Sakit Pleurisy Selepas Makan: Punca dan Cara Mengurus

Gambaran keseluruhan

Pleurisy (disebut plu-ri-si) adalah keradangan pada selaput yang melapisi paru-paru dan dinding dada, dipanggil pleura. Apabila pleura menjadi radang, ia menyebabkan rasa sakit yang tajam ketika bernafas, batuk, atau kadang-kadang selepas makan. Makanan boleh menekan diafragma (otot pernafasan di bawah paru-paru) dan memburukkan lagi kesakitan pleurisy.

Pleurisy agak jarang berlaku dalam kalangan masyarakat umum, tetapi ia lebih biasa pada orang yang menghidap jangkitan paru-paru (seperti pneumonia) atau penyakit autoimun (sistem imun menyerang badan sendiri).

Pleurisy boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang mempunyai masalah kesihatan seperti jangkitan paru-paru, radang sendi (rheumatoid arthritis), atau penyakit buah pinggang. Ia juga boleh berlaku pada kanak-kanak jika mereka mengalami jangkitan paru-paru yang teruk.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam, menikam, terutamanya apabila menarik nafas dalam-dalam, batuk, atau bersin.
• Sakit yang terasa di bahagian dada atau belakang, kadang-kadang menjalar ke bahu atau perut.
• Sakit yang bertambah teruk selepas makan, kerana perut yang kenyang menekan diafragma.
• Batuk kering atau batuk berlendir.
• Sukar bernafas atau bernafas pendek-pendek.
• Demam dan menggigil (jika disebabkan jangkitan).

Gejala pada kanak-kanak

• Kerap menangis atau merengsa kerana sakit dada.
• Bernafas laju atau sukar bernafas.
• Batuk yang teruk, mungkin dengan lendir.
• Demam tinggi.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit dada yang kurang jelas, kadang-kadang hanya rasa tidak selesa atau berat di dada.
• Sukar bernafas yang lebih ketara.
• Keletihan dan lemah badan.
• Kekeliruan atau perubahan status mental (jarang).

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus atau bakteria pada paru-paru, seperti pneumonia atau tuberkulosis (TB).
• Penyakit autoimun (sistem imun tersilap serang tubuh sendiri) seperti lupus atau rheumatoid arthritis.
• Kecederaan dada, seperti patah tulang rusuk atau terkena hentakan kuat.
• Pembedahan jantung atau paru-paru baru-baru ini.
• Penyakit seperti kanser paru-paru atau pembekuan darah di paru-paru (pulmonary embolism).

Faktor risiko

• Mempunyai jangkitan paru-paru atau selsema yang teruk.
• Menghidap penyakit autoimun seperti lupus atau arthritis.
• Merokok atau pendedahan kepada asap rokok.
• Sejarah pembekuan darah (deep vein thrombosis).
• Mempunyai penyakit buah pinggang yang kronik.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit dada yang teruk dan berterusan, terutamanya jika sukar bernafas.
• Demam tinggi yang tidak surut dengan ubat demam biasa.
• Batuk darah atau kahak berdarah.

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit dada yang hilang timbul selepas makan, tetapi tidak terlalu teruk.
• Batuk berpanjangan lebih dari 3 minggu.
• Rasa tidak selesa di dada yang tidak hilang dalam beberapa hari.

Diagnosis

Doktor akan mendiagnosis pleurisy dengan menanya simptom dan sejarah perubatan anda, melakukan pemeriksaan fizikal seperti mendengar bunyi pernafasan dengan stetoskop, dan mengarahkan ujian untuk mengesahkan punca.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada — untuk melihat bayangan paru-paru dan mengesan jangkitan atau pengumpulan cecair.
• Ultrasound dada — untuk memeriksa cecair di antara pleura (pleural effusion).
• Ujian darah — untuk mengesan jangkitan atau tanda keradangan.
• CT scan (imbasan tomografi) — untuk gambaran lebih jelas paru-paru dan pleura.
• Torakosentesis (prosedur mengambil cecair pleura) — jika terdapat pengumpulan cecair yang banyak.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya bermula di klinik atau jabatan kecemasan. Doktor akan mendengar dada anda dan mungkin meminta ujian. Torakosentesis dilakukan dengan kebas tempatan (local anaesthetic) untuk mengurangkan rasa sakit. Keputusan biasanya diperoleh dalam masa beberapa jam hingga beberapa hari, bergantung kepada ujian.

