Vaksin: Risiko Kesan Sampingan dan Manfaat untuk Pesakit

Gambaran keseluruhan

Vaksin adalah bahan yang melatih sistem imun badan untuk melawan penyakit berjangkit. Selepas menerima vaksin, badan menghasilkan perlindungan tanpa menyebabkan penyakit yang sebenar. Kesan sampingan adalah tindak balas badan yang menunjukkan vaksin sedang berfungsi, tetapi kebanyakannya ringan dan sementara.

Ya, kesan sampingan vaksin adalah biasa. Hampir semua orang mungkin mengalami kesan ringan, tetapi ia biasanya hilang dalam satu hingga tiga hari.

Sesiapa yang menerima vaksin boleh mengalami kesan sampingan. Kanak-kanak, warga emas, dan orang yang mempunyai sistem imun lemah mungkin lebih cenderung untuk mengalami tindak balas, tetapi risiko komplikasi serius tetap sangat rendah.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit, kemerahan, atau bengkak di tempat suntikan
• Demam ringan
• Keletihan
• Sakit kepala
• Sakit otot atau sendi

Gejala pada kanak-kanak

• Kemerahan atau bengkak di tempat suntikan
• Demam
• Rewel atau mengantuk
• Kehilangan selera makan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit di tempat suntikan
• Demam ringan
• Keletihan
• Sakit otot atau sendi

Punca

Punca utama

• Kesan sampingan berlaku kerana sistem imun sedang bertindak balas terhadap vaksin.
• Bahan dalam vaksin, seperti antigen atau adjuvant, merangsang tindak balas imun.
• Badan menghasilkan antibodi dan sel-sel imun yang menyebabkan simptom sementara seperti demam.
• Kadang-kadang, kesan sampingan bukan disebabkan oleh vaksin itu sendiri tetapi oleh faktor lain seperti jangkitan atau ubat yang kebetulan berlaku pada masa yang sama.

Faktor risiko

• Mempunyai sejarah alahan teruk terhadap bahan dalam vaksin
• Mengalami penyakit autoimun seperti rheumatoid arthritis atau lupus
• Mengambil ubat imunosupresan yang melemahkan sistem imun
• Pernah mengalami reaksi serius selepas vaksin sebelum ini
• Mempunyai keadaan perubatan kronik yang mempengaruhi sistem imun

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kesan sampingan yang bertambah teruk atau tidak hilang selepas beberapa hari
• Tanda-tanda alahan seperti gatal-gatal yang teruk atau ruam yang merebak
• Bengkak di tempat suntikan yang semakin besar atau sangat menyakitkan
• Demam yang tidak reda walaupun dengan ubat biasa

Buat temujanji rutin jika:

• Bercakap dengan doktor sebelum menerima vaksin jika anda mempunyai alahan atau keadaan perubatan
• Berbincang tentang jadual vaksinasi yang sesuai untuk anda atau anak anda
• Tanya doktor tentang kesan sampingan yang dijangka untuk vaksin tertentu

Diagnosis

Untuk menentukan sama ada gejala berkaitan dengan vaksin atau sebab lain, pembekal penjagaan kesihatan akan menilai gejala anda, sejarah vaksinasi, dan pemeriksaan fizikal.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal oleh doktor
• Ujian darah jika perlu untuk mengesan jangkitan atau keradangan
• Ujian alergi untuk menilai reaksi alahan yang teruk

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan bertanya tentang jenis vaksin yang diterima, tarikh dan masa suntikan, gejala yang muncul, dan sejarah perubatan anda. Kebanyakan kesan sampingan ringan tidak memerlukan ujian khas. Jika terdapat gejala yang membimbangkan, doktor mungkin menjalankan ujian darah atau mengarahkan anda ke pakar.

