Anaemia

Genel Bakış

Anemi (kansızlık), kanınızdaki sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin sayısının olması gerekenden az olmasıdır. Bu hücreler vücudunuza oksijen taşır, bu nedenle yeterli olmadığında kendinizi yorgun ve halsiz hissedersiniz.

Evet, anemi dünyada ve Türkiye'de çok yaygındır. Özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda, çocuklarda ve yaşlılarda sık görülür.

Anemi her yaşta ve cinsiyette ortaya çıkabilir. Ancak adet dönemindeki kadınlar, hamileler, bebekler, vejetaryenler ve kronik hastalığı olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Soluk veya sarımtırak cilt
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi veya sersemlik
• Ellerde ve ayaklarda soğukluk
• Çarpıntı (kalbin hızlı atması)

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk veya asabilik
• İştahsızlık
• Büyüme ve gelişmede yavaşlama
• Dikkat dağınıklığı ve öğrenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya unutkanlık
• Depresyon benzeri belirtiler
• Günlük işlerde yorulma

Nedenler

Ana nedenler

• Kan kaybı (aşırı adet kanaması, mide bağırsak kanaması gibi)
• Yetersiz kırmızı kan hücresi üretimi (demir, B12 vitamini veya folat eksikliği)
• Kırmızı kan hücrelerinin aşırı yıkımı (orak hücreli anemi gibi genetik hastalıklar)

Risk faktörleri

• Sağlıksız beslenme (yetersiz demir, B12, folat alımı)
• Ağır adet kanaması
• Hamilelik
• Kronik hastalıklar (böbrek hastalığı, romatizma, kanser gibi)
• Ailede anemi öyküsü (özellikle genetik türlerde)
• Uzun süreli bazı ilaçların kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum listesindeki belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani başlayan şiddetli halsizlik, nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, solukluk, baş dönmesi gibi belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Ailenizde anemi varsa ve kendinizde de belirtiler oluyorsa

Tanı

Anemi tanısı genellikle kan testi (tam kan sayımı) ile konur. Test, kırmızı kan hücrelerinizin sayısını ve büyüklüğünü ölçer.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemogram)
• Demir, B12 vitamini ve folat düzeyleri
• Periferik yayma (kan hücrelerinin mikroskopta incelenmesi)
• Gerekirse kemik iliği biyopsisi veya genetik testler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz kolunuzdan bir damar yoluyla kan alacak. Bu işlem birkaç dakika sürer ve çok az acı verir. Sonuçlar genellikle aynı gün veya ertesi gün çıkar.

Tedavi

Anemi tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Tedavi, kan kaybını durdurmayı, eksik vitamin veya mineralleri tamamlamayı veya kronik hastalığı kontrol altına almayı içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Demir, B12 ve folat açısından zengin besinler tüketmek (kırmızı et, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, yumurta)
• C vitamini ile demir emilimini artırmak (örneğin yemeklerin yanında portakal suyu içmek)
• Çay ve kahveyi yemeklerden hemen sonra içmemek, çünkü demir emilimini azaltırlar
• Düzenli uyku ve yeterli dinlenme

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz eksik olan vitamine veya minerale göre ağızdan alınan takviyeler (demir, B12, folat) önerebilir. Bazı durumlarda B12 enjeksiyonu, eritropoietin benzeri ilaçlar veya kan nakli gerekebilir. Tedavi kişiye özeldir ve mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece nadiren, örneğin anemiye neden olan bir kanamayı durdurmak için ameliyat gerekebilir (örneğin mide ülseri veya rahim myomu için).

Bu durumla yaşamak

Anemi tedavi edilebilir bir durumdur. Tedavi başladıktan sonra birkaç hafta içinde kendinizi daha iyi hissedersiniz. Ancak bazı kronik anemi türlerinde düzenli takip gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyku alın ve dinlenme molaları verin.
• Ağır egzersizlerden kaçının, ancak doktorunuzun onayladığı hafif yürüyüşler yapın.
• Beslenmenize dikkat edin; demir, B12 ve folat içeren gıdaları düzenli tüketin.
• Doktorunuzun önerdiği takviyeleri aksatmadan kullanın.

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin besinler (kırmızı et, ıspanak, mercimek) ve C vitamini kaynakları (portakal, biber) tüketin. Egzersiz yapmak isterseniz doktorunuza danışın; hafif yürüyüş veya yoga genellikle güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anemi yorgunluk ve halsizlik yaparak günlük yaşamı etkileyebilir, bu da moral bozukluğuna yol açabilir. Kendinizi üzgün veya endişeli hissederseniz bir psikolog veya doktorunuzla konuşun. Unutmayın, tedaviyle belirtiler geçer.

Önleme

Bazı anemi türleri önlenebilir. Özellikle demir eksikliği anemisi, dengeli beslenme ve risk gruplarında düzenli takip ile önlenebilir. Genetik türler önlenemez, ancak belirtileri yönetilebilir.

Tarama programları

Risk grubundaysanız (hamilelik, ağır adet kanaması, kronik hastalık) doktorunuzun önerisiyle periyodik kan testleri yaptırmanız faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp sorunları (kalp büyümesi, kalp yetmezliği)
• Enfeksiyonlara karşı direnç azalması
• Hamilelikte erken doğum veya düşük doğum ağırlığı
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği
• Yaşlılarda düşme ve kırık riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Çoğu anemi türü tedavi edilebilir ve hastalar normal bir yaşam sürebilir. Kronik veya genetik anemilerde düzenli takip ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve doğru tedavi ile aneminin etkileri büyük ölçüde azaltılabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Amerikan Hematoloji Derneği ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Türkiye Kızılay Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.