lung on one side

Gambaran keseluruhan

‘Paru-paru di satu sisi’ merujuk kepada keadaan di mana hanya satu paru-paru yang terjejas oleh masalah kesihatan, seperti jangkitan, kecederaan, atau penyumbatan. Dalam keadaan normal, kita mempunyai dua paru-paru yang berfungsi untuk bernafas. Apabila satu paru-paru bermasalah, ia boleh menyebabkan kesukaran bernafas atau rasa sakit di bahagian dada yang sama.

Keadaan ini agak biasa, terutama pada mereka yang menghidap penyakit paru-paru kronik, perokok, atau pernah mengalami kecederaan dada. Walau bagaimanapun, ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja.

Ia boleh menjejaskan semua peringkat umur, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang mempunyai masalah paru-paru seperti asma, penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD), atau jangkitan kuman yang teruk.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada di sebelah paru-paru yang terjejas
• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Batuk berterusan, kadang-kadang dengan kahak atau darah
• Demam dan menggigil jika ada jangkitan
• Keletihan dan lemah badan

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat atau berbunyi semasa bernafas
• Kelihatan sukar menyusu atau makan
• Rewel atau meragam tanpa sebab jelas
• Bibir atau kuku menjadi kebiruan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas yang semakin teruk apabila bergerak
• Kekeliruan atau mengantuk berlebihan akibat kekurangan oksigen
• Batuk kering atau berdarah
• Kaki atau buku lali bengkak

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman seperti pneumonia (radang paru-paru) yang hanya menyerang satu paru-paru
• Pneumothorax – udara terperangkap di ruang antara paru-paru dan dinding dada, menyebabkan paru-paru mengempis
• Pleural effusion – cecair terkumpul di sekeliling paru-paru
• Penyumbatan saluran pernafasan akibat tumor atau benda asing
• Kecederaan fizikal pada dada, seperti tulang rusuk patah

Faktor risiko

• Merokok atau pendedahan kepada asap rokok secara pasif
• Penyakit paru-paru kronik seperti asma atau COPD
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan
• Usia lanjut (lebih 65 tahun)
• Pembedahan dada atau kecederaan dada sebelumnya

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda tiba-tiba sukar bernafas atau sakit dada yang teruk
• Jika anda batuk darah dalam jumlah banyak
• Jika anda rasa hendak pitam atau bibir bertukar biru

Buat temujanji rutin jika:

• Jika batuk berlarutan lebih 3 minggu tanpa reda
• Jika demam berlarutan atau berulang tanpa sebab jelas
• Jika berat badan menurun tanpa sengaja

Diagnosis

Doktor akan menyoal tentang simptom dan sejarah kesihatan, kemudian mendengar bunyi paru-paru menggunakan stetoskop. Ujian lanjut akan dilakukan untuk mengenal pasti punca sebenar.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada – untuk melihat gambaran paru-paru dan mengesan ketidaknormalan
• Ujian darah – untuk mengesan jangkitan atau tanda radang
• CT scan – imej terperinci paru-paru untuk melihat tumor atau cecair
• Kultur kahak – ujian sampel kahak untuk mengenal pasti kuman penyebab jangkitan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan. Anda mungkin perlu menanggalkan baju di bahagian atas untuk X-ray. Keputusan awal boleh diketahui dalam masa beberapa jam atau hari. Doktor akan menerangkan hasil ujian dan pelan rawatan seterusnya.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca masalah. Jika disebabkan jangkitan, doktor akan memberi antibiotik atau ubat antivirus. Jika ada cecair atau udara berlebihan, ia mungkin perlu dikeluarkan melalui jarum atau tiub. Doktor akan memilih rawatan yang paling sesuai berdasarkan keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang mencukupi untuk membantu pemulihan
• Minum air masak yang banyak untuk mencairkan kahak
• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Gunakan pelembap udara untuk melegakan batuk

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan termasuk pemberian ubat-ubatan seperti antibiotik (untuk jangkitan kuman), ubat antiradang, atau ubat untuk melebarkan saluran pernafasan. Dalam kes cecair atau udara berlebihan, doktor mungkin perlu melakukan torakosentesis (mengeluarkan cecair dengan jarum) atau memasukkan tiub dada untuk mengeluarkan udara.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin perlu jika ada tumor, paru-paru yang rosak teruk, atau pneumothorax berulang. Doktor akan membincangkan pilihan ini jika rawatan lain tidak berkesan.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, anda boleh kembali ke aktiviti harian secara berperingkat. Elakkan aktiviti berat sehingga doktor membenarkan. Pantau simptom seperti sesak nafas atau sakit dada dan catatkan perubahan untuk dikongsi dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Jangan merokok dan jauhi persekitaran berasap
• Amalkan kebersihan tangan untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Dapatkan vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumokokus mengikut saranan doktor
• Kawal penyakit asas seperti diabetes atau tekanan darah tinggi

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein. Senaman ringan seperti berjalan atau regangan boleh membantu menguatkan otot pernafasan, tetapi mulakan perlahan-lahan dan ikut nasihat doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi masalah paru-paru boleh menyebabkan kebimbangan atau kemurungan. Rasa cemas tentang sesak nafas adalah normal. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Jika anda rasa sangat tertekan, dapatkan bantuan profesional.

Pencegahan

Tidak semua masalah paru-paru pada satu sisi boleh dicegah, tetapi risiko dapat dikurangkan dengan gaya hidup sihat, tidak merokok, dan mengawal penyakit kronik.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan vaksin pneumokokus boleh mengurangkan risiko jangkitan paru-paru yang serius. Tanya doktor tentang jadual vaksinasi yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada saringan rutin khusus untuk masalah paru-paru pada satu sisi, tetapi jika anda perokok atau mempunyai simptom, doktor boleh mencadangkan X-ray dada atau ujian lain.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan merebak ke bahagian lain paru-paru atau ke aliran darah (sepsis)
• Paru-paru yang mengempis sepenuhnya (total pneumothorax) yang mengancam nyawa
• Pembentukan tisu parut yang mengurangkan fungsi paru-paru
• Kegagalan pernafasan yang memerlukan bantuan oksigen

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang yang menerima rawatan awal pulih sepenuhnya. Walaupun sesetengah keadaan memerlukan rawatan jangka panjang, dengan pemantauan dan penjagaan yang baik, anda boleh menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna. Sentiasa berhubung dengan pasukan perubatan anda.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia
• Portal MyHealth KKM ↗ · Malaysia

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.