Rawatan

Rawatan untuk kesan sampingan vaksin bergantung kepada jenis dan keterukan gejala. Kebanyakan kesan sampingan ringan hanya memerlukan penjagaan di rumah dan berehat. Jangan mengambil ubat tanpa nasihat doktor, terutamanya untuk kanak-kanak atau orang yang mempunyai keadaan perubatan yang lain.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup untuk membantu badan pulih.
• Minum banyak air supaya badan tidak dehidrasi.
• Letakkan kompres sejuk di tempat suntikan untuk mengurangkan bengkak dan kesakitan.
• Pakai pakaian longgar dan selesa.
• Pantau suhu badan dan gejala secara berkala.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mengesyorkan ubat untuk mengurangkan demam atau kesakitan seperti paracetamol, tetapi hanya jika sesuai dan mengikut nasihat doktor. Jangan berikan aspirin kepada kanak-kanak atau remaja tanpa nasihat doktor kerana risiko sindrom Reye. Bagi tindak balas alahan yang teruk, rawatan kecemasan seperti suntikan adrenalin akan diberikan di hospital.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas menerima vaksin, anda boleh menjalani aktiviti harian seperti biasa jika anda berasa sihat. Ambil cuti rehat jika perlu, dan teruskan memantau kesihatan anda. Ingat, kesan sampingan yang ringan adalah petanda bahawa sistem imun anda sedang membina perlindungan.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang untuk menyokong sistem imun.
• Dapatkan tidur yang cukup sebelum dan selepas vaksin.
• Kekal aktif selepas pulih, tetapi jangan paksa diri jika letih.
• Bincang dengan doktor tentang jadual vaksin berikutnya supaya anda tidak terlepas dos.

Diet dan senaman

Tiada diet khas diperlukan selepas vaksin. Pastikan anda minum air secukupnya dan makan makanan yang berkhasiat. Aktiviti fizikal ringan seperti berjalan boleh dilakukan jika anda berasa sihat. Elakkan senaman berat serta-merta jika anda demam atau tidak selesa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rasa cemas tentang kesan sampingan vaksin adalah perkara biasa. Bercakap dengan doktor anda tentang kebimbangan anda. Ingatkan diri anda bahawa perlindungan daripada penyakit berjangkit yang serius jauh lebih besar daripada risiko kesan sampingan.

Pencegahan

Kesan sampingan vaksin tidak boleh dielakkan sepenuhnya kerana ia adalah tindak balas semula jadi badan. Tetapi, anda boleh mengurangkan ketidakselesaan dengan memastikan anda sihat sebelum vaksin, memaklumkan doktor tentang sejarah alahan, dan mengikut nasihat penjagaan selepas suntikan.

Vaksin

Vaksin adalah cara paling berkesan untuk mencegah penyakit berjangkit berbahaya seperti campak, influenza, dan COVID-19. Vaksin yang diluluskan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia telah menjalani ujian klinikal yang ketat untuk memastikan keselamatan dan keberkesanan. Manfaat vaksin untuk melindungi diri dan komuniti jauh melebihi risiko kesan sampingan yang jarang berlaku.

Program saringan

Tiada pemeriksaan khusus diperlukan sebelum menerima vaksin bagi kebanyakan orang. Doktor akan menilai faktor risiko dan sejarah kesihatan anda untuk menentukan kesesuaian vaksin.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Reaksi alahan yang teruk (anafilaksis) jika tidak dirawat dengan cepat boleh menyebabkan kematian.
• Jangkitan kuman di tempat suntikan yang tidak dirawat boleh menyebabkan keradangan yang teruk dan abses.
• Kesan sampingan yang berpanjangan seperti demam tinggi yang tidak dirawat boleh menyebabkan dehidrasi atau sawan.
• Jika anda tidak menerima vaksin, anda berisiko untuk dijangkiti penyakit serius yang boleh menyebabkan komplikasi seperti radang paru-paru atau kerosakan otak.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kesan sampingan vaksin adalah ringan dan hilang dengan sendirinya dalam beberapa hari. Komplikasi serius sangat jarang berlaku. Vaksinasi telah berjaya mengurangkan atau menghapuskan banyak penyakit berjangkit yang pernah menyebabkan kecacatan dan kematian. Dengan mengikuti jadual vaksinasi yang disyorkan, anda melindungi kesihatan diri dan orang sekeliling anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.