lung with nausea

Gambaran keseluruhan

Mual yang berkaitan dengan paru-paru adalah rasa loya atau hendak muntah yang disebabkan oleh masalah pada sistem pernafasan seperti jangkitan, penyakit kronik, atau kesan sampingan rawatan. Ia bukan penyakit sendiri, tetapi gejala yang perlu diberi perhatian.

Keadaan ini tidak terlalu biasa, tetapi ia boleh berlaku pada pesakit dengan penyakit paru-paru tertentu seperti penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD), jangkitan paru-paru, atau kanser paru-paru, terutamanya semasa rawatan.

Ia lebih kerap menjejaskan orang dewasa yang merokok, warga emas, pesakit yang menjalani kemoterapi atau radioterapi ke dada, dan mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa loya atau hendak muntah
• Muntah (kadang-kadang)
• Kurang selera makan
• Sesak nafas atau batuk yang berterusan
• Keletihan

Gejala pada kanak-kanak

• Resah atau menangis tanpa henti
• Sukar menyusu atau makan
• Muntah-muntah
• Pernafasan laju atau berbunyi

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Mual yang berterusan tanpa muntah
• Kekeliruan atau sukar fokus
• Dehidrasi (kulit kering, kurang air kencing)
• Penyakit sedia ada yang semakin teruk (contoh: COPD)

Punca

Punca utama

• Jangkitan paru-paru seperti pneumonia atau tuberkulosis (TB)
• Penyakit paru-paru kronik seperti COPD atau asma yang teruk
• Kanser paru-paru, terutamanya jika merebak ke otak atau usus
• Kesan sampingan rawatan seperti kemoterapi, radioterapi, atau ubat-ubatan tertentu (contoh: opioid dan antibiotik tertentu)
• Peningkatan karbon dioksida dalam darah (hiperkapnia) akibat penyakit paru-paru

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Usia lanjut (lebih 65 tahun)
• Sistem imun yang lemah (contoh: HIV, rawatan kanser)
• Sejarah penyakit paru-paru dalam keluarga
• Pekerjaan yang mendedahkan kepada bahan berbahaya (contoh: debu arang batu, asbestos)

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika mual disertai sesak nafas yang teruk atau sakit dada
• Jika anda batuk darah atau kebiruan pada bibir
• Jika demam tinggi dan sukar bernafas

Buat temujanji rutin jika:

• Jika mual berterusan lebih daripada seminggu bersama batuk
• Jika ada penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas
• Jika anda menjalani rawatan kanser dan mual mengganggu pemakanan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah merokok, dan pendedahan kepada bahan berbahaya. Pemeriksaan fizikal termasuk mendengar bunyi paru-paru dengan stetoskop dan memeriksa kadar oksigen dalam darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada (sinar-X paru-paru)
• Ujian darah – untuk mengesan jangkitan atau tanda keradangan
• Ujian kahak (sputum) – untuk mencari kuman seperti TB
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) – jika disyaki COPD
• Imbasan CT – jika disyaki kanser

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mudah dan tidak menyakitkan. Anda mungkin perlu menunggu keputusan ujian selama beberapa hari. Doktor akan menerangkan setiap langkah dengan jelas dan merujuk anda jika perlu.

Rawatan

Rawatan mual yang berkaitan dengan paru-paru adalah dengan merawat punca utama. Doktor akan menangani jangkitan, memberi terapi oksigen jika perlu, dan menyesuaikan ubat-ubatan yang mungkin menyebabkan mual. Pendekatan sokongan seperti perubahan pemakanan juga membantu.

Penjagaan diri di rumah

• Makan dalam kuantiti kecil tetapi kerap
• Elakkan bau yang kuat (minyak wangi, asap masakan)
• Minum halia atau teh pudina perlahan-lahan
• Rehat dalam kedudukan separuh duduk untuk memudahkan pernafasan
• Kekal hidrasi – minum air kosong atau sup jernih

Rawatan perubatan

Doktor boleh memberi ubat anti-mual (seperti metoklopramid atau ondansetron secara am – tanpa nama jenama) untuk mengawal gejala. Jika punca adalah jangkitan, antibiotik atau ubat antivirus akan diberikan. Pesakit yang kekurangan oksigen mungkin menerima terapi oksigen tambahan. Bagi pesakit kanser, ubat anti-mual khusus boleh digunakan semasa kemoterapi. Semua rawatan perlu dinasihati oleh doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk mual semata-mata. Jika terdapat masalah paru-paru yang memerlukan pembedahan (contoh: kanser atau abses paru-paru), doktor akan membincangkan pilihan tersebut secara berasingan.

Hidup dengan keadaan ini

Jalani kehidupan seperti biasa tetapi ambil perhatian terhadap gejala. Catat bila mual berlaku dan apa yang mencetuskannya. Bawa ubat anti-mual yang diberi doktor jika perlu. Pastikan anda sentiasa mempunyai nombor kecemasan yang disediakan di laman web ini.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok – ini paling penting untuk kesihatan paru-paru
• Dapatkan rehat yang mencukupi
• Amalkan teknik pernafasan dalam untuk mengurangkan tekanan
• Elakkan alkohol dan makanan pedas atau berminyak

Diet dan senaman

Makan makanan lembut seperti bubur, pisang, atau roti bakar. Elakkan susu atau produk tenusu jika ia menyebabkan loya. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu, tetapi hentikan jika sesak nafas berlaku. Rujuk doktor sebelum memulakan program senaman baru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mual yang berterusan boleh menyebabkan keresahan, kemurungan, dan rasa terasing. Adalah normal untuk berasa kecewa. Bercakap dengan keluarga atau rakan. Jika perlu, dapatkan kaunseling atau sokongan psikologi. Ingat bahawa anda tidak bersendirian.

Pencegahan

Kebanyakan penyakit paru-paru yang menyebabkan mual boleh dicegah dengan mengelakkan merokok, mendapatkan vaksinasi, dan mengamalkan gaya hidup sihat. Jika anda sudah mempunyai penyakit paru-paru, ikut pelan rawatan doktor untuk mengelakkan komplikasi.

Vaksin

Vaksin selesema (influenza) setiap tahun dan vaksin pneumokokus (pneumonia) seperti yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk kumpulan berisiko tinggi (warga emas, perokok, pesakit kronik).

Program saringan

Saringan kanser paru-paru menggunakan imbasan CT dos rendah mungkin disyorkan untuk perokok tegar yang berumur 50-80 tahun. Bincang dengan doktor tentang risiko dan faedah saringan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Malnutrisi dan penurunan berat badan akibat kurang makan
• Dehidrasi dan ketidakseimbangan elektrolit
• Pernafasan yang semakin teruk – kegagalan pernafasan
• Penyebaran jangkitan atau kanser ke bahagian lain badan

Pandangan jangka panjang

Prognosis adalah baik jika punca utama dirawat lebih awal. Bagi jangkitan seperti pneumonia, rawatan boleh memulihkan sepenuhnya. Untuk penyakit kronik seperti COPD, mual boleh dikawal dengan rawatan dan perubahan gaya hidup. Dengan sokongan yang betul, kebanyakan pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.