Rawatan

Rawatan pleurisy bergantung kepada punca yang mendasarinya. Jika disebabkan jangkitan kuman (bakteria), antibiotik mungkin diberikan. Jika disebabkan virus, rehat dan rawatan simptom adalah mencukupi. Kes yang teruk mungkin memerlukan rawatan di hospital.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang mencukupi untuk mengurangkan tekanan pada dada.
• Ambil ubat tahan sakit yang dijual bebas seperti paracetamol (mengikut dos yang disarankan pada bungkusan) untuk melegakan kesakitan. Rujuk ahli farmasi untuk nasihat.
• Gunakan pek ais atau tuala sejuk pada dada yang sakit untuk mengurangkan keradangan (jika tidak demam).
• Elakkan makanan berat yang besar; makan dalam kuantiti kecil tetapi kerap untuk mengurangkan tekanan pada diafragma.
• Bernafas perlahan-lahan dan elakkan batuk kuat; minum air suam untuk melegakan batuk.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan mungkin termasuk ubat anti-radang bukan steroid (NSAIDs) seperti ibuprofen untuk mengurangkan keradangan dan kesakitan, dengan dos yang ditetapkan oleh doktor. Jika jangkitan bakteria disahkan, antibiotik akan diberi. Ubat batuk atau ubat pengurang kahak mungkin diberikan. Dalam sesetengah kes, prosedur seperti saliran cecair pleura (thoracentesis) diperlukan untuk melegakan tekanan dan memudahkan pernafasan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pleurisy. Ia mungkin dipertimbangkan jika terdapat pengumpulan nanah dalam rongga pleura (empyema) yang perlu disalirkan, atau jika pleurisy disebabkan oleh kanser atau penyakit lain yang memerlukan pembedahan untuk mengeluarkan tisu yang rosak.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan orang dengan pleurisy boleh menjalani kehidupan harian seperti biasa, tetapi perlu berehat secukupnya semasa fasa akut. Elakkan aktiviti yang menyebabkan batuk atau pernafasan dalam, seperti bersenam berat. Pantau simptom – jika sakit bertambah teruk, dapatkan nasihat doktor.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok.
• Amalkan pemakanan seimbang untuk menyokong sistem imun.
• Kekalkan berat badan yang sihat untuk mengurangkan tekanan pada dada.
• Amalkan teknik pernafasan dalam yang lembut untuk mengembangkan paru-paru.

Diet dan senaman

Makan makanan yang mudah dicerna, seperti sup, sayur kukus, dan bubur. Elakkan makanan pedas, berlemak, atau terlalu banyak gas yang boleh menyebabkan kembung perut dan meningkatkan tekanan pada diafragma. Senaman ringan seperti berjalan kaki perlahan boleh dilakukan apabila sakit berkurangan, tetapi hentikan jika sakit timbul.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi sakit dada yang berterusan boleh menyebabkan kebimbangan atau tekanan. Jika anda berasa cemas atau murung, bincang dengan doktor atau kaunselor. Sokongan keluarga dan rakan-rakan sangat penting.

Pencegahan

Pleurisy tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan mengamalkan gaya hidup sihat, mendapatkan vaksinasi yang disarankan, dan menguruskan penyakit sedia ada seperti kencing manis atau penyakit autoimun.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin pneumokokal dan vaksin selesema (influenza) boleh mengurangkan risiko jangkitan paru-paru yang boleh menyebabkan pleurisy. Rujuk doktor atau klinik KKM untuk jadual vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk pleurisy. Namun, jika anda mempunyai faktor risiko (seperti penyakit autoimun), doktor mungkin menasihatkan pemeriksaan berkala untuk memantau kesihatan paru-paru.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pengumpulan cecair di antara pleura (pleural effusion) yang boleh menekan paru-paru dan menyebabkan kesukaran bernafas.
• Jangkitan nanah dalam rongga pleura (empyema) yang memerlukan saliran atau pembedahan.
• Parut pada pleura (pleural thickening) yang boleh menyebabkan sakit dada kronik atau kekakuan pernafasan.
• Penyebaran jangkitan ke bahagian lain badan (sepsis) jika disebabkan oleh kuman.

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang sesuai, kebanyakan pesakit pleurisy pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu. Walaupun sesetengah kes mungkin berulang, terutamanya jika disebabkan oleh penyakit autoimun, peluang untuk kembali sihat adalah baik. Ikut nasihat doktor dan jaga kesihatan paru-paru anda.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• American Lung Association ↗
• NHS UK – Pleurisy ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) – Garis Panduan Kesihatan Paru-paru ↗ · Malaysia
• Persatuan Paru-paru Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.