Ketulan atau Bengkak pada Satu Buah Zakar

Gambaran keseluruhan

Keadaan ini bermaksud anda merasakan atau melihat perubahan pada satu buah zakar, seperti ketulan, bengkak, sakit, atau rasa berat. Perubahan ini boleh berpunca daripada pelbagai keadaan, daripada perkara yang mudah dirawat kepada yang memerlukan perhatian segera. Hanya doktor yang boleh menentukan puncanya.

Ya, ramai lelaki akan mengalami perubahan pada buah zakar pada satu ketika. Kebanyakan punca tidak serius, tetapi pemeriksaan awal adalah langkah terbaik.

Ia boleh berlaku kepada lelaki pada sebarang umur, tetapi paling kerap di kalangan remaja dan lelaki berumur 15 hingga 40 tahun. Kanak-kanak dan lelaki lebih tua juga boleh mengalaminya.

Gejala

Gejala biasa

• Ketulan atau benjolan pada satu buah zakar
• Bengkak atau pembesaran pada sebelah buah zakar
• Rasa sakit atau tidak selesa yang datang dan pergi
• Rasa berat atau menarik di bahagian bawah perut atau pelir
• Perubahan rasa keras atau bentuk buah zakar

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak pada skrotum (kantung yang melindungi buah zakar)
• Anak mungkin menangis atau menunjukkan tanda sakit ketika bergerak
• Kemerahan atau rasa panas pada bahagian tersebut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bengkak yang beransur-ansur dan mungkin tidak menyakitkan
• Rasa tidak selesa yang tidak hilang
• Perubahan saiz buah zakar yang semakin jelas

Punca

Punca utama

• Jangkitan pada salur atau tisu buah zakar (epididimitis)
• Kecederaan atau kemalangan pada bahagian pelir
• Hernia – usus menonjol ke dalam kantung zakar
• Hydrocele – pengumpulan cecair dalam kantung zakar
• Varicocele – pembengkakan salur darah dalam skrotum
• Kista atau sista – kantung berisi cecair yang biasanya tidak berbahaya
• Kilasan testis (torsion) – keadaan kecemasan yang memutuskan bekalan darah
• Tumor pada buah zakar, sama ada bukan kanser atau kanser

Faktor risiko

• Buah zakar yang tidak turun sepenuhnya ke skrotum semasa lahir
• Sejarah keluarga menghidap kanser buah zakar
• Pernah menghidap kanser pada sebelah buah zakar
• Berumur antara 15 hingga 40 tahun
• Sistem imun yang lemah, seperti jangkitan HIV

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sekiranya anda merasakan sebarang ketulan atau bengkak pada buah zakar
• Jika sakit tidak hilang atau semakin teruk
• Jika anda mendapati perubahan saiz atau tekstur buah zakar

Buat temujanji rutin jika:

• Jika tiada kesakitan, anda masih perlu membuat temu janji doktor dalam masa satu atau dua minggu, bukan berbulan-bulan kemudian.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, memeriksa buah zakar dan kawasan sekeliling, dan mungkin menjalankan ujian untuk melihat keadaan dengan lebih jelas.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound skrotum – menggunakan gelombang bunyi untuk menghasilkan imej buah zakar
• Ujian air kencing – untuk mengesan jangkitan
• Ujian darah – untuk mengukur bahan tertentu yang mungkin meningkat pada kanser
• Pemeriksaan fizikal – doktor memeriksa saiz, bentuk, dan tekstur buah zakar

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan ini biasanya cepat, selamat, dan tidak menyakitkan. Anda tidak perlu berasa malu – doktor terlatih untuk menangani isu ini dengan cara yang profesional dan penuh hormat.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca masalah. Kebanyakan keadaan boleh diuruskan dengan ubat atau prosedur kecil, manakala sesetengah keadaan memerlukan pemantauan berkala oleh doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan bahagian tersebut dan elakkan aktiviti lasak
• Pakai seluar dalam yang menyokong, seperti jenis bref, untuk mengurangkan ketidakselesaan
• Letakkan pek ais yang dibalut kain pada kawasan bengkak selama 15 minit pada satu-satu masa
• Elakkan mengangkat barang berat sehingga doktor memberi kebenaran

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan antibiotik untuk jangkitan, atau ubat anti-radang untuk mengurangkan keradangan. Bagi keadaan seperti kilasan testis atau kanser, rawatan lanjut seperti pembedahan atau terapi khusus akan dijalankan oleh pakar.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan segera diperlukan untuk kilasan testis, kerana ini adalah kecemasan. Pembedahan juga digunakan untuk membuang tumor atau membaiki hernia yang serius.

Hidup dengan keadaan ini

Ikuti nasihat doktor dengan teliti, hadiri semua temu janji susulan, dan peka terhadap sebarang perubahan pada buah zakar anda.

Tip gaya hidup

• Elakkan merokok dan hadkan pengambilan alkohol
• Gunakan pelindung yang sesuai semasa bersukan atau aktiviti berisiko tinggi
• Amalkan gaya hidup aktif dengan aktiviti fizikal yang sederhana

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan banyak buah-buahan dan sayur-sayuran, serta bersenam secara sederhana seperti berjalan kaki. Elakkan senaman berat jika anda masih berasa sakit atau bengkak.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kebimbangan tentang kemungkinan kanser adalah perkara biasa. Luahkan perasaan anda kepada orang yang dipercayai, dan jika perlu, dapatkan sokongan kaunseling untuk membantu mengurangkan tekanan.

Pencegahan

Tiada cara yang pasti untuk mencegah kebanyakan masalah buah zakar. Namun, anda boleh mengurangkan risiko kecederaan dan meningkatkan peluang pengesanan awal dengan sentiasa peka terhadap perubahan badan.

Program saringan

Tidak ada saringan rutin untuk kanser buah zakar di Malaysia. Anda digalakkan melakukan pemeriksaan sendiri setiap bulan. Jika dapati sebarang perubahan, berjumpa doktor dengan segera.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan mungkin merebak ke bahagian tubuh yang lain
• Kilasan testis yang tidak dirawat boleh menyebabkan kerosakan kekal pada buah zakar
• Kanser buah zakar yang tidak dikesan awal boleh merebak ke organ lain

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, kebanyakan punca ketulan atau bengkak pada buah zakar adalah tidak berbahaya dan mudah dirawat. Walaupun sekiranya kanser, kadar kesembuhan sangat tinggi, terutama apabila dikesan awal. Sila berjumpa doktor untuk penilaian yang tepat dan ikuti rawatan yang disarankan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.