Radang Selaput Paru-paru (Pleurisy) pada Malam Hari

Gambaran keseluruhan

Pleurisy (radang selaput paru-paru) ialah keradangan pada lapisan nipis yang menyaluti paru-paru dan dinding dada. Keradangan ini menyebabkan sakit tajam apabila bernafas, terutamanya pada waktu malam apabila anda berbaring. Kesakitan boleh menjadi lebih teruk semasa menarik nafas dalam, batuk, atau bersin.

Pleurisy agak biasa, terutama pada orang yang baru pulih daripada jangkitan saluran pernafasan seperti selesema atau radang paru-paru. Ia boleh berlaku pada semua peringkat umur tetapi lebih kerap pada orang dewasa.

Pleurisy boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap berlaku pada mereka yang mempunyai jangkitan paru-paru, penyakit autoimun seperti lupus, atau kecederaan dada. Orang yang merokok atau mempunyai penyakit paru-paru kronik juga berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tajam, menusuk, dan bertambah teruk apabila bernafas dalam, batuk, atau bersin
• Sakit yang merebak ke bahu atau belakang
• Sukar bernafas kerana sakit
• Demam dan menggigil (jika disebabkan jangkitan)
• Batuk kering atau batuk berkahak

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin merungut sakit dada dan enggan bernafas dalam
• Mereka mungkin menjadi meragam, letih, atau demam
• Kadang-kadang kanak-kanak akan memegang dada mereka atau membongkok untuk mengurangkan sakit

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit dada mungkin kurang jelas, tetapi sesak nafas lebih kerap berlaku
• Mereka mungkin kelihatan lemah, cepat letih, atau kurang selera makan
• Kekeliruan atau perubahan mental boleh berlaku terutamanya jika ada jangkitan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema, COVID-19, atau jangkitan saluran pernafasan lain
• Jangkitan bakteria seperti radang paru-paru atau batuk kering (TB)
• Penyakit autoimun seperti lupus atau rheumatoid arthritis
• Kecederaan dada seperti patah tulang rusuk atau kesan pembedahan
• Pembekuan darah di paru-paru (pulmonary embolism)
• Kanser paru-paru atau barah yang merebak ke selaput paru-paru

Faktor risiko

• Baru-baru ini mengalami jangkitan pernafasan
• Merokok atau kerap terdedah kepada asap rokok
• Mempunyai penyakit paru-paru kronik seperti asma atau bronkitis
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan
• Pendedahan kepada bahan kimia atau habuk berbahaya

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sakit dada yang teruk atau sesak nafas secara tiba-tiba
• Jika anda batuk keluar darah atau kahak berwarna karat
• Jika dada terasa berat seperti ditimpa benda
• Jika anda rasa pitam, pening, atau pengsan bersama sakit dada

Buat temujanji rutin jika:

• Jika sakit dada ringan tetapi berterusan lebih daripada 2-3 hari
• Jika anda demam yang tidak reda atau menggigil
• Jika anda sukar tidur kerana sakit dada pada waktu malam
• Jika anda mempunyai penyakit kronik dan mula mengalami sakit dada

Diagnosis

Doktor akan menyoal tentang simptom, sejarah perubatan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Mereka akan mendengar bunyi paru-paru dengan stetoskop. Kadang-kadang kedengaran bunyi geseran (friction rub) yang khas untuk pleurisy.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada – untuk melihat keadaan paru-paru dan selaputnya
• Ujian darah – untuk mengesan tanda jangkitan atau keradangan
• Ultrasound dada – untuk memeriksa cecair di sekitar paru-paru
• CT scan – untuk mendapatkan imej yang lebih terperinci
• Analisis cecair pleura (thoracentesis) – jika ada cecair berlebihan, doktor mungkin mengambil sampel untuk ujian

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Diagnosis biasanya mudah dan cepat. Doktor akan memastikan punca sakit dada anda. Anda mungkin perlu melakukan beberapa ujian di klinik atau hospital. Proses ini tidak menyakitkan, kecuali thoracentesis yang boleh menyebabkan sedikit ketidakselesaan.

