara fizikal dapat membantu sistem imun berfungsi dengan lebih baik. Diet seimbang dengan sayur-sayuran dan buah-buahan menyokong pemulihan. Pastikan anda minum air secukupnya, dan elakkan makanan yang anda tahu boleh mencetuskan alahan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Resdung yang berlarutan boleh menjejaskan tidur dan tumpuan, menyebabkan anda berasa letih atau mudah marah. Perasaan ini normal. Jika anda berasa tertekan atau cemas, jangan segan untuk berkongsi dengan doktor atau keluarga. Penjagaan kesihatan mental adalah penting.

Pencegahan

Sesetengah kes resdung boleh dicegah dengan menguruskan alahan, menjaga kebersihan, dan mengelakkan jangkitan saluran pernafasan. Amalkan tabiat sihat untuk menguatkan sistem imun.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk resdung. Namun, pastikan vaksinasi seperti vaksin influenza dan vaksin COVID-19 mengikut jadual, kerana jangkitan virus ini boleh mencetuskan resdung.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk resdung. Pemeriksaan lebih awal disyorkan jika anda kerap mengalami gejala hidung untuk mendapatkan diagnosis yang tepat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Resdung kronik yang berlarutan dan menjejaskan kualiti hidup
• Jangkitan tulang di kawasan muka (osteomyelitis)
• Penyebaran jangkitan ke mata atau otak (jarang tetapi serius)
• Kemunculan polip hidung atau pembengkakan pada sinus
• Serangan asma yang lebih kerap jika anda mempunyai asma

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan penjagaan yang betul, kebanyakan orang dengan resdung pulih sepenuhnya. Walaupun resdung kronik mungkin mengambil masa lebih lama, pelbagai pilihan rawatan moden boleh membantu anda mengawal gejala dan menjalani kehidupan yang aktif. Jangan teragak-agak untuk berbincang dengan doktor.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.