Rawatan

Rawatan pleurisy bergantung kepada puncanya. Matlamat utama adalah mengurangkan keradangan dan kesakitan, serta merawat punca asas seperti jangkitan. Kebanyakan pesakit sembuh sepenuhnya dengan rawatan yang sesuai.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup – elakkan aktiviti berat sehingga sakit berkurangan
• Tidur dengan posisi kepala tinggi atau baring mengiring ke arah yang kurang sakit
• Kompres suam di dada boleh membantu melegakan ketidakselesaan
• Lakukan senaman pernafasan perlahan untuk mengurangkan sesak nafas
• Minum air secukupnya dan makan makanan berkhasiat untuk membantu pemulihan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat anti-radang untuk mengurangkan keradangan dan kesakitan. Jika punca adalah jangkitan bakteria, antibiotik akan diberikan. Bagi jangkitan virus, rawatan sokongan seperti rehat dan minum air mencukupi adalah utama. Kadang-kadang doktor memberi ubat batuk atau sedut untuk memudahkan pernafasan. Rawatan khusus bergantung kepada diagnosis, jadi sentiasa ikut nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pleurisy. Ia mungkin dilakukan jika terdapat pengumpulan nanah di dalam rongga pleura (empyema) yang tidak dapat dirawat dengan antibiotik atau saliran. Prosedur seperti thoracentesis atau tube thoracostomy mungkin digunakan untuk mengeluarkan cecair atau nanah.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa fasa akut, anda mungkin perlu mengambil cuti rehat dan mengelakkan aktiviti lasak. Pastikan posisi tidur yang selesa dengan bantal tambahan untuk menyokong dada. Ambil ubat yang diberi mengikut jadual dan pantau simptom anda.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Kawal tekanan dengan teknik relaksasi seperti pernafasan dalam atau meditasi
• Jaga kebersihan diri untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Dapatkan rehat yang mencukupi setiap malam

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan vitamin C dan antioksidan untuk membantu daya tahan badan. Contohnya buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein tanpa lemak. Selepas simptom reda, lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki secara perlahan-lahan untuk memulihkan kekuatan paru-paru. Elakkan senaman berat sehingga doktor membenarkan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dada yang berterusan boleh menyebabkan kebimbangan dan tekanan. Ramai pesakit bimbang tentang kesihatan jantung atau paru-paru mereka. Ini adalah perkara biasa. Luahkan perasaan kepada keluarga atau rakan, dan jangan segan untuk mendapatkan sokongan kaunseling jika perlu.

Pencegahan

Tidak semua kes pleurisy boleh dicegah, tetapi risikonya boleh dikurangkan dengan menjaga kesihatan paru-paru dan mengelakkan jangkitan. Amalkan gaya hidup sihat, dapatkan vaksinasi yang disyorkan, dan rawat sebarang jangkitan awal dengan segera.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza (selsema) dan vaksin pneumokokal boleh membantu mencegah jangkitan yang boleh membawa kepada pleurisy. Di Malaysia, vaksin ini boleh didapati di klinik kerajaan dan swasta. Rujuk doktor anda untuk jadual vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk pleurisy. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai penyakit autoimun atau paru-paru kronik, pemeriksaan berkala dengan doktor adalah penting untuk mengesan masalah awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pengumpulan cecair di sekeliling paru-paru (efusi pleura) yang boleh menyukarkan pernafasan
• Pembentukan nanah di rongga pleura (empyema) yang memerlukan saliran atau pembedahan
• Penebalan atau parut pada selaput paru-paru (fibrosis pleura) yang boleh mengehadkan pergerakan paru-paru
• Jangkitan merebak ke bahagian lain badan (sepsis)

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang cepat dan sesuai, kebanyakan pesakit pleurisy pulih sepenuhnya dalam beberapa hari hingga minggu. Sakit dada akan beransur hilang dan fungsi paru-paru kembali normal. Kesan jangka panjang jarang berlaku jika punca asas dirawat dengan baik. Anda masih boleh menjalani kehidupan yang aktif dan sihat selepas pulih